صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''بیتالمقدس؛'''}} نخستین قبلهٔ مسلمانان و شهری مهم در جهان اسلام. بیتالمقدس، شهر مهم تاریخی، دینی و معنوی در سرزمین فلسطین است که از آغاز ظهور دین اسلام بهدلیل امتیازها و ویژگیهای جغرفیایی، تاریخی و قدسی، نزد مسلمانان همواره از مک...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''بیتالمقدس؛'''}} نخستین قبلهٔ مسلمانان و شهری مهم در جهان اسلام. | {{درشت|'''بیتالمقدس؛'''}} نخستین قبلهٔ مسلمانان و شهری مهم در جهان اسلام. | ||
بیتالمقدس، شهر مهم تاریخی، دینی و معنوی در سرزمین فلسطین است که از آغاز ظهور دین اسلام بهدلیل امتیازها و ویژگیهای جغرفیایی، تاریخی و قدسی، نزد مسلمانان همواره از مکانهای بسیار مهم بوده و سومین شهر مقدس بعد از مکه و مدینه به حساب میآمده است. بیتالمقدس نخستین قبلهٔ [[مسلمان|مسلمانان]]، گهوارهٔ [[ادیان ابراهیمی]] و محل تلاقی تمدنها بوده و از نظر راهبردی و ایدئولوژیکی از مهمترین نقاط کرهٔ زمین محسوب میشود. در دوران معاصر، این شهر بعد از اشغال توسط | بیتالمقدس، شهر مهم تاریخی، دینی و معنوی در سرزمین فلسطین است که از آغاز ظهور دین اسلام بهدلیل امتیازها و ویژگیهای جغرفیایی، تاریخی و قدسی، نزد مسلمانان همواره از مکانهای بسیار مهم بوده و سومین شهر مقدس بعد از مکه و مدینه به حساب میآمده است. بیتالمقدس نخستین قبلهٔ [[مسلمان|مسلمانان]]، گهوارهٔ [[ادیان ابراهیمی]] و محل تلاقی تمدنها بوده و از نظر راهبردی و ایدئولوژیکی از مهمترین نقاط کرهٔ زمین محسوب میشود. در دوران معاصر، این شهر بعد از اشغال توسط اسرائیل، به نماد رویارویی دو نوع اندیشهٔ مادی و معنوی بدل شده است. | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
== هویت اسلامی بیتالمقدس == | == هویت اسلامی بیتالمقدس == | ||
=== | === قبلهٔ اول مسلمانان === | ||
بهدلیل اینکه «مسجد الاقصی» قبلهٔ اول مسلمانان در بیتالمقدس واقع شده، این شهر در احساس، حافظه و اندیشهٔ دینی آنها از جایگاه والا و اهمیت بسیار زیاد برخودار بوده و این شهر نماد سبک زندگی توحیدی و مایهٔ وحدت امت اسلامی محسوب میشود. این شهر، از روزهای آغازین [[مبعث|بعثت]] پیامبر اسلام در مکه و بعد از وجوب «نماز»، بهعنوان قبلهٔ اول مسلمانان مطرح شد. مسلمانان به دستور پیامبر اسلام بیش از ۱۴ سال (مدت حضور سیزده سالهٔ پیامبر اسلام در مکه و نیز اوایل ورود خود او به مدینه که حدود شانزده ماه را در بر میگیرد)، به سوی مسجد الاقصی در بیتالمقدس نماز خواندهاند است و این شهر در شکلگیری اندیشهٔ توحیدی و زیربنای سبک زندگی مسلمانان نقش اساسی داشته است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، بیتا، ج۱، ص۴۴۰.</ref> | بهدلیل اینکه «مسجد الاقصی» قبلهٔ اول مسلمانان در بیتالمقدس واقع شده، این شهر در احساس، حافظه و اندیشهٔ دینی آنها از جایگاه والا و اهمیت بسیار زیاد برخودار بوده و این شهر نماد سبک زندگی توحیدی و مایهٔ وحدت امت اسلامی محسوب میشود. این شهر، از روزهای آغازین [[مبعث|بعثت]] پیامبر اسلام در مکه و بعد از وجوب «نماز»، بهعنوان قبلهٔ اول مسلمانان مطرح شد. مسلمانان به دستور پیامبر اسلام بیش از ۱۴ سال (مدت حضور سیزده سالهٔ پیامبر اسلام در مکه و نیز اوایل ورود خود او به مدینه که حدود شانزده ماه را در بر میگیرد)، به سوی مسجد الاقصی در بیتالمقدس نماز خواندهاند است و این شهر در شکلگیری اندیشهٔ توحیدی و زیربنای سبک زندگی مسلمانان نقش اساسی داشته است.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، بیتا، ج۱، ص۴۴۰.</ref> | ||
=== | === سومین مکان مقدس مسلمانان === | ||
بیتالمقدس، سومین حرم شریف پس از «[[مسجدالحرام|مسجد الحرام]]» در مکه و «[[مسجد النبی]]» در مدینه و برای مسلمانان از حرمت خاص برخوردار است. به باور مسلمانان مسجد الاقصی که در این شهر واقع شده، دومین مسجد ساخته شده بر روی زمین پس از کعبه محسوب میشود. گفته میشود که حضرت آدم آن را چهل سال بعد از کعبه به دستور خداوند ساخته است. بههمین دلیل، صرف نظر از اعتقادات دینی مسلمانان، قدمت ساخت این [[مسجد]] سبب توجه جهانی به این مکان مقدس شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/news/show/899463/%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8% «قبله نماد توحید و نشانه اسلام و ادیان توحیدی است / دلایل مهم تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه»، وبسایت راسخون.]</ref> | بیتالمقدس، سومین حرم شریف پس از «[[مسجدالحرام|مسجد الحرام]]» در مکه و «[[مسجد النبی]]» در مدینه و برای مسلمانان از حرمت خاص برخوردار است. به باور مسلمانان مسجد الاقصی که در این شهر واقع شده، دومین مسجد ساخته شده بر روی زمین پس از کعبه محسوب میشود. گفته میشود که حضرت آدم آن را چهل سال بعد از کعبه به دستور خداوند ساخته است. بههمین دلیل، صرف نظر از اعتقادات دینی مسلمانان، قدمت ساخت این [[مسجد]] سبب توجه جهانی به این مکان مقدس شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/news/show/899463/%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8% «قبله نماد توحید و نشانه اسلام و ادیان توحیدی است / دلایل مهم تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
=== | === محل معراج پیامبر اسلام === | ||
بیتالمقدس محل معراج پیامبر اسلام بوده و از این نظر نیز برای مسلمانان دارای اهمیت است؛ در قرآن کریم که همواره در زندگی روزمرهٔ مسلمانان جاری و ساری است، به رفتن پیامبر اسلام از مسجد الحرام به مسجد الاقصی در بیتالمقدس و پاکیزگی این شهر، اشاره شده است.<ref>سورهٔ اسرا، آیهٔ 1.</ref> از این جهت، داستان معراج پیامبر برای مسلمانان سرشار از رمزها و نمادهای مختلف بوده که نشان دهندهٔ اهمیت این مکان مقدس است. بیتالمقدس در حافظهٔ جمعی مسلمانان جایی است که «جبرئیل امین»، «بُراق» (موجودی که وسیلهٔ انتقال پیامبر اسلام از مکه به بیتالمقدس بوده) را در آن بسته است تا از سفر خود از مسجدالاقصی به آسمانها و به «سدرة المنتهی» برگردد. این امر سبب شده است تا خاطرات این سفر با دیدن «صخره» و «حائط البراق» در ذهن مسلمانان تداعی شود<ref>[https://irdc.ir/fa/news/5814/چرا-فلسطین-برای-ما-مسلمانها-مهم-است «چرا فلسطین برای ما مسلمانها مهم است؟»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> و خاطرهٔ آن را با ساختن بناهای زیاد حفظ کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/7362/چرا-مسلمانان-به-بیت-المقدس-علاقه-دارند «چرا مسلمانان به بیتالمقدس علاقه دارند؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> بههمین دلیل، مسلمانان مسجد الاقصی و شهر بیتالمقدس را سرزمین مبارک و از نظر مادی و معنوی پر برکت میدانند. از امام صادق نقل شده که مسجدالاقصی از مهمترین مساجد اسلام است و عبادت در آن فضیلت بسیار دارد.<ref>تاجیک، «جغرافیای سیاسی سرزمین بیتالمقدس»، 1381، ص111.</ref> | بیتالمقدس محل معراج پیامبر اسلام بوده و از این نظر نیز برای مسلمانان دارای اهمیت است؛ در قرآن کریم که همواره در زندگی روزمرهٔ مسلمانان جاری و ساری است، به رفتن پیامبر اسلام از مسجد الحرام به مسجد الاقصی در بیتالمقدس و پاکیزگی این شهر، اشاره شده است.<ref>سورهٔ اسرا، آیهٔ 1.</ref> از این جهت، داستان معراج پیامبر برای مسلمانان سرشار از رمزها و نمادهای مختلف بوده که نشان دهندهٔ اهمیت این مکان مقدس است. بیتالمقدس در حافظهٔ جمعی مسلمانان جایی است که «جبرئیل امین»، «بُراق» (موجودی که وسیلهٔ انتقال پیامبر اسلام از مکه به بیتالمقدس بوده) را در آن بسته است تا از سفر خود از مسجدالاقصی به آسمانها و به «سدرة المنتهی» برگردد. این امر سبب شده است تا خاطرات این سفر با دیدن «صخره» و «حائط البراق» در ذهن مسلمانان تداعی شود<ref>[https://irdc.ir/fa/news/5814/چرا-فلسطین-برای-ما-مسلمانها-مهم-است «چرا فلسطین برای ما مسلمانها مهم است؟»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref> و خاطرهٔ آن را با ساختن بناهای زیاد حفظ کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/7362/چرا-مسلمانان-به-بیت-المقدس-علاقه-دارند «چرا مسلمانان به بیتالمقدس علاقه دارند؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> بههمین دلیل، مسلمانان مسجد الاقصی و شهر بیتالمقدس را سرزمین مبارک و از نظر مادی و معنوی پر برکت میدانند. از امام صادق نقل شده که مسجدالاقصی از مهمترین مساجد اسلام است و عبادت در آن فضیلت بسیار دارد.<ref>تاجیک، «جغرافیای سیاسی سرزمین بیتالمقدس»، 1381، ص111.</ref> | ||
=== | === آثار و بناهای اسلامی === | ||
==== | ==== مسجدالاقصی ==== | ||
با توجه به سیمای فیزیکی، آثار، بناها و سازههای مهم قدیمی، بیتالمقدس هویت اسلامی دارد. برای مثال، از مهمترین بناهای مذهبی در این شهر، مسجد الاقصی است که در زاویه شرقی شهر و رو به قبله موقعیت دارد. این مسجد قبل از اسلام بهشکل امروزی نبود بلکه تمام حرم شریف را که شامل قبة الصخره و جاهای دیگر نیز میشد مسجد الاقصی مینامیدند. اما امروزه این نام بر مسجد بزرگی واقع در جنوب صحن حرم شریف اطلاق میشود. بنای جدید مسجدالاقصی در سال ۷۴ق توسط «عبدالملک بن مروان» شروع و در سال اول حکومت «ولید بن عبدالملک» به پایان رسید. طول مسجد ۸۰ متر و عرض آن ۵۵ متر است و مساحتی به اندازه ۴۴۰۰ متر مربع را شامل میشود. برخی از محققان اروپایی این مسجد را از مهمترین و شگفتانگیزترین بناهایی توصیف کرده که انسان ساخته و زیبایی آن تصورناپذیر است.<ref>تبریزی، «قدس شریف پاره تن اسلام»، 1382ش، ص126.</ref> | با توجه به سیمای فیزیکی، آثار، بناها و سازههای مهم قدیمی، بیتالمقدس هویت اسلامی دارد. برای مثال، از مهمترین بناهای مذهبی در این شهر، مسجد الاقصی است که در زاویه شرقی شهر و رو به قبله موقعیت دارد. این مسجد قبل از اسلام بهشکل امروزی نبود بلکه تمام حرم شریف را که شامل قبة الصخره و جاهای دیگر نیز میشد مسجد الاقصی مینامیدند. اما امروزه این نام بر مسجد بزرگی واقع در جنوب صحن حرم شریف اطلاق میشود. بنای جدید مسجدالاقصی در سال ۷۴ق توسط «عبدالملک بن مروان» شروع و در سال اول حکومت «ولید بن عبدالملک» به پایان رسید. طول مسجد ۸۰ متر و عرض آن ۵۵ متر است و مساحتی به اندازه ۴۴۰۰ متر مربع را شامل میشود. برخی از محققان اروپایی این مسجد را از مهمترین و شگفتانگیزترین بناهایی توصیف کرده که انسان ساخته و زیبایی آن تصورناپذیر است.<ref>تبریزی، «قدس شریف پاره تن اسلام»، 1382ش، ص126.</ref> | ||
==== | ==== قبة الصخره ==== | ||
قبة الصخره یکی دیگر از آثار اسلامی در قدس شریف است. معراج پیامبر اسلام از روی همین صخره که مکانی به طول ۷۰/۱۷ متر و عرض ۵۰/۱۳ و ارتفاع ۵۰/۱ متر است، انجام پذیرفت. این بنا در سالهای ۷۲ و ۷۸ق توسط عبدالملک بن مروان دوبار تعمیر و تکمیل شد. قبة الصخره در فاصلهٔ ۵۰۰ متری مسجدالاقصی واقع شده و از نظر کارشناسان یکی از زیباترین آثار اسلامی بوده که تناسب حجمها و رنگها در آن بینظیر است.<ref>تبریزی، «قدس شریف پاره تن اسلام»، 1382ش، ص126.</ref> | قبة الصخره یکی دیگر از آثار اسلامی در قدس شریف است. معراج پیامبر اسلام از روی همین صخره که مکانی به طول ۷۰/۱۷ متر و عرض ۵۰/۱۳ و ارتفاع ۵۰/۱ متر است، انجام پذیرفت. این بنا در سالهای ۷۲ و ۷۸ق توسط عبدالملک بن مروان دوبار تعمیر و تکمیل شد. قبة الصخره در فاصلهٔ ۵۰۰ متری مسجدالاقصی واقع شده و از نظر کارشناسان یکی از زیباترین آثار اسلامی بوده که تناسب حجمها و رنگها در آن بینظیر است.<ref>تبریزی، «قدس شریف پاره تن اسلام»، 1382ش، ص126.</ref> | ||
==== | ==== آثار و بناهای دیگر ==== | ||
افزون بر این دو بنا، ساختمانهای فرهنگی و مذهبی مانند مساجد، [[مدرسه|مدارس]] و آثار دینی زیادی از مسلمانان در این شهر وجود دارد که عظمت، پیشرفت و تمدن مسلمانان را در قرنهای گذشته به نمایش میگذارد. وجود ۳۶ مسجد و آرامگاه گروهی از یاران پیامبر اسلام، از جمله قبر عبادة بن صامت انصاری اولین قاضی مسلمان در بیتالمقدس، قبة السلسله، بیمارستان فاطمی، بیمارستان صلاحی، قبة المعراج، مدرسه نحویه، قلعه بیتالمقدس، سقاخانه شعلان، دارالحدیث، محراب داوود، مدرسه سلامیه، دارالقرآن سلامیه، حمام شفا و دهها اثر دیگر تاریخی، فرهنگی، علمی و بهداشتی از مسلمانان در بیتالمقدس وجود دارد که نشان علم و فرهنگدوستی و تدبیر مسلمانان در طول حکومت بر آن شهر مقدس است.<ref>تبریزی، «قدس شریف پاره تن اسلام»، 1382ش، ص126.</ref> | افزون بر این دو بنا، ساختمانهای فرهنگی و مذهبی مانند مساجد، [[مدرسه|مدارس]] و آثار دینی زیادی از مسلمانان در این شهر وجود دارد که عظمت، پیشرفت و تمدن مسلمانان را در قرنهای گذشته به نمایش میگذارد. وجود ۳۶ مسجد و آرامگاه گروهی از یاران پیامبر اسلام، از جمله قبر عبادة بن صامت انصاری اولین قاضی مسلمان در بیتالمقدس، قبة السلسله، بیمارستان فاطمی، بیمارستان صلاحی، قبة المعراج، مدرسه نحویه، قلعه بیتالمقدس، سقاخانه شعلان، دارالحدیث، محراب داوود، مدرسه سلامیه، دارالقرآن سلامیه، حمام شفا و دهها اثر دیگر تاریخی، فرهنگی، علمی و بهداشتی از مسلمانان در بیتالمقدس وجود دارد که نشان علم و فرهنگدوستی و تدبیر مسلمانان در طول حکومت بر آن شهر مقدس است.<ref>تبریزی، «قدس شریف پاره تن اسلام»، 1382ش، ص126.</ref> | ||
== بیتالمقدس در متون دینی == | == بیتالمقدس در متون دینی == | ||
=== | === قرآن کریم === | ||
در قرآن کریم نامی از بیتالمقدس بهصورت مستقیم برده نشده است اما مفسران و محدثان اسلامی برخی اشارات الاهی مانند «ارض مقدس» در آیات مختلف قرآن را به بیتالمقدس مربوط دانستهاند و بهصورت غالب، مسجد الاقصی را در مفهوم عام خود، بیتالمقدس معنا کردهاند و نماد این شهر دانستهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/12293/5/345/اورشلیمر سجادی، صادق و دیگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1399ش، ج5، ص245.]</ref> | در قرآن کریم نامی از بیتالمقدس بهصورت مستقیم برده نشده است اما مفسران و محدثان اسلامی برخی اشارات الاهی مانند «ارض مقدس» در آیات مختلف قرآن را به بیتالمقدس مربوط دانستهاند و بهصورت غالب، مسجد الاقصی را در مفهوم عام خود، بیتالمقدس معنا کردهاند و نماد این شهر دانستهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/12293/5/345/اورشلیمر سجادی، صادق و دیگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1399ش، ج5، ص245.]</ref> | ||
# آیات از قرآن کریم که به داستان حضرت موسی مربوط میشود، بهویژه به سبب موضوع آن، بیشترین امکان را برای این انطباق در اختیار مفسران قرار داده است. برای مثال در قرآن آمده است که حضرت موسی و قوم او، به ورود به «ارض مقدس» دستور یافتند و قوم با ابراز مخالفتهای خود به مدت ۴۰ سال از رسیدن به آن شهر محروم شدند.<ref>سورهٔ مائدهٔ آیهٔ 13-14.</ref> بسیاری از مفسران قرآن کریم این ارض مقدس را بر بیتالمقدس منطبق کردهاند.<ref>طوسی، التبیان، ۱۳۸۳ق، ج1، ص277.</ref> | # آیات از قرآن کریم که به داستان حضرت موسی مربوط میشود، بهویژه به سبب موضوع آن، بیشترین امکان را برای این انطباق در اختیار مفسران قرار داده است. برای مثال در قرآن آمده است که حضرت موسی و قوم او، به ورود به «ارض مقدس» دستور یافتند و قوم با ابراز مخالفتهای خود به مدت ۴۰ سال از رسیدن به آن شهر محروم شدند.<ref>سورهٔ مائدهٔ آیهٔ 13-14.</ref> بسیاری از مفسران قرآن کریم این ارض مقدس را بر بیتالمقدس منطبق کردهاند.<ref>طوسی، التبیان، ۱۳۸۳ق، ج1، ص277.</ref> | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
# برخی از مفسران زیتونِ یادشده در آیهٔ نخست سورهٔ تین را همان بیتالمقدس دانستهاند.<ref>طبری، تفسیر طبری، ۱۴۰۵ق، ج۳۰، ص ۲۳۹.</ref> | # برخی از مفسران زیتونِ یادشده در آیهٔ نخست سورهٔ تین را همان بیتالمقدس دانستهاند.<ref>طبری، تفسیر طبری، ۱۴۰۵ق، ج۳۰، ص ۲۳۹.</ref> | ||
=== | === روایات === | ||
# در برخی از روایات اسلامی، بیتالمقدس، بهعنوان شهر ماوراءالطبیعی بازنمایی شده است.<ref>ذهبی، میزان الاعتدال، ۱۳۸۲ق، ج4، ص32.</ref> در دستهای از روایاتی که به موضوع آفرینش جهان میپردازند، آمده است که هزار سال پیش از خلقت جهان، خداوند نخست مکه و بعد از آن مدینه و بیتالمقدس را آفرید، سپس آنها را به هم وصل کرد.<ref>ضیاء مقدسی، فضائل بیتالمقدس، ۱۴۰۵ق، ص۴۸.</ref> | # در برخی از روایات اسلامی، بیتالمقدس، بهعنوان شهر ماوراءالطبیعی بازنمایی شده است.<ref>ذهبی، میزان الاعتدال، ۱۳۸۲ق، ج4، ص32.</ref> در دستهای از روایاتی که به موضوع آفرینش جهان میپردازند، آمده است که هزار سال پیش از خلقت جهان، خداوند نخست مکه و بعد از آن مدینه و بیتالمقدس را آفرید، سپس آنها را به هم وصل کرد.<ref>ضیاء مقدسی، فضائل بیتالمقدس، ۱۴۰۵ق، ص۴۸.</ref> | ||
# بعضی از روایتها، بیتالمقدس و صخره را عرش الاهی معرفی کرده که آسمان بر آن استوار شده و در رودهای آن [[شیر]] و شراب و عسل جاری است.<ref>ضیاء مقدسی، فضائل بیتالمقدس، ۱۴۰۵ق، ص59.</ref> | # بعضی از روایتها، بیتالمقدس و صخره را عرش الاهی معرفی کرده که آسمان بر آن استوار شده و در رودهای آن [[شیر]] و شراب و عسل جاری است.<ref>ضیاء مقدسی، فضائل بیتالمقدس، ۱۴۰۵ق، ص59.</ref> | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
بیتالمقدس در طول تاریخ، شهر معنویت و صلح بوده است. بهویژه در دوران اسلامی، شکوه و عظمت مادی و معنوی پیدا کرد و به نماد سبک زندگی اسلامی تبدیل شد. این امر و موقعیت ممتاز جغرافیایی آن باعث شد که این شهر مورد توجه استعمارگران و اشغالگران کشورهای غربی و رژیم صهیونستی قرار بگیرد. | بیتالمقدس در طول تاریخ، شهر معنویت و صلح بوده است. بهویژه در دوران اسلامی، شکوه و عظمت مادی و معنوی پیدا کرد و به نماد سبک زندگی اسلامی تبدیل شد. این امر و موقعیت ممتاز جغرافیایی آن باعث شد که این شهر مورد توجه استعمارگران و اشغالگران کشورهای غربی و رژیم صهیونستی قرار بگیرد. | ||
=== | === صلیبیها === | ||
صلیبیها (مسیحیان) برای اشغال و تسلط دائم بر بیتالمقدس به مدت دو قرن تلاش کردند. در نخستین جنگ صلیبی در ۱۰۹۹م بیتالمقدس همراه با قتل و غارت وحشیانه، به دست صلیبیان افتاد.<ref>حمیدی، تاریخ اورشلیم (بیتالمقدس)، 1381ش، ص۲۱۸.</ref> این جنگها به دعوت مقامات [[کلیسا|کلیسای]] کاتولیک رومی و حمایت امپراتور روم شرقی، با اعلام هدف آزادسازی بیتالمقدس و زادگاه حضرت مسیح از دست مسلمانان و ایجاد دولتهای صلیبی در نقاط مختلف فلسطین صورت گرفت. جنگهای صلیبی هشت بار به وقوع پیوست. اروپاییان در ظاهر با انگیزهٔ مذهبی و اما در واقع با اهداف استعماری و جلوگیری از نفوذ و گسترش اسلام در اروپا این جنگها را تحمیل کردند و عامل دینی در این جنگها بیشتر پوشش فریبندهای برای رسیدن به اهداف مادّی و اقتصادی و کشورگشایی بود.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/7570 عودی، «جنگهای صلیبی»، دانشنامۀ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: 1393ش.]