خط ۱: خط ۱:
'''<big>بَداء در زمان ظهور امام مهدی؛</big>''' تجلی فرمان الهی در تغییر سرنوشتِ مقدرِ آن دوران بر اساس مشیت، حکمت و علم ازلی خداوند.
'''<big>بَداء در زمان ظهور امام مهدی؛</big>''' تجلی فرمان الهی در تغییر سرنوشتِ مقدرِ آن دوران بر اساس مشیت، حکمت و علم ازلی خداوند.<ref group="دیدگاه">به نظرم ساختار مقاله نیاز به بازنگری دارد.</ref>


با توجه به گستره مفهومی بداء در کلام امامیه و تأکید روایات بر حتمیت نشانه‌های پنج‌گانه، بداء در اصل ظهور، زمان ظهور و نشانه‌های حتمی راه ندارد. بداء فقط در امور غیرحتمی و در ویژگی‌های فرعی نشانه‌ها مانند زمان دقیق یا مکان وقوع قابل پذیرش است. شکل‌گیری بداء در امور غیرمحتوم، نه‌تنها آسیبی به معارف دینی وارد نمی‌سازد، بلکه با تکیه بر علم ازلی و مشیت الهی، تأیید و تأکیدی بر قدرت، اراده و حکمت خداوند در تدبیر عالم است و هیچ‌گونه تعارضی با آموزه‌های مهدویت ندارد. از این‌رو، حتمیت در خود بداء مطرح نیست و نمی‌توان گفت امکان بداء در نشانه‌ها به معنای نقض غرض در بیان نشانه‌ها و یا تغییر شمولی تمامی نشانه‌های مطرح‌شده در روایات است.
با توجه به گستره مفهومی بداء در کلام امامیه و تأکید روایات بر حتمیت نشانه‌های پنج‌گانه، بداء در اصل ظهور، زمان ظهور و نشانه‌های حتمی راه ندارد. بداء فقط در امور غیرحتمی و در ویژگی‌های فرعی نشانه‌ها مانند زمان دقیق یا مکان وقوع قابل پذیرش است. شکل‌گیری بداء در امور غیرمحتوم، نه‌تنها آسیبی به معارف دینی وارد نمی‌سازد، بلکه با تکیه بر علم ازلی و مشیت الهی، تأیید و تأکیدی بر قدرت، اراده و حکمت خداوند در تدبیر عالم است و هیچ‌گونه تعارضی با آموزه‌های مهدویت ندارد. از این‌رو، حتمیت در خود بداء مطرح نیست و نمی‌توان گفت امکان بداء در نشانه‌ها به معنای نقض غرض در بیان نشانه‌ها و یا تغییر شمولی تمامی نشانه‌های مطرح‌شده در روایات است.
خط ۷۳: خط ۷۳:
پنج نشانه‌ی حتمی ظهور مانند خروج و قیام سفیانی، یمانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه و فرو رفتن در سرزمین بیداء به دلیل تأکید روایات بر واژه‌ی محتوم<ref>{{پک|خوشنویس‌زاده اصفهانی|۱۳۹۱|ک=پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه اصفهان|ف=بررسی تحلیلی نشانه‌های حتمی‌الوقوع ظهور امام مهدی علیه‌السلام در روایات|ص=۵۰-۵۴}}</ref> به معنای اجتناب‌ناپذیر، غیرقابل‌تغییر هستند؛<ref>{{پک|طاهری دهنوی، جلالی|۱۵ بهمن ۱۴۰۲|ک=سیویلیکا|ف=تحلیل و بررسی روایات علائم حتمی ظهور و بداءپذیری در آنها}}</ref> تغییر آنها هدف اصلیِ شناسایی امام مهدی را از بین می‌برد و با حکمت الهی ناسازگار است. اگرچه برخی با استناد به روایتی ضعیف در کتاب نعمانی، احتمال بداء را مطرح کرده‌اند، این روایت از جهت سندی ناتمام است و علامه مجلسی نیز آن را به ویژگی‌های حادثه و نه اصل وقوع تفسیر کرده است.