| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
در میانۀ جنگ رمضان، درخواستهای مکرر برای آتشبس از سوی آمریکا با وساطت پاکستان، قطر و فرانسه مطرح شد، اما ایران با رد این درخواستها، بر | |||
* در میانۀ جنگ رمضان، درخواستهای مکرر برای آتشبس از سوی آمریکا با وساطت پاکستان، قطر و فرانسه مطرح شد، اما ایران با رد این درخواستها، بر ادامۀ عملیات تا تحقق اهداف کامل نظامی تأکید کرد و فاصلۀ زمانی میان درخواست آمریکا و پذیرش آتشبس توسط ایران نزدیک به بیست روز طول کشید. مقامات ایرانی تصریح کردند که این جنگ نباید به آتشبسی ساده تبدیل شود، بلکه باید به «دوره سقوط جنگ» منجر گردد.<ref>[https://edalatepars.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A2/ «پیروزی قاطع ایران در جنگ رمضان / عزیزی: آمریکا شکست خورد و دو هفته التماس آتشبس کرد/شروط پنجگانه ایران برای مذاکره با آمریکا / آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار و خروج کامل نظامیان از منطقه»، وبسایت عدالت پارس.]</ref> | |||
* در بامداد ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش با اعلام طرفین درگیر، آتشبسی دو هفتهای برقرار<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتشبس دو هفتهای آمریکا و ایران»، وبسایت یورونیوز.]</ref> و مطابق اطلاعیۀ شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول طرح دهمادهای این کشور در مذاکرات نهایی شد. برخی از شروط طرح دهمادهای ایران عبارت بودند از: توقف جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، لغو کلیه تحریمهای اولیه، ثانویه و تحریمهای سازمان ملل، خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه، پذیرش حق غنیسازی ایران، پرداخت خسارت و خاتمه قطعنامههای شورای حکام و شورای امنیت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/961088/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جزئیات طرح ۱۰ بندی پیشنهادی ایران»، خبرگزاری فرارو.]</ref> ایالات متحده این شروط را پذیرفت و آن «مبنایی قابل اجرا برای مذاکره» دانست.<ref>[https://www.politico.com/news/2026/04/07/donald-trump-iran-war-ceasefire-00863103 "Trump announces Iran ceasefire ahead of 8 p.m. deadline," Politico website.]</ref> | |||
* در دوران آتشبس، ایران بستهماندن [[تنگه هرمز]] را به طور فعال اجرا کرد و آمریکا نیز با محاصره دریایی، کشتیهای مرتبط با ایران را توقیف میکرد که ایران آن را نقض آتشبس تلقی مینمود. آتشبس در ۱ اردیبهشت به پایان رسید و با تمدید بدون محدودیت زمانی ادامه یافت. با آغاز دوره آتشبس، گفتوگوهای دیپلماتیک با میانجیگری پاکستان، قطر، مصر و ترکیه شکل گرفت و دور اول مذاکرات در ۲۲ فروردین در پاکستان برگزار شد. هرچند دور دوم مذاکرات که قرار بود در هفته منتهی به پایان آتشبس برگزار شود، از سوی ایران لغو شد. مقامات ایرانی این اقدام را در پاسخ به عدم پایبندی طرف آمریکایی به تعهدات و نیز ادامۀ محاصرۀ دریایی علیرغم جریان مذاکرات عنوان کردند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1368520/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%D8%B3-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE «تحلیل رسانههای غربی از تمدید آتشبس ترامپ»، خبرگزاری تابناک.] </ref> | |||
* در ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ش با میانجیگری قطر و هماهنگی ایالات متحده، مذاکراتی در تهران برگزار شد که طی آن، اختلافات اصلی دربارۀ سه موضوع کلیدی شامل آزادسازی داراییهای مسدودشدۀ ایران، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوب برنامۀ هستهای ایران در دورۀ آتشبس 60روزه، به میزان قابلتوجهی کاهش یافت. در ۲۴ خرداد، ایران اعلام کرد که پیشنویس ارائهشده از سوی ایالات متحده، متضمن تعهد تهران به خودداری از تولید یا دستیابی به سلاح هستهای و نیز موافقت واشنگتن با رقیقسازی ذخایر اورانیوم با غنای بالا توسط ایران است. در همان روز، دو طرف اعلام کردند که به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز رسیدهاند و ترامپ از لغو محاصره دریایی خبر داد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1044478/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF «آشنایی با جزئیات تفاهمنامه اسلامآباد»، همشهری آنلاین.]</ref> در نهایت در بامداد 28 خرداد 1405ش تفاهمنامه بهصورت دیجیتال توسط مسعود پزشکیان رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران و دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، امضا شد.<ref>[https://farsnews.ir/akramsharifi/1781730955834519039/یادداشت-تفاهم-اسلام-آباد-توسط-ترامپ-و-پزشکیان-امضا-شد «یادداشت تفاهم اسلامآباد توسط ترامپ و پزشکیان امضا شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
== نقش میانجیگری == | |||
