بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
== بداء در نشانههای ظهور == | == بداء در نشانههای ظهور == | ||
در منابع روایی، نشانههای ظهور به دو | در منابع روایی، نشانههای ظهور به دو دستهٔ حتمی و غیرحتمی تقسیم شدهاند.<ref>{{پک|مفید|۱۴۱۳|ک=الارشاد|ص=۳۷۰|ج=۲}}</ref> در بداءپذیری نشانههای غیرحتمی میان دانشمندان اختلافی نیست، اما دربارهٔ امکان بداء در نشانههای حتمی مانند خروج سفیانی و صیحه آسمانی<ref>{{پک|زهادت|۱۳۹۶|ک=معارف و عقاید ۵|ص=۲۶۲|ج=۲}}</ref> دو نگاه اصلی وجود دارد:<ref>{{پک|خالد|۱۴۰۲|ک=مطالعات حدیثپژوهی|ف=تحلیل مهدویت (ظهور، بداء، حکومت مهدوی) در احادیث امام جواد علیهالسلام|ص=۶۴}}</ref><ref>{{پک/بن|بداء۱|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=آیا در نشانههای حتمی ظهور و یمانی، امکان «تغییر»، «بداء» و «عدم وقوع» مطرح است}}</ref> | ||
گروهی بر تغییرناپذیری نشانههای حتمی تأکید دارند و آنها را وقایعی اجتنابناپذیر میدانند که بداء در آنها راه ندارد.<ref>{{پک|هادیزاده، توحید|۱۳۹۹|ک=مشرق موعود|ف=بداء و نشانههای حتمی ظهور|ص=۱۱۱}}</ref><ref>{{پک|طاهری دهنوی، جلالی|۱۵ بهمن ۱۴۰۲|ک=سیویلیکا|ف=تحلیل و بررسی روایات علائم حتمی ظهور و بداءپذیری در آنها}}</ref><ref>{{پک|پورسعیدی|۱۳۹۶|ک=سخن جامعه|ف=نسخ و بداء در ظهور و علایم ظهور منجی عالم و بررسی اتهام فخررازی و توابعش به شیعیان|ص=۱۴}}</ref> در مقابل، دیدگاه دیگری با استناد به مبانی قرآنیِ بداء و فلسفهٔ دعا برای تعجیل، وقوع بداء در این نشانهها را ممکن میشمارد.<ref>{{پک|محمدی ریشهری|۱۳۹۳|ک=دانشنامه امام مهدی|ص=۴۳۲|ج=۷}}</ref><ref>{{پک|طباطبایی|۱۳۶۳|ک=المیزان|ص=۳۸۱|ج=۱۱}}</ref><ref>{{پک|صبایی، شاکر و رضوی|۱۳۹۷|ک=تحقیقات کلامی|ف=امکان پیدایشی دیگر در نشانههای حتمی ظهور|ص=۷۹–۸۱}}</ref><ref>{{پک|برنجکار، ترجمان|۱۳۹۱|ک=علوم حدیث|ف=آموزهٔ بداء و علم الهی|ص=۳۶}}</ref> رویکرد سومی نیز وجود دارد که میکوشد میان این دو دیدگاه جمع کند و حتمی بودن را نه بهمعنای تغییرناپذیری مطلق، بلکه بهمعنای حتمی از سوی خدا تفسیر میکند؛ در این نگاه، بداء ممکن است نه در اصل وقوع نشانه، بلکه در اوصاف زمانی یا مکانی آن رخ دهد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۸۸|ک=انتظار موعود|ف=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|ص=۱۰۹–۱۱۳}}</ref><ref>{{پک|آیتی|۱۳۹۰|ک=تأملی در نشانههای حتمی ظهور|ص=۳۴–۴۳|ج=}}</ref> | |||
فراتر از این اختلافات کلامی، آنچه در عرصهٔ اجتماعی و فرهنگی اهمیت دارد، کارکردهای اعتقاد به بداء در نشانههای ظهور است. این باور، افزون بر ایجاد امید و نشاط اجتماعی، به مؤمنان انگیزه میدهد تا با اصلاح رفتار فردی و جمعی، زمینههای ظهور را فراهم سازند. از این منظر، نشانههای غیرقطعی بهعنوان عواملی مشروط و تأثیرپذیر از کنشهای انسانی تلقی میشوند و باور به بداء در آنها، مخاطب را به مشارکت فعال در فراهمسازی زمینههای ظهور ترغیب میکند؛ چنانکه دعا برای تعجیل در فرج، نه بهعنوان تغییری در اصل ظهور، بلکه بهمثابه ابزاری برای تغییر در زمان مشروط یا نشانههای غیرقطعی، در فرهنگ انتظار شیعی نهادینه شده است. | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۰: | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خالد|نام۱=حسین|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=تحلیل مهدویت (ظهور، بداء، حکومت مهدوی) در احادیث امام جواد علیهالسلام|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/568891/تحلیل-مهدویت-ظهور-بدا-حکومت-مهدوی-در-احادیث-امام-جواد-علیه-السلام|ژورنال=مطالعات حدیثپژوهی|دوره=هشتم|شماره=پانزده|صفحات=۵۹–۸۲}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خالد|نام۱=حسین|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=تحلیل مهدویت (ظهور، بداء، حکومت مهدوی) در احادیث امام جواد علیهالسلام|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/568891/تحلیل-مهدویت-ظهور-بدا-حکومت-مهدوی-در-احادیث-امام-جواد-علیه-السلام|ژورنال=مطالعات حدیثپژوهی|دوره=هشتم|شماره=پانزده|صفحات=۵۹–۸۲}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خدادادی|نام۱=سعید|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=تحلیل ارتباط قضا و قدر با بداء از نگاه فریقین|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2131301/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D9%82%D8%B6%D8%A7-%D9%88-%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86|ژورنال=پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه|دوره=چهارم|شماره=هفتم|صفحات=۳۳۲-۳۵۱|نام۲=محمدعلی|نام خانوادگی۲=رضایی چراتی|نام۳=مجتبی|نام خانوادگی۳=قراباغی}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خدادادی|نام۱=سعید|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=تحلیل ارتباط قضا و قدر با بداء از نگاه فریقین|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2131301/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D9%82%D8%B6%D8%A7-%D9%88-%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86|ژورنال=پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه|دوره=چهارم|شماره=هفتم|صفحات=۳۳۲-۳۵۱|نام۲=محمدعلی|نام خانوادگی۲=رضایی چراتی|نام۳=مجتبی|نام خانوادگی۳=قراباغی}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۸۱|مکان=تهران|ناشر=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|پیوند نویسنده=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|پیوند=|کوشش=کاظم موسوی بجنوردی|مترجم=|شابک=|دوره=}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۸۱|مکان=تهران|ناشر=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|پیوند نویسنده=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|پیوند=|کوشش=کاظم موسوی بجنوردی|مترجم=|شابک=|دوره=}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=راغب اصفهانی|نام=حسین بن محمد|عنوان=المفردات|سال=۱۴۱۲|مکان=دمشق|ناشر=الدار الشامیه|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=راغب اصفهانی|نام=حسین بن محمد|عنوان=المفردات|سال=۱۴۱۲|مکان=دمشق|ناشر=الدار الشامیه|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=زهادت|نام=عبدالمجید|عنوان=معارف و عقاