ایران پدیا

شیر مادر: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
خط ۱۹: خط ۱۹:


== تغذیه مادر شیرده ==
== تغذیه مادر شیرده ==
=== غذاهای توصیه شده ===
=== غذاهای توصیه شده ===
جوی دو سر دارای مقادیر زیادی از ویتامین‌های خانواده «ب» است. این ماده غذایی کم‌خونی مادر باردار را برطرف می‌کند، به تقویت اعصاب و برطرف نمودن مشکلات روحی و روانی مادر بعد از [[زایمان]] کمک می‌کند، به علت داشتن فیبر باعث تسهیل حرکات گوارشی می‌شود و شیر مادر را از طریق افزایش تولید هورمون اکسی‌توسین، زیاد می‌کند.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> هویج دارای مقادیر زیادی ویتامین «آ» و پیش‌سازنده آن یعنی «آلفا و بتاکاروتن» می‌باشد؛ از این‌رو در تقویت شیر به عنوان یک ویتامین محلول در چربی خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و تا حدودی مانع از رشد بافت سرطانی در سینه می‌گردد. میوه‌هایی مثل طالبی، هندوانه، زردآلو و [[انگور]] ویتامین «آ» مورد نیاز مادر را تأمین می‌کنند. مویز، [[خرما]]، شیره خرما، انجیر و انگور بهتر است مابین وعده‌های غذایی و هم‌چنین در وعده صبحگاهی مصرف گردد.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> مصرف سبزیجاتی که دارای برگ‌های سبز هستند نیز به مادران شیرده توصیه شده است. امگا۳ و چربی‌های غیر اشباع که در ماهی‌هایی مانند ماهی سالمون، قزل‌آلا و روغن‌های گیاهی مانند روغن نارگیل به فراوانی یافت می‌شود، برای تقویت سیستم ایمنی و تأمین ویتامین «د» بدن مادر مناسب هستند. این چربی‌ها در مغزهای خوراکی مانند [[بادام]] نیز وجود دارند.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> [[تخم مرغ|تخم‌مرغ]]، منبع مناسبی برای تأمین پروتئین است. تخم‌مرغ، افزون بر تأمین انرژی بدن، دارای املاح و ویتامین‌هایی از قبیل کولین، لوتئین، ویتامین د و ب۱۲ است. کولین همچنین بر عملکرد رشد جنینی مؤثر است.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13تیر 1401ش.]</ref> همچنین [[شیر]]، ماست و لبنیات، کلسیم مورد نیاز مادر را تأمین می‌کنند.
جوی دو سر دارای مقادیر زیادی از ویتامین‌های خانواده «ب» است. این ماده غذایی کم‌خونی مادر باردار را برطرف می‌کند، به تقویت اعصاب و برطرف نمودن مشکلات روحی و روانی مادر بعد از [[زایمان]] کمک می‌کند، به علت داشتن فیبر باعث تسهیل حرکات گوارشی می‌شود و شیر مادر را از طریق افزایش تولید هورمون اکسی‌توسین، زیاد می‌کند.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> هویج دارای مقادیر زیادی ویتامین «آ» و پیش‌سازنده آن یعنی «آلفا و بتاکاروتن» می‌باشد؛ از این‌رو در تقویت شیر به عنوان یک ویتامین محلول در چربی خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و تا حدودی مانع از رشد بافت سرطانی در سینه می‌گردد. میوه‌هایی مثل طالبی، هندوانه، زردآلو و [[انگور]] ویتامین «آ» مورد نیاز مادر را تأمین می‌کنند. مویز، [[خرما]]، شیره خرما، انجیر و انگور بهتر است مابین وعده‌های غذایی و هم‌چنین در وعده صبحگاهی مصرف گردد.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> مصرف سبزیجاتی که دارای برگ‌های سبز هستند نیز به مادران شیرده توصیه شده است. امگا۳ و چربی‌های غیر اشباع که در ماهی‌هایی مانند ماهی سالمون، قزل‌آلا و روغن‌های گیاهی مانند روغن نارگیل به فراوانی یافت می‌شود، برای تقویت سیستم ایمنی و تأمین ویتامین «د» بدن مادر مناسب هستند. این چربی‌ها در مغزهای خوراکی مانند [[بادام]] نیز وجود دارند.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> [[تخم مرغ|تخم‌مرغ]]، منبع مناسبی برای تأمین پروتئین است. تخم‌مرغ، افزون بر تأمین انرژی بدن، دارای املاح و ویتامین‌هایی از قبیل کولین، لوتئین، ویتامین د و ب۱۲ است. کولین همچنین بر عملکرد رشد جنینی مؤثر است.<ref>[https://www.pooralimd.com/مطلب-راهکارهای-افزایش-شیر-مادر پورعلی، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: 13تیر 1401ش.]</ref> همچنین [[شیر]]، ماست و لبنیات، کلسیم مورد نیاز مادر را تأمین می‌کنند.