</ref> اما تمام تلاش آنها نا کام ماند و این شهر مقدس مسلمانان در ۱۱۸۷م توسط «صلاح الدین ایوبی» آزاد شد و شکوه و عظمت خود را دوباره بازیافت.<ref>حمیدی، تاریخ اورشلیم (بیتالمقدس)، 1381ش، ص۲۱۸.</ref> | صلیبیها (مسیحیان) برای اشغال و تسلط دائم بر بیتالمقدس به مدت دو قرن تلاش کردند. در نخستین جنگ صلیبی در ۱۰۹۹م بیتالمقدس همراه با قتل و غارت وحشیانه، به دست صلیبیان افتاد.<ref>حمیدی، تاریخ اورشلیم (بیتالمقدس)، 1381ش، ص۲۱۸.</ref> این جنگها به دعوت مقامات [[کلیسا|کلیسای]] کاتولیک رومی و حمایت امپراتور روم شرقی، با اعلام هدف آزادسازی بیتالمقدس و زادگاه حضرت مسیح از دست مسلمانان و ایجاد دولتهای صلیبی در نقاط مختلف فلسطین صورت گرفت. جنگهای صلیبی هشت بار به وقوع پیوست. اروپاییان در ظاهر با انگیزهٔ مذهبی و اما در واقع با اهداف استعماری و جلوگیری از نفوذ و گسترش اسلام در اروپا این جنگها را تحمیل کردند و عامل دینی در این جنگها بیشتر پوشش فریبندهای برای رسیدن به اهداف مادّی و اقتصادی و کشورگشایی بود.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/7570 عودی، «جنگهای صلیبی»، دانشنامۀ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: 1393ش.]</ref> اما تمام تلاش آنها نا کام ماند و این شهر مقدس مسلمانان در ۱۱۸۷م توسط «صلاح الدین ایوبی» آزاد شد و شکوه و عظمت خود را دوباره بازیافت.<ref>حمیدی، تاریخ اورشلیم (بیتالمقدس)، 1381ش، ص۲۱۸.</ref> | ||
=== | === انگلیس و فرانسه === | ||
در پی شکست روسها در جنگ با عثمانیها که از حمایت فرانسه و انگلیس برخوردار بودند، سربازان فرانسوی و انگلیسی به فلسطین سرازیر شدند. با ورود دولت عثمانی به جنگ جهانی اول، انگلیس، تلاش برای تجزیهٔ عثمانی را آغاز کرد.<ref>ناصری طاهری، بیتالمقدس شهر پیامبران، 1368ش، ص۶۶.</ref> بههمین دلیل، برای کسب حمایت مالی و سیاسی یهودیان و در پی مذاکرات با صهیونیستها، دولت انگلیس با صدور اعلامیه معروف «بالفور» در نوامبر ۱۹۱۷م تأسیس «وطن ملی یهود» را تعهد کرد و یک ماه پس از آن بیتالمقدس را به اشغال نظامی خود درآورد و زمینهٔ اشغال آن را توسط اسرائیل فراهم کرد.<ref>ناصری طاهری، بیتالمقدس شهر پیامبران، 1368ش، ص79.</ref> | در پی شکست روسها در جنگ با عثمانیها که از حمایت فرانسه و انگلیس برخوردار بودند، سربازان فرانسوی و انگلیسی به فلسطین سرازیر شدند. با ورود دولت عثمانی به جنگ جهانی اول، انگلیس، تلاش برای تجزیهٔ عثمانی را آغاز کرد.<ref>ناصری طاهری، بیتالمقدس شهر پیامبران، 1368ش، ص۶۶.</ref> بههمین دلیل، برای کسب حمایت مالی و سیاسی یهودیان و در پی مذاکرات با صهیونیستها، دولت انگلیس با صدور اعلامیه معروف «بالفور» در نوامبر ۱۹۱۷م تأسیس «وطن ملی یهود» را تعهد کرد و یک ماه پس از آن بیتالمقدس را به اشغال نظامی خود درآورد و زمینهٔ اشغال آن را توسط اسرائیل فراهم کرد.<ref>ناصری طاهری، بیتالمقدس شهر پیامبران، 1368ش، ص79.</ref> | ||
=== | === رژیم صهیونیستی === | ||
اشغال بیتالمقدس توسط صهیونستها از ۱۹۴۷م آغاز شد و با کشتن و اخراج اعراب ساکن اصلی فلسطین از سرزمینهای خود، شرایط اسکان یهودیان سایر کشورها را در آن سرزمین فراهم آوردند. در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷م سازمان ملل به وجود یک حاکمیت صهونیستی در درون فلسطین اشغالی رسمیت بخشید و طرح تقسیم فلسطین به دو منطقه عربی و یهودی را تصویب کرد. بر اساس این مصوبه، بیتالمقدس منطقهای بینالمللی اعلام شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/80758849/%D9%82%D8%AF%D8%B3-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D9%88-%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D «قدس چگونه اشغال شد/ بازخوانی تاریخ قدس و شش دهه اشغال»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پس از شکلگیری دولت جعلی اسرائیل، این شهر به دو بخش بیتالمقدس شرقی (در اختیار اردن) و بیتالمقدس غربی (در دست اسرائیل) تقسیم شد. اما طی جنگ ۶ روزه، در ۷ ژوئن ۱۹۶۷، اسرائیل بخش شرقی را نیز تصرف کرد و بیتالمقدس را به اشغال کامل خود درآورد.<ref>[https://lib.eshia.ir/12293/5/345/اورشلیم سجادی، صادق و دیگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1399ش، ج5، ص245.]</ref> از آن تاریخ تا امروز بیتالمقدس بهعنوان کانون تحولات و درگیریهای نظامی، سیاسی و اجتماعی میان مسلمانان و صهیونیستها بوده است.<ref>ناصری طاهری، بیتالمقدس شهر پیامبران، 1368ش، ص۷۹.