پاکستان بهعنوان میانجی اصلی و تسهیلگر این تفاهمنامه، نقش محوری در برقراری ارتباط میان ایران و ایالات متحده و نهاییسازی توافق ایفا کرد. بر اساس گزارشها، رابطه شخصی نزدیک بین دونالد ترامپ و فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، یکی از عوامل کلیدی در پذیرش نقش میانجیگری از سوی اسلامآباد بود، هرچند کارشناسان انگیزههای اقتصادی پاکستان از جمله وابستگی شدید به واردات انرژی از کشورهای حاشیه خلیج فارس و نگرانی از فروپاشی اقتصادی در پی جنگ را نیز مؤثر میدانند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/964865/%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AC%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «هدف پاکستان از میانجیگری میان ایران و آمریکا چیست؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در کنار پاکستان، کشورهای قطر، عمان، ترکیه و حتی عربستان سعودی نیز با هماهنگی با میانجی اصلی، تلاشهایی را برای کمک به پیشبرد مذاکرات انجام دادند که نشاندهنده نگرانی منطقهای برای بازگشت ثبات و آرامش بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2234363/%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AC%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86 «میانجی اصلی بین ایران و آمریکا کدام کشور است؟/ معاون دفتر پزشکیان: همه منطقه و حتی عربستان هم کمکهایی میکنند»، خبر آنلاین.]</ref> | |||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۱۴: | ||
* «گسترش حمایت جهانی از توافق ایران و آمریکا؛ ۲۵ کشور به بیانیه اروپا پیوستند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1405ش. | * «گسترش حمایت جهانی از توافق ایران و آمریکا؛ ۲۵ کشور به بیانیه اروپا پیوستند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1405ش. | ||
* «متن یادداشت تفاهم اسلامآباد بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1405ش. | * «متن یادداشت تفاهم اسلامآباد بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1405ش. | ||
* « میانجی اصلی بین ایران و آمریکا کدام کشور است؟/ معاون دفتر پزشکیان: همه منطقه و حتی عربستان هم کمکهایی میکنند»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1405ش. | |||
* «نتانیاهو از پیروزی میگوید اما بیشتر اسرائیلیها ایران را پیروز میدانند»، وبسایت بی بی سی فارسی، تاریخ درج مطلب: 1 تیر 1405ش. | * «نتانیاهو از پیروزی میگوید اما بیشتر اسرائیلیها ایران را پیروز میدانند»، وبسایت بی بی سی فارسی، تاریخ درج مطلب: 1 تیر 1405ش. | ||
* «واکنش بازارها به امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا/ دلار ریخت/ قیمت طلا و سکه کاهش یافت»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 28 خرداد 1405ش. | * «واکنش بازارها به امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا/ دلار ریخت/ قیمت طلا و سکه کاهش یافت»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 28 خرداد 1405ش. | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۲۳: | ||
* «واکنشهای جهانی به یادداشت تفاهم اسلامآباد»، خبرگزرای فارس، تاریخ درج مطلب: 19 ژوئن 2026م. | * «واکنشهای جهانی به یادداشت تفاهم اسلامآباد»، خبرگزرای فارس، تاریخ درج مطلب: 19 ژوئن 2026م. | ||
* «ونس در آغاز مذاکره با ایران: این یک نشست تاریخی است»، وبسایت بی بی سی فارسی، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1404ش. | * «ونس در آغاز مذاکره با ایران: این یک نشست تاریخی است»، وبسایت بی بی سی فارسی، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1404ش. | ||
* «هدف پاکستان از میانجیگری میان ایران و آمریکا چیست؟»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 2 اردیبهشت 1405ش. | |||
* «یادداشت تفاهم اسلامآباد؛ پلی میان توقف درگیری و توافق نهایی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 30 خرداد 1405ش. | * «یادداشت تفاهم اسلامآباد؛ پلی میان توقف درگیری و توافق نهایی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 30 خرداد 1405ش. | ||
* «۵ نکته مهم توافقات انجامشده بیانیه پایانی دور اول مذاکرات سوئیس»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 22 ژوئن 2026م. | * «۵ نکته مهم توافقات انجامشده بیانیه پایانی دور اول مذاکرات سوئیس»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 22 ژوئن 2026م. | ||
* «747 مصدوم و 201 شهید تاکنون/ 24 استان مورد اصابت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۹ اسفند ۱۴۰۴ش. | * «747 مصدوم و 201 شهید تاکنون/ 24 استان مورد اصابت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۹ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
"Trump announces Iran ceasefire ahead of 8 p.m. deadline," Politico website, accessed April 8, 2026. | |||
{{چپچین}} | {{چپچین}} | ||
* "US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran", Al Jazeera, Date posted: 14 January 2026. | * "US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran", Al Jazeera, Date posted: 14 January 2026. | ||