=== پرهیز‌های مادر ===
=== پرهیزهای مادر ===
مواد غذایی کافئین‌دار؛ این گونه نوشیدنی‌ها باعث بروز عوارضی در کودک مانند بی‌اشتهایی، کم‌خوابی و تحریک‌پذیری می‌شود. [[قهوه]]، چای خصوصاً غلیظ، کولا و شکلات دارای کافئین هستند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> از مصرف هر مقدار الکل در دوران شیردهی باید اجتناب شود. اگر مادر الکل مصرف کند باید تا پاک شدنکامل اثرات آن در شیر، از شیردهی به فرزندش خودداری کند. دوشیدن و دور ریختن شیر هیچ تأثیری بر افزایش سرعت پاک شدن الکل از شیر ندارد.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> به‌طور کلی توصیه می‌شود مادران در زمان شیردهی تا آنجا که ممکن است از مصرف مواد مصنوعی پرهیز و از مواد طبیعی استفاده کنند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> ادویه‌ها می‌توانند سبب تغییر طعم شیر و بی‌قراری کودک شوند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> مادر باید تا حد امکان از خوردن سبزیجات خام اجتناب کند یا این سبزیجات را به صورت بخارپز میل کند. سبزی‌هایی مانند کلم بروکلی و گل کلم باعث دردهای کولیکی و بی‌قراری در کودک می‌شوند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> جعفری نیز باعث کاهش تولید شیر می‌شود و بهتر است در دوران شیردهی مصرف نشود.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> سیر و پیاز نیز باعث تغییر طعم شیر می‌شوند. گرچه سیر تأثیر مثبتی بر تولید شیر دارد. توصیه می‌شود اگر کودک به دلیل تغییر طعم شیر از شیر خوردن امتناع کرد، مادر این مواد غذایی را مصرف نکند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref>
مواد غذایی کافئین‌دار؛ این گونه نوشیدنی‌ها باعث بروز عوارضی در کودک مانند بی‌اشتهایی، کم‌خوابی و تحریک‌پذیری می‌شود. [[قهوه]]، چای خصوصاً غلیظ، کولا و شکلات دارای کافئین هستند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> از مصرف هر مقدار الکل در دوران شیردهی باید اجتناب شود. اگر مادر الکل مصرف کند باید تا پاک شدنکامل اثرات آن در شیر، از شیردهی به فرزندش خودداری کند. دوشیدن و دور ریختن شیر هیچ تأثیری بر افزایش سرعت پاک شدن الکل از شیر ندارد.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> به‌طور کلی توصیه می‌شود مادران در زمان شیردهی تا آنجا که ممکن است از مصرف مواد مصنوعی پرهیز و از مواد طبیعی استفاده کنند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> ادویه‌ها می‌توانند سبب تغییر طعم شیر و بی‌قراری کودک شوند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> مادر باید تا حد امکان از خوردن سبزیجات خام اجتناب کند یا این سبزیجات را به صورت بخارپز میل کند. سبزی‌هایی مانند کلم بروکلی و گل کلم باعث دردهای کولیکی و بی‌قراری در کودک می‌شوند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> جعفری نیز باعث کاهش تولید شیر می‌شود و بهتر است در دوران شیردهی مصرف نشود.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref> سیر و پیاز نیز باعث تغییر طعم شیر می‌شوند. گرچه سیر تأثیر مثبتی بر تولید شیر دارد. توصیه می‌شود اگر کودک به دلیل تغییر طعم شیر از شیر خوردن امتناع کرد، مادر این مواد غذایی را مصرف نکند.<ref>[https://mom.ir/mag/categories/baid-o-nbaid-hai-tghthih-ai-doran-shirdhi شهبازی، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: 13 تیر 1401ش.]</ref>


خط ۳۱: خط ۳۰:


=== رویکرد دینی ===
=== رویکرد دینی ===