</ref> | اشغال بیتالمقدس توسط صهیونستها از ۱۹۴۷م آغاز شد و با کشتن و اخراج اعراب ساکن اصلی فلسطین از سرزمینهای خود، شرایط اسکان یهودیان سایر کشورها را در آن سرزمین فراهم آوردند. در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷م سازمان ملل به وجود یک حاکمیت صهونیستی در درون فلسطین اشغالی رسمیت بخشید و طرح تقسیم فلسطین به دو منطقه عربی و یهودی را تصویب کرد. بر اساس این مصوبه، بیتالمقدس منطقهای بینالمللی اعلام شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/80758849/%D9%82%D8%AF%D8%B3-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D9%88-%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D «قدس چگونه اشغال شد/ بازخوانی تاریخ قدس و شش دهه اشغال»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پس از شکلگیری دولت جعلی اسرائیل، این شهر به دو بخش بیتالمقدس شرقی (در اختیار اردن) و بیتالمقدس غربی (در دست اسرائیل) تقسیم شد. اما طی جنگ ۶ روزه، در ۷ ژوئن ۱۹۶۷، اسرائیل بخش شرقی را نیز تصرف کرد و بیتالمقدس را به اشغال کامل خود درآورد.<ref>[https://lib.eshia.ir/12293/5/345/اورشلیم سجادی، صادق و دیگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1399ش، ج5، ص245.]</ref> از آن تاریخ تا امروز بیتالمقدس بهعنوان کانون تحولات و درگیریهای نظامی، سیاسی و اجتماعی میان مسلمانان و صهیونیستها بوده است.<ref>ناصری طاهری، بیتالمقدس شهر پیامبران، 1368ش، ص۷۹.</ref> | ||
== نمادسازی بیتالمقدس در فرهنگ اسلامی == | == نمادسازی بیتالمقدس در فرهنگ اسلامی == | ||
=== | === دارالسلام === | ||
بیتالمقدس با دربرداشتن مفهوم شرافت و تقدس، در اندیشهٔ غالب مسلمانان گونهای از پاکی و امنیت خاطر را در خود به همراه دارد که سبب شده است که مسلمانان این شهر را دارالسلام بخوانند و آن را نماد پاکیزگی از آلودگیهای معنوی و شرک بدانند.<ref>ابن طاووس، سعدالسعود، نجف، ۱۳۶۹ق، ص۵۴.</ref> برای مثال تلفظ بیتالمقدس که مشهورترین نام این شهر در طول تاریخ اسلامی است، به خوبی نشان میدهد که چگونه تقدس از یک سو و «بیتالله» بودن از سوی دیگر، مؤلفههای معنایی این شهر برای مسلمانان بوده است. به کارگیریِ ویژهٔ نام «قدس» بهصورت مطلق، بهعنوان جایگزینی برای نام بیتالمقدس از همان سدههای نخست نیز بیانگر آن است که با نامگذاری خاص و بهکارگیری این نام کوتاه، کوشش میشده است، تا بر مقدسبودن این شهر تأکید شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/12293/5/345/اورشلیم سجادی، صادق و دیگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1399ش، ج5، ص245.]</ref> | بیتالمقدس با دربرداشتن مفهوم شرافت و تقدس، در اندیشهٔ غالب مسلمانان گونهای از پاکی و امنیت خاطر را در خود به همراه دارد که سبب شده است که مسلمانان این شهر را دارالسلام بخوانند و آن را نماد پاکیزگی از آلودگیهای معنوی و شرک بدانند.<ref>ابن طاووس، سعدالسعود، نجف، ۱۳۶۹ق، ص۵۴.</ref> برای مثال تلفظ بیتالمقدس که مشهورترین نام این شهر در طول تاریخ اسلامی است، به خوبی نشان میدهد که چگونه تقدس از یک سو و «بیتالله» بودن از سوی دیگر، مؤلفههای معنایی این شهر برای مسلمانان بوده است. به کارگیریِ ویژهٔ نام «قدس» بهصورت مطلق، بهعنوان جایگزینی برای نام بیتالمقدس از همان سدههای نخست نیز بیانگر آن است که با نامگذاری خاص و بهکارگیری این نام کوتاه، کوشش میشده است، تا بر مقدسبودن این شهر تأکید شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/12293/5/345/اورشلیم سجادی، صادق و دیگران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1399ش، ج5، ص245.]</ref> | ||
=== | === دارالعلم === | ||
بر خلاف حضور یهودیان در بیتالمقدس که همواره با خشونت، تبعیض، فرهنگ مادیگرایی و اقدامات ضد تمدنی همراه بوده است، اما مسلمانان بهدلیل منطق صلحطلبی، [[علم]]دوستی و معنویتخواهی، در طول حضور خود در این شهر، صلح، آرامش و معنویت را از خلال تأسیس مراکز علمی و ترویج برنامههای معنوی و آموزشی، گسترش دادهاند و تمدن اسلامی را پایهگذاری کردهاند. برای مثال پس از فتح شام، گروه کثیری از صحابه و عالمان مسلمان به این سرزمین آمدند و با حمایت خلفا و امرای مسلمان، موجب رواج و گسترش علوم دینی در این شهر شدند؛<ref>ابنمنظور، مختصر تاریخ دمشق لابن عساکر، ۱۹۸۹م، ج26، ص322.</ref> چنانکه مسجد الاقصی، از آغازِ تأسیس به مهمترین مرکزِ تعلیم علوم دینی و مجمع قاریان، مفسران و محدثان تبدیل شد و این موقعیت را روزگاری طولانی حفظ کرد.<ref>عسلی، معاهد العلم فی بیتالمقدس، ۱۹۸۱م، ص27.</ref> در عصر عباسی نیز مفسران و فقهای نامدار [[مسلمان]] در مراکز علمی حلقههای درس تشکیل میدادند.<ref>علیمی، الانس الجلیل بتاریخ القدس و الخلیل، ۱۹۷۳م، ج1، ص292.</ref> در قرون بعد نیز شمار زیادی از دانشمندان زیاد مسلمان از جمله «امام محمد غزالی» مجاورت حرم شریف اختیار میکردند و به تعلیم و تعلم میپرداختند.