<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۳|ک=بحارالانوار|ص=۲۵۱|ج=۵۲}}</ref> از سوی دیگر، تغییر این نشانه‌ها به غفلت مردم و تکذیب الهی می‌انجامد که محال است. بنابراین بداء در نشانه‌های حتمی راه ندارد و تنها در امور غیرحتمی<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۱۰۹-۱۱۳}}</ref> و اوصاف زمانی یا مکانیِ نشانه‌های حتمی تا جایی که اصل نشانه بودن آن نشانه‌های حتمی دچار مشکل نشود، تغییر زمانی و مکانی اشکالی ندارد. در غیر این صورت در آنان نیز بداء جایز نیست.<ref>{{پک|هادی‌زاده، توحید|۱۳۹۹|ک=مشرق موعود|ف=بداء و نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۱۱۳}}</ref>
پنج نشانه‌ی حتمی ظهور مانند خروج و قیام سفیانی، یمانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه و فرو رفتن در سرزمین بیداء به دلیل تأکید روایات بر واژه‌ی محتوم<ref>{{پک|خوشنویس‌زاده اصفهانی|۱۳۹۱|ک=پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه اصفهان|ف=بررسی تحلیلی نشانه‌های حتمی‌الوقوع ظهور امام مهدی علیه‌السلام در روایات|ص=۵۰-۵۴}}</ref> به معنای اجتناب‌ناپذیر، غیرقابل‌تغییر هستند؛<ref>{{پک|طاهری دهنوی، جلالی|۱۵ بهمن ۱۴۰۲|ک=سیویلیکا|ف=تحلیل و بررسی روایات علائم حتمی ظهور و بداءپذیری در آنها}}</ref> تغییر آنها هدف اصلیِ شناسایی امام مهدی را از بین می‌برد و با حکمت الهی ناسازگار است. اگرچه برخی با استناد به روایتی ضعیف در کتاب نعمانی، احتمال بداء را مطرح کرده‌اند، این روایت از جهت سندی ناتمام است و علامه مجلسی نیز آن را به ویژگی‌های حادثه و نه اصل وقوع تفسیر کرده است.<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۳|ک=بحارالانوار|ص=۲۵۱|ج=۵۲}}</ref> از سوی دیگر، تغییر این نشانه‌ها به غفلت مردم و تکذیب الهی می‌انجامد که محال است. بنابراین بداء در نشانه‌های حتمی راه ندارد و تنها در امور غیرحتمی<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۱۰۹-۱۱۳}}</ref> و اوصاف زمانی یا مکانیِ نشانه‌های حتمی تا جایی که اصل نشانه بودن آن نشانه‌های حتمی دچار مشکل نشود، تغییر زمانی و مکانی اشکالی ندارد. در غیر این صورت در آنان نیز بداء جایز نیست.<ref>{{پک|هادی‌زاده، توحید|۱۳۹۹|ک=مشرق موعود|ف=بداء و نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۱۱۳}}</ref>


== '''امکان بداء در علائم حتمی ظهور''' ==
== '''امکان بداء در علائم حتمی ظهور''' <ref group="دیدگاه">نسبت این بحث با بحث قبلی چیست؟
 
خیلی مفصل شده است.
 
این بحث و بحث قبلی را باید شسته رفته بگویید و وارد مباحث تخصصی فنی نشوید</ref> ==
شواهدی بر دیدگاه امکان بداء در علائم حتمیِ ظهور بیان شده است. اگرچه به برخی از آنها اشکالاتی وارد شده است.<ref>{{پک|صبایی، شاکر و رضوی|۱۳۹۷|ک=تحقیقات کلامی|ف=امکان پیدایشی دیگر در نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۷۹}}</ref>
شواهدی بر دیدگاه امکان بداء در علائم حتمیِ ظهور بیان شده است. اگرچه به برخی از آنها اشکالاتی وارد شده است.<ref>{{پک|صبایی، شاکر و رضوی|۱۳۹۷|ک=تحقیقات کلامی|ف=امکان پیدایشی دیگر در نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۷۹}}</ref>