در آموزه‌های دینی شیر مادر بهترین<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/100/323/%D9%84%DB%8C%D8%B3_%D9%84%D9%84%D8%B5%D8%A8%DB%8C_%D9%84%D8%A8%D9%86_%D8%AE%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D9%86_%D9%84%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D9%85%D9%87 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج100، ص323.]</ref> و با برکت‌ترین شیر برای نوزاد معرفی شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/10083/8/108/%D9%84%D8%A8%D9%86_%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A8%DB%8C_%D8%A7%D8%B9%D8%B8%D9%85_%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D9%87_%D9%85%D9%86_%D9%84%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D9%85%D9%87 طوسی، تهذیب الاحکام، 1365ش، ج8، ص108.]</ref> از این‌رو مستحب است شیردهی به بچه با شیر مادر باشد، مگر این‌که به‌دلایلی، غیر مادر ترجیح پیدا کند.<ref>خمینی‌، ترجمه تحریر الوسیله، 1385ش، ج2، ص333.</ref> شیردهی به کودک دو سال کامل توصیه شده؛<ref>شبیری زنجانی، توضیح المسائل، 1388ش، ص539.</ref> گرچه شیردهی تا بیست‌ویک ماه نیز اجازه داده شده و بعضی از فقها کمتر از این مدت را اگر بدون ضرورت باشد، جایز ندانسته‌اند.<ref>خمینی‌، ترجمه تحریر الوسیله، 1385ش، ج2، ص333.</ref>
در آموزه‌های دینی شیر مادر بهترین<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/100/323/لیس_للصبی_لبن_خیر_من_لبن_امه مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج100، ص323.]</ref> و با برکت‌ترین شیر برای نوزاد معرفی شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/10083/8/108/لبن_یرضع_به_الصبی_اعظم_برکه_من_لبن_امه طوسی، تهذیب الاحکام، 1365ش، ج8، ص108.]</ref> از این‌رو مستحب است شیردهی به بچه با شیر مادر باشد، مگر این‌که به‌دلایلی، غیر مادر ترجیح پیدا کند.<ref>خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، 1385ش، ج2، ص333.</ref> شیردهی به کودک دو سال کامل توصیه شده؛<ref>شبیری زنجانی، توضیح المسائل، 1388ش، ص539.</ref> گرچه شیردهی تا بیست‌ویک ماه نیز اجازه داده شده و بعضی از فقها کمتر از این مدت را اگر بدون ضرورت باشد، جایز ندانسته‌اند.<ref>خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، 1385ش، ج2، ص333.</ref>


قرآن‌کریم در آیه ۲۳۳ سوره بقره، آیه ۱۵ سوره احقاف، آیه ۱۴ سوره لقمان، آیه ۷۳ سوره نساء و آیه ۶ سوره طلاق به تغذیه نوزاد با شیر مادر و اهمیت آن اشاره کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa . زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، 1391ش، ص15.]</ref> دین اسلام شیر مادر را به‌عنوان بهترین منبع غذایی کودک معرفی کرده است.<ref>[https://civilica.com/doc/909445/ . کدخدایی و حاجیان‌فر، «بررسی تطبیقی اثر تغذیه با شیر مادر بر سلامت دوران نوزادی و بزرگسالی کودک با رویکرد قرآنی و پزشکی»، 1395ش، ص1.]</ref> بر اساس آیات قرآن مدت استفادهٔ کودک از شیر مادر ۲ سال کامل است. همچنین اهمیت تغذیه با شیر مادر به‌دلیل داشتن موارد پروتئینی و ویتامینی بسیار در روایت‌ها و متون فقهی اشاره شده و مدت آن حدود دو سال عنوان شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401051108884/تغذیه-با-شیر-مادر-بهترین-سرمایه-گذاری-در-زمینه-سلامت-جامعه-است . «تغذیه با شیر مادر بهترین سرمایه‌گذاری در زمینه سلامت جامعه است»، وب‌سایت خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، تاریخ بازدید: 22 آبان 1401ش.]</ref> بسیاری از روایات بهترین شیر برای تغذیه نوزاد را شیر مادر معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa . زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، 1391ش، ص15.]</ref>