<ref>عسلی، معاهد العلم فی بیتالمقدس، ۱۹۸۱م، ص ۲۹.</ref> حضور مسیحیان در جنگهای صلیبی در بیتالمقدس، آنجا رابه شهری مسیحی بدل ساخته بود اما بعد از بازپسگیری شهر از توسط صلاح الدین ایوبی، فرایند بازسازی و احیای هویت اسلامی شهر آغاز شد. بنیاد نهادهای اسلامی مانند مدرسه یکی از راهکارهای مسلمان برای اسلامیسازی شهر بود. بههمین دلیل حدود ۳۵ باب مدرسه در بیتالمقدس بنا نهاده شد که تلاش بیشتر این مدارس بر پیشرفت تعالیم دینی بود. مدرسهسازی گسترده، بیتالمقدس را دوباره به یکی از مقصدهای اصلی مسلمانان بهویژه عالمان دین بدل ساخت و فرایند اسلامیشدن بیتالمقدس را سرعت داد و حیات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شهر را با نشانهها، ارزشها، سنتها و آیینهای اسلامی، جان دوباره بخشید.<ref>شیخ و دیگران، «جنبش مدرسهسازی در بیتالمقدس دوره مملوکی (648-923ه) و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی آن»، 1401ش، ص649-650.</ref> | بر خلاف حضور یهودیان در بیتالمقدس که همواره با خشونت، تبعیض، فرهنگ مادیگرایی و اقدامات ضد تمدنی همراه بوده است، اما مسلمانان بهدلیل منطق صلحطلبی، [[علم]]دوستی و معنویتخواهی، در طول حضور خود در این شهر، صلح، آرامش و معنویت را از خلال تأسیس مراکز علمی و ترویج برنامههای معنوی و آموزشی، گسترش دادهاند و تمدن اسلامی را پایهگذاری کردهاند. برای مثال پس از فتح شام، گروه کثیری از صحابه و عالمان مسلمان به این سرزمین آمدند و با حمایت خلفا و امرای مسلمان، موجب رواج و گسترش علوم دینی در این شهر شدند؛<ref>ابنمنظور، مختصر تاریخ دمشق لابن عساکر، ۱۹۸۹م، ج26، ص322.</ref> چنانکه مسجد الاقصی، از آغازِ تأسیس به مهمترین مرکزِ تعلیم علوم دینی و مجمع قاریان، مفسران و محدثان تبدیل شد و این موقعیت را روزگاری طولانی حفظ کرد.<ref>عسلی، معاهد العلم فی بیتالمقدس، ۱۹۸۱م، ص27.</ref> در عصر عباسی نیز مفسران و فقهای نامدار [[مسلمان]] در مراکز علمی حلقههای درس تشکیل میدادند.<ref>علیمی، الانس الجلیل بتاریخ القدس و الخلیل، ۱۹۷۳م، ج1، ص292.</ref> در قرون بعد نیز شمار زیادی از دانشمندان زیاد مسلمان از جمله «امام محمد غزالی» مجاورت حرم شریف اختیار میکردند و به تعلیم و تعلم میپرداختند.<ref>عسلی، معاهد العلم فی بیتالمقدس، ۱۹۸۱م، ص ۲۹.</ref> حضور مسیحیان در جنگهای صلیبی در بیتالمقدس، آنجا رابه شهری مسیحی بدل ساخته بود اما بعد از بازپسگیری شهر از توسط صلاح الدین ایوبی، فرایند بازسازی و احیای هویت اسلامی شهر آغاز شد. بنیاد نهادهای اسلامی مانند مدرسه یکی از راهکارهای مسلمان برای اسلامیسازی شهر بود. بههمین دلیل حدود ۳۵ باب مدرسه در بیتالمقدس بنا نهاده شد که تلاش بیشتر این مدارس بر پیشرفت تعالیم دینی بود. مدرسهسازی گسترده، بیتالمقدس را دوباره به یکی از مقصدهای اصلی مسلمانان بهویژه عالمان دین بدل ساخت و فرایند اسلامیشدن بیتالمقدس را سرعت داد و حیات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شهر را با نشانهها، ارزشها، سنتها و آیینهای اسلامی، جان دوباره بخشید.<ref>شیخ و دیگران، «جنبش مدرسهسازی در بیتالمقدس دوره مملوکی (648-923ه) و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی آن»، 1401ش، ص649-650.</ref> | ||
=== | === پایداری مسلمانان === | ||
بیتالمقدس از نظر تاریخی، بهویژه بعد از جنگهای صلیبی و اشغال توسط رژیم صهیونیستی، نماد سرزمین فلسطین و آزادی، آزادگی و استقلال برای ملت ستمدیده بدل شده است که خاطرهٔ اشغال و ستم صلیبیها و صهیونیستها در حق مردم فلسطین را تداعی میکند. همچنین این شهر نماد پایداری و مقاومت مسلمانان جهان است.<ref>[https://pasokhgo.valiasr-aj.com/porseman/showquestion.php?code=48700 «دلایل اهمیت بیتالمقدس چیست؟»، وبسایت موسسۀ تحقیقات ولی عصر.]</ref> | بیتالمقدس از نظر تاریخی، بهویژه بعد از جنگهای صلیبی و اشغال توسط رژیم صهیونیستی، نماد سرزمین فلسطین و آزادی، آزادگی و استقلال برای ملت ستمدیده بدل شده است که خاطرهٔ اشغال و ستم صلیبیها و صهیونیستها در حق مردم فلسطین را تداعی میکند. همچنین این شهر نماد پایداری و مقاومت مسلمانان جهان است.<ref>[https://pasokhgo.valiasr-aj.com/porseman/showquestion.php?code=48700 «دلایل اهمیت بیتالمقدس چیست؟»، وبسایت موسسۀ تحقیقات ولی عصر.]</ref> | ||
=== | === تعلق به وجدان جمعی مسلمانان === | ||
