بدا در ظهور امام مهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 == مفهوم‌شناسی ==
-بداء بر وزن سماء، اسم مصدر ماده بدو و به معنای آشکار شدن است.<ref>{{پک|ابن منظور|۱۳۶۳|ک=لسان العرب|ص=۶۶|ج=۱۴}}</ref><ref>{{پک|راغب اصفهانی|۱۴۱۲|ک=المفردات|ص=۱۱۳|ج=}}</ref> بداء در اصطلاح کلامی به معنای ظهورِ امری متفاوت از پیش‌بینی‌های ظاهری است<ref>{{پک|دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|۱۳۸۱|ک=|ص=۵۰۳|ج=۱۱}}</ref><ref>{{پک|مولایی‌نیا|۱۳۹۹|ک=پژوهش‌نامه مذاهب اسلامی|ف= «بررسی مسئله «بداء» از دیدگاه فریقین در قرآن و سنّت»|ص=۵۴}}</ref> که با تکیه بر مفهوم قرآنی لوح محو و اثبات تبیین می‌شود.<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۴|ک=مرآة العقول|ص=۱۳۲|ج=۲}}</ref> نظریه تلفیقی ظهور را هم رویدادی الهی در زمان مقرر می‌داند و هم معتقد است خداوند این اراده را از طریق تلاش انسان‌های مختار تحقق می‌بخشد.<ref>{{پک/بن|بداء۵|ک=ایسنا|ف=استاد دانشگاه تهران: نبرد رمضان به طور قطعی نشانه‌ حتمی ظهور نیست}}</ref> در مباحث مهدویت، بررسی امکان وقوع بداء در سه حوزه مجزا مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است: بداء در اصل ظهور به این معنا که ظهور هیچگاه رخ ندهد، بداء در زمان ظهور به این معنا که زمان ظهور تغییر پیدا کند و بداء در نشانه‌های ظهور بدین معنا که برخی نشانه‌ها رخ ندهد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۸۹}}</ref>
+بداء بر وزن سماء، اسم مصدر ماده بدو و به معنای آشکار شدن است.<ref>{{پک|ابن منظور|۱۳۶۳|ک=لسان العرب|ص=۶۶|ج=۱۴}}</ref><ref>{{پک|راغب اصفهانی|۱۴۱۲|ک=المفردات|ص=۱۱۳|ج=}}</ref> بداء در اصطلاح کلامی به معنای ظهورِ امری متفاوت از پیش‌بینی‌های ظاهری است<ref>{{پک|دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|۱۳۸۱|ک=|ص=۵۰۳|ج=۱۱}}</ref><ref>{{پک|مولایی‌نیا|۱۳۹۹|ک=پژوهش‌نامه مذاهب اسلامی|ف= «بررسی مسئله «بداء» از دیدگاه فریقین در قرآن و سنّت»|ص=۵۴}}</ref> که با تکیه بر مفهوم قرآنی لوح محو و اثبات تبیین می‌شود.<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۴|ک=مرآة العقول|ص=۱۳۲|ج=۲}}</ref> در مباحث مهدویت، بررسی امکان وقوع بداء در سه حوزه مجزا مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است: بداء در اصل ظهور به این معنا که ظهور هیچگاه رخ ندهد، بداء در زمان ظهور به این معنا که زمان ظهور تغییر پیدا کند و بداء در نشانه‌های ظهور بدین معنا که برخی نشانه‌ها رخ ندهد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۸۹}}</ref>
 == بداء در اصل ظهور ==