قرآن‌کریم در آیه ۲۳۳ سوره بقره، آیه ۱۵ سوره احقاف، آیه ۱۴ سوره لقمان، آیه ۷۳ سوره نساء و آیه ۶ سوره طلاق به تغذیه نوزاد با شیر مادر و اهمیت آن اشاره کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa . زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، 1391ش، ص15.]</ref> دین اسلام شیر مادر را به‌عنوان بهترین منبع غذایی کودک معرفی کرده است.<ref>[https://civilica.com/doc/909445/ . کدخدایی و حاجیان‌فر، «بررسی تطبیقی اثر تغذیه با شیر مادر بر سلامت دوران نوزادی و بزرگسالی کودک با رویکرد قرآنی و پزشکی»، 1395ش، ص1.]</ref> بر اساس آیات قرآن مدت استفادهٔ کودک از شیر مادر ۲ سال کامل است. همچنین اهمیت تغذیه با شیر مادر به‌دلیل داشتن موارد پروتئینی و ویتامینی بسیار در روایت‌ها و متون فقهی اشاره شده و مدت آن حدود دو سال عنوان شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401051108884/تغذیه-با-شیر-مادر-بهترین-سرمایه-گذاری-در-زمینه-سلامت-جامعه-است . «تغذیه با شیر مادر بهترین سرمایه‌گذاری در زمینه سلامت جامعه است»، وب‌سایت خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، تاریخ بازدید: 22 آبان 1401ش.]</ref> بسیاری از روایات بهترین شیر برای تغذیه نوزاد را شیر مادر معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/72904/fa . زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، 1391ش، ص15.]</ref>
خط ۸۱: خط ۸۰:
* قرآن کریم.
* قرآن کریم.
* «تغذیه با شیر مادر بهترین سرمایه‌گذاری در زمینه سلامت جامعه است»، خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «تغذیه با شیر مادر بهترین سرمایه‌گذاری در زمینه سلامت جامعه است»، خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «تغییرات و هماهنگی بدن مادران برای شیردهی»، وب‌سایت مادرشو، تاریخ درج مقاله: ۸ آبان ۱۳۹۹ش.
* «شیر مادر»، پزشکت: بزرگ‌ترین جامعه آنلاین پزشک و بیمار کشور، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «شیر مادر»، پزشکت: بزرگ‌ترین جامعه آنلاین پزشک و بیمار کشور، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «شیر مادر»، وب‌سایت بانک مقاله، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «شیر مادر»، وب‌سایت بانک مقاله، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «شیردهی یا تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشیاری، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «شیردهی یا تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشیاری، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۱ش.
* «ماده ۱۱۷۶ قانون مدنی»، ویکی حقوق، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۳ش.
* «ماده ۱۱۷۶ قانون مدنی»، ویکی حقوق، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۳ش.
* «مزایای شیر مادر برای نوزادان»، وب‌سایت مادرشو، تاریخ درج مقاله: ۲۷ مهر ۱۳۹۹ش.
* «مزایای شیردهی به نوزاد برای مادران»، وب‌سایت مادرشو، تاریخ درج مقاله: ۲۲ مهر ۱۳۹۹ش.
* «نقش همسر در امر شیردهی»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مرداد ۱۴۰۱ش.
* «نقش همسر در امر شیردهی»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مرداد ۱۴۰۱ش.
* اسماعیلی، مینا و دیگران، «تغذیه انحصاری با شیر مادر تا ۶ ماهگی شیرخوار و عوامل اجتماعی و جمعیت شناختی مؤثر بر آن در ایران»، نشریه کومش، دوره ۲۴، شماره ۶، ۱۴۰۱ش.
* اسماعیلی، مینا و دیگران، «تغذیه انحصاری با شیر مادر تا ۶ ماهگی شیرخوار و عوامل اجتماعی و جمعیت شناختی مؤثر بر آن در ایران»، نشریه کومش، دوره ۲۴، شماره ۶، ۱۴۰۱ش.