صاحبنظران بیتالمقدس را یک مسئلهٔ اسلامی میداند که بهوجدان جمعی عمومی مسلمین تعلق دارد. وجههٔ اسلامی بیتالمقدس و جایگاهی که این مکان در عقلانیت جمعی و سبک زندگی مسلمین دارد، باعث شده است که در طول تاریخ اسلامی و بهویژه در دوسه قرن نخست اسلامی از یک طرف و نیز در عصر جنگهای صلیبی و دوران جدید، چهرهٔ دینی بیتالمقدس از اهمیت خاصی برخودار شود و فعالیتهای دینی و علمی دینی و آموزش علوم اسلامی و نهادهای آموزش در این از رونق ویژه برخودار شود. وجود صدها مدرسه، خانقاه، زاویه و مسجد در این شهر در طول تاریخ اسلامی مربوط به جایگاه دینی بیتالمقدس است. برای مثال هنگام که صلاحالدین ایوبی در ۱۱۸۷م آن را فتح کرد بهعنوان نشانهٔ پیروزی و علمدوستی اسلام، مدرسهٔ صلاحیه که از مهمترین مدارس اسلامی جهان اسلامی بود را در این شهر تأسیس کرد.<ref>انصاری قمی، «جایگاه تاریخی و دینی بیتالمقدس»، 1380ش، ص56.</ref> | صاحبنظران بیتالمقدس را یک مسئلهٔ اسلامی میداند که بهوجدان جمعی عمومی مسلمین تعلق دارد. وجههٔ اسلامی بیتالمقدس و جایگاهی که این مکان در عقلانیت جمعی و سبک زندگی مسلمین دارد، باعث شده است که در طول تاریخ اسلامی و بهویژه در دوسه قرن نخست اسلامی از یک طرف و نیز در عصر جنگهای صلیبی و دوران جدید، چهرهٔ دینی بیتالمقدس از اهمیت خاصی برخودار شود و فعالیتهای دینی و علمی دینی و آموزش علوم اسلامی و نهادهای آموزش در این از رونق ویژه برخودار شود. وجود صدها مدرسه، خانقاه، زاویه و مسجد در این شهر در طول تاریخ اسلامی مربوط به جایگاه دینی بیتالمقدس است. برای مثال هنگام که صلاحالدین ایوبی در ۱۱۸۷م آن را فتح کرد بهعنوان نشانهٔ پیروزی و علمدوستی اسلام، مدرسهٔ صلاحیه که از مهمترین مدارس اسلامی جهان اسلامی بود را در این شهر تأسیس کرد.<ref>انصاری قمی، «جایگاه تاریخی و دینی بیتالمقدس»، 1380ش، ص56.</ref> | ||
=== | === نامگذاریهای مختلف === | ||
# بیتالمقدس در حافظهٔ جمعی مسلمانان مکان مقدس و خاطرهانگیز است. بههمین دلیل، بسیاری از مدارس، خیابانها، مکانهای فرهنگی و شهرکها در شهرهای مختلف کشورهای اسلامی بهویژه جمهوری اسلامی ایران، به نام قدس که نام اختصاری و نماد بیتالمقدس محسوب میشود، نامگذاری شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97031807873/خیابانی-به-نام-قدس «خیابانی به نام قدس»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۳۹۷ش.]</ref> | # بیتالمقدس در حافظهٔ جمعی مسلمانان مکان مقدس و خاطرهانگیز است. بههمین دلیل، بسیاری از مدارس، خیابانها، مکانهای فرهنگی و شهرکها در شهرهای مختلف کشورهای اسلامی بهویژه جمهوری اسلامی ایران، به نام قدس که نام اختصاری و نماد بیتالمقدس محسوب میشود، نامگذاری شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97031807873/خیابانی-به-نام-قدس «خیابانی به نام قدس»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۳۹۷ش.]</ref> | ||
# یکی از بزرگترین عملیاتهای آزادیبخش در دوران دفاع مقدس «عملیات بیتالمقدس» نام گذاری شد که بهعنوان طولانیترین عملیات دوران دفاع مقدس، نماد پایداری و ایستادگی رزمندگان اسلام در مقابل استکبار و تجاوز توصیف شده که مهمترین ثمرهٔ این علمیات آزادسازی خرمشهر در روز ۳ خرداد ۱۳۶۱ش بود.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/452412/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D9%87%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%AF-%D9%87%D9%85-%D8%B5%D8%A «عملیات بیتالمقدس؛ هم خرمشهر آزاد شد هم صدام آرزوی مرگ فرماندهانش را کرد»، خبرگزاری میزان.]</ref> به گفتهٔ پژوهشگران، نامگذاری این علمیات به این دلیل صورت گرفت تا اشغالگران صهیونیستی بدانند که مسلمانان فلسطین، در حمایت انقلاب اسلامی ایران قرار دارند.<ref>[http://www.oral-history.ir/print.php?id=2799 «ماجرای نامگذاری عملیات الی بیتالمقدس به روایت یک راوی»، وبسایت تاریخ شفاهی ایران.]</ref> | # یکی از بزرگترین عملیاتهای آزادیبخش در دوران دفاع مقدس «عملیات بیتالمقدس» نام گذاری شد که بهعنوان طولانیترین عملیات دوران دفاع مقدس، نماد پایداری و ایستادگی رزمندگان اسلام در مقابل استکبار و تجاوز توصیف شده که مهمترین ثمرهٔ این علمیات آزادسازی خرمشهر در روز ۳ خرداد ۱۳۶۱ش بود.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/452412/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D9%87%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%AF-%D9%87%D9%85-%D8%B5%D8%A «عملیات بیتالمقدس؛ هم خرمشهر آزاد شد هم صدام آرزوی مرگ فرماندهانش را کرد»، خبرگزاری میزان.]</ref> به گفتهٔ پژوهشگران، نامگذاری این علمیات به این دلیل صورت گرفت تا اشغالگران صهیونیستی بدانند که مسلمانان فلسطین، در حمایت انقلاب اسلامی ایران قرار دارند.<ref>[http://www.oral-history.ir/print.php?id=2799 «ماجرای نامگذاری عملیات الی بیتالمقدس به روایت یک راوی»، وبسایت تاریخ شفاهی ایران.]</ref> | ||