@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 دیدگاه دوم، پذیرش بداء در نشانه‌های حتمی است. پیروان این دیدگاه با استناد به مبانی قرآنی مانند آیه ۳۹ سوره رعد و همچنین هماهنگی با فلسفه دعا برای تعجیل در ظهور، بر این باورند<ref>{{پک|محمدی ری‌شهری|۱۳۹۳|ک=دانشنامه امام مهدی|ص=۴۳۲|ج=۷}}</ref><ref>{{پک|برنجکار، ترجمان|۱۳۹۱|ک=علوم حدیث|ف=آموزهٔ بداء و علم الهی|ص=۳۶}}</ref><ref>{{پک|طباطبایی|۱۳۶۳|ک=المیزان|ص=۳۸۱|ج=۱۱}}</ref> که هیچ مانعی برای وقوع بداء در نشانه‌های حتمی وجود ندارد.<ref>{{پک|پورسعیدی|۱۳۹۶|ک=سخن جامعه|ف=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|ص=۱۳–۱۴}}</ref> از منظر آنان، این رویکرد با اصلِ ناگهانی بودنِ ظهور و نقش مؤثر کنش‌های انسانی در تغییر تقدیرات الهی سازگارتر است.<ref>{{پک|صبایی، شاکر و رضوی|۱۳۹۷|ک=تحقیقات کلامی|ف=امکان پیدایشی دیگر در نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۷۹–۸۱}}</ref> بر اساس این دیدگاه، تحقق ظهور بدون وقوع برخی نشانه‌ها ممکن است که این خود مصداقی از بداء در نشانه‌های حتمی است.<ref>{{پک|هادی‌زاده، توحید|۱۴۰۰|ک=مشرق موعود|ف=بداء و نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۱۱۲–۱۱۳}}</ref>
-دیدگاه سوم، جمع بین روایات است که می‌کوشد میان حتمیتِ نشانه‌ها و امکان بداء، وحدت ایجاد کند.<ref>{{پک|پورسعیدی|۱۳۹۶|ک=سخن جامعه|ف=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|ص=۱۴}}</ref> در این نگاه، حتمی بودن به معنای حتمی از سوی خدا تفسیر می‌شود، نه حتمی بر خدا، به‌طوری که تغییرناپذیر باشد.<ref>{{پک|پورسعیدی|۱۳۹۶|ک=سخن جامعه|ف=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|ص=۱۴–۱۵}}</ref> برخی صاحب‌نظران در این رویکرد معتقدند<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۳|ک=بحارالانوار|ص=۲۵۱|ج=۵۲}}</ref> بداء ممکن است نه در اصلِ وقوعِ نشانه، بلکه در اوصاف زمانی یا مکانی آن رخ دهد، به‌گونه‌ای که ماهیتِ نشانه بودنِ آن حفظ شود.<ref>{{پک|هادی‌زاده، توحید|۱۳۹۹|ک=مشرق موعود|ف=بداء و نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۱۱۳}}</ref><ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۱۰۹–۱۱۳}}</ref> حوادث سخت و جنگ‌های تحمیلی در آخرالزمان، کوره پختگی اراده‌ها و زمینه‌ساز یک بعثت جهانی برای آمادگی ظهور امام مهدی هستند و این ابتلا، صیقل‌دهنده روح امت و بیدارکننده وجدان‌های خفته در سراسر عالم است. از این منظر، رخدادهایی مانند جنگ رمضان، می‌تواند به‌عنوان زمینه‌ای برای تغییر در اوصاف زمانیِ مرتبط با ظهور و تسریع در تحقق آن، مورد بررسی قرار گیرد. در آخرالزمان، میدان نبرد از عرصه فیزیکی به گستره جنگ شناختی تغییر یافته است و در برابر این راز رسانه‌ای، سلاح بنیادین انسان عقل است. برجسته‌سازی جنبه‌های سقوط تمدنی غرب و مادی‌گرا تمدنی که بر پایه‌ شرک، ظلم و فساد بنا شود، محکوم به زوال است. قرآن این حقیقت تخلف‌ناپذیر را در چهار محور اساسی؛ زوال باطل با طلوع نور حق، ایستادن بر لبه پرتگاه انحطاط، فراموشی مبدأ هستی و بحران هویتی، و شکست محاسبات مادیِ فارغ از معبود بیان کرده است. این مسئله می‌تواند زمینه‌ساز اقبال عمومی به گفتمان منجی‌گرایی و حکومت جهانی عدل باشد.<ref>{{پک|قاضی‌خانی|۸ خرداد ۱۴۰۵|ک=ایکنا|ف=بازتاب‌های جهانی مهدویت پس از جنگ رمضان}}</ref> بر پایه این تفسیر، ظهور امام مهدی واجد زمانِ قطعی و تغییرناپذیر نیست و دعا برای فرج می‌تواند به عنوان ابزاری برای تغییر در تقدیراتِ زمانی و تسریع در ظهور نقش‌آفرین باشد.<ref>{{پک|آیتی|۱۳۹۰|ک=تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۳۴–۴۳|ج=}}</ref>