خط ۹۰: خط ۹۲:
* الگود، سیریل لوید، طب در دوره صفویه، ترجمه محسن جاویدان، تهران، دانشگاه تهران، چ۱، ۱۳۵۷ش.
* الگود، سیریل لوید، طب در دوره صفویه، ترجمه محسن جاویدان، تهران، دانشگاه تهران، چ۱، ۱۳۵۷ش.
* الهی‌دوست، سعیده و ربانی، علی، «تحلیل کیفی پیوند حمایت اجتماعی و تغذیه با شیر مادر در بین مادران شاغل شهر اصفهان»، مجله راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال سوم، شمارهٔ ۱۲، ۱۳۹۳ش.
* الهی‌دوست، سعیده و ربانی، علی، «تحلیل کیفی پیوند حمایت اجتماعی و تغذیه با شیر مادر در بین مادران شاغل شهر اصفهان»، مجله راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال سوم، شمارهٔ ۱۲، ۱۳۹۳ش.
* امانی، راضیه و امید عبدالهیان، مجموعه تنقیحی احکام قانونی مرتبط با «ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران بارداری و شیردهی»، بی‌جا، مرکز ملی تحقیقات حقوق سلامت، معاونت بهداشت وزارت بهداشت، ۱۳۹۸ش.
* انصاریان، حسین، ‏ ترجمه قرآن، قم‏، اسوه‏، ۱۳۸۳ ش. ‏
* پورعلی، رقیه، «اثرات مثبت شیردهی بر سلامت مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: ۱۳ تیر ۱۴۰۱ش.
* پورعلی، رقیه، «راهکارهای افزایش شیر مادر»، وب‌سایت دکتر رقیه پورعلی، تاریخ بازدید: ۱۳ تیر ۱۴۰۱ش.
* جانب‌اللهی، محمدسعید، پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم‌شناختی، تهران، امیرکبیر، چ۱، ۱۳۹۰ش.
* جانب‌اللهی، محمدسعید، پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم‌شناختی، تهران، امیرکبیر، چ۱، ۱۳۹۰ش.
* جعفری اصل، معصومه و دیگران، «عوامل مرتبط با تداوم تغذیه کودکان با شیر مادر»، مجلهٔ پرستاری و مامایی جامع‌نگر، سال ۲۴، شمارهٔ ۷۲، ۱۳۹۳ش.
* جعفری اصل، معصومه و دیگران، «عوامل مرتبط با تداوم تغذیه کودکان با شیر مادر»، مجلهٔ پرستاری و مامایی جامع‌نگر، سال ۲۴، شمارهٔ ۷۲، ۱۳۹۳ش.
خط ۱۰۳: خط ۱۰۹:
* زاهد پاشا، یداله و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی بابل، ۱۳۹۱ش.
* زاهد پاشا، یداله و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی بابل، ۱۳۹۱ش.
* شبیری زنجانی، موسی، توضیح‌المسائل، قم، سلسبیل، ۱۳۸۸ش.
* شبیری زنجانی، موسی، توضیح‌المسائل، قم، سلسبیل، ۱۳۸۸ش.
* شهبازی، سپیده، «باید و نبایدهای تغذیه‌ای دوران شیردهی»، مترجم سپیده شهبازی، وب‌سایت مام، مهد آگاهی مادران، تاریخ بازدید: ۱۳ تیر ۱۴۰۱ش.
* طباطبایی، محمدحسین، زن در قرآن، قم، واژه‌پردازاندیشه، چ۱، ۱۴۰۲ش.
* طباطبایی، محمدحسین، زن در قرآن، قم، واژه‌پردازاندیشه، چ۱، ۱۴۰۲ش.
* طلایی، شهناز، عوامل مؤثر در سلامت مادر و حمایت از مادران شیرده، آذربایجان غربی، معاونت بهداشت استان آذربایجان غربی، بی‌تا.
* طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تهران، دارالکتب‌العلمیة، چ۴، ۱۳۶۵ش.
* طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تهران، دارالکتب‌العلمیة، چ۴، ۱۳۶۵ش.