+دیدگاه سوم، جمع بین روایات است که می‌کوشد میان حتمیتِ نشانه‌ها و امکان بداء، وحدت ایجاد کند.<ref>{{پک|پورسعیدی|۱۳۹۶|ک=سخن جامعه|ف=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|ص=۱۴}}</ref> در این نگاه، حتمی بودن به معنای حتمی از سوی خدا تفسیر می‌شود، نه حتمی بر خدا، به‌طوری که تغییرناپذیر باشد.<ref>{{پک|پورسعیدی|۱۳۹۶|ک=سخن جامعه|ف=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|ص=۱۴–۱۵}}</ref> برخی صاحب‌نظران در این رویکرد معتقدند<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۳|ک=بحارالانوار|ص=۲۵۱|ج=۵۲}}</ref> بداء ممکن است نه در اصلِ وقوعِ نشانه، بلکه در اوصاف زمانی یا مکانی آن رخ دهد، به‌گونه‌ای که ماهیتِ نشانه بودنِ آن حفظ شود.<ref>{{پک|هادی‌زاده، توحید|۱۳۹۹|ک=مشرق موعود|ف=بداء و نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۱۱۳}}</ref><ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۱۰۹–۱۱۳}}</ref> بر پایه این تفسیر، ظهور امام مهدی واجد زمانِ قطعی و تغییرناپذیر نیست و دعا برای فرج می‌تواند به عنوان ابزاری برای تغییر در تقدیراتِ زمانی و تسریع در ظهور نقش‌آفرین باشد.<ref>{{پک|آیتی|۱۳۹۰|ک=تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور|ص=۳۴–۴۳|ج=}}</ref>
 == پانویس ==
@@ خط ۳۳: / خط ۳۳: @@
 * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ابن منظور|نام=ابوالفضل جمال‌الدین محمد|عنوان=لسان العرب|سال=۱۳۶۳|مکان=قم|ناشر=ادب الحوزه|پیوند نویسنده=ابوالفضل جمال‌الدین محمد ابن منظور|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
 * {{یادکرد وب|عنوان=استاد دانشگاه تهران: نبرد رمضان به طور قطعی نشانه‌ حتمی ظهور نیست|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405023017736/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1|تاریخ=۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه=بداء۵|وبگاه=ایسنا}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب‌های جهانی مهدویت پس از جنگ رمضان|نشانی=https://iqna.ir/fa/news/4354878/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86|تاریخ=۸ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه=|وبگاه=ایکنا}}
 * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=برنجکار|نام۱=رضا|تاریخ=۱۳۹۱|عنوان=آموزهٔ بداء و علم الهی|پیوند=https://hadith.riqh.ac.ir/article_2251.html|ژورنال=علوم حدیث|دوره=هفدهم|شماره=شصت و سه|صفحات=۲۲–۴۱|نام۲=مکارم|نام خانوادگی۲=ترجمان|نام۳=|نام خانوادگی۳=امیران}}
 * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=پورسعیدی|نام۱=محمد|تاریخ=۱۳۹۶|عنوان=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1879984/نسخ-و-بداء-در-ظهور-و-علایم-ظهور-منجی-عالم-و-بررسی-اتهام-فخررازی-و-توابعش-به-شیعیان|ژورنال=سخن جامعه|دوره=ششم|شماره=چهارده|صفحات=۷–۱۶}}