* عزالدین زنجانی، ناهید و دیگران، «پایش کیفی عوامل مؤثر بر تغذیه انحصاری با شیر مادر و تداوم آن در مناطق شهری و روستایی کشور در سال ۱۳۷۹»، مجله پزشکی حکیم، دورهٔ ۵، شمارهٔ ۲، ۱۳۸۱ش.
* عزالدین زنجانی، ناهید و دیگران، «پایش کیفی عوامل مؤثر بر تغذیه انحصاری با شیر مادر و تداوم آن در مناطق شهری و روستایی کشور در سال ۱۳۷۹»، مجله پزشکی حکیم، دورهٔ ۵، شمارهٔ ۲، ۱۳۸۱ش.
* عزالدین زنجانی، ناهید و دیگران، «مجموعه آموزشی ترویج تغذیه با شیر مادر»، ایلام، روبه‌رو، ۱۴۰۰ش.
* عزالدین زنجانی، ناهید و دیگران، «مجموعه آموزشی ترویج تغذیه با شیر مادر»، ایلام، روبه‌رو، ۱۴۰۰ش.
* فراهانی، وحید، «۷ نکته ضروری که مادران در دوران شیردهی باید بدانند»، سایت خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ شهریور ۱۳۹۸ش.
* فلدمن، رابرت، روان‌شناسی تحولی؛ رشد در گستره زندگی از لقاح تا کودکی، ترجمه مهدی عبداله‌زاده رافی، تهران، ارجمند، ویراست ۸، چ۱، ۱۳۹۹ش.
* فلدمن، رابرت، روان‌شناسی تحولی؛ رشد در گستره زندگی از لقاح تا کودکی، ترجمه مهدی عبداله‌زاده رافی، تهران، ارجمند، ویراست ۸، چ۱، ۱۳۹۹ش.
* قربانی، زینب و خادم، ابراهیم، «اهمیت تغذیه با شیر مادر از دیدگاه آموزه‌های دینی، طب سنتی ایران و طب رایج»، مجلهٔ مطالعات اسلامی در حوزهٔ سلامت، دورهٔ اول، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۶ش.
* قربانی، زینب و خادم، ابراهیم، «اهمیت تغذیه با شیر مادر از دیدگاه آموزه‌های دینی، طب سنتی ایران و طب رایج»، مجلهٔ مطالعات اسلامی در حوزهٔ سلامت، دورهٔ اول، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۶ش.
خط ۱۱۵: خط ۱۲۴:
* مختاریان، طاهره و همکاران، «ضرورت اخلاقی تغذیه با شیر مادر و پایبندی به حقوق نوزادان»، اخلاق در علوم و فناوری، شماره ۱، ۱۳۹۶ش.
* مختاریان، طاهره و همکاران، «ضرورت اخلاقی تغذیه با شیر مادر و پایبندی به حقوق نوزادان»، اخلاق در علوم و فناوری، شماره ۱، ۱۳۹۶ش.
* مصباحی، سیده‌گوهر و یعقوب‌زاده، آمنه، «شیر مادر از منظر قرآن، سنت، طب»؛ مجموعه مقالات قرآن و طب، مشهد، مؤسسه انتشاراتی بنیاد پژوهش‌های قرآنی حوزه و دانشگاه، چ۱، ۱۳۸۵ش.
* مصباحی، سیده‌گوهر و یعقوب‌زاده، آمنه، «شیر مادر از منظر قرآن، سنت، طب»؛ مجموعه مقالات قرآن و طب، مشهد، مؤسسه انتشاراتی بنیاد پژوهش‌های قرآنی حوزه و دانشگاه، چ۱، ۱۳۸۵ش.
* معرف، مسیح، «اثرات مثبت شیردهی بر سلامت مادران»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی لشگرک، تاریخ درج مقاله: ۲۴ شهریور ۱۳۹۷ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، «احکام شیردادن نوزاد»، وب‌سایت دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱ مهر ۱۴۰۳ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، «احکام شیردادن نوزاد»، وب‌سایت دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱ مهر ۱۴۰۳ش.
* نظری توکلی، سعید، حضانت کودکان در فقه اسلامی، تهران، سمت، چ۱، ۱۳۸۵ش.
* نظری توکلی، سعید، حضانت کودکان در فقه اسلامی، تهران، سمت، چ۱، ۱۳۸۵ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/شیر_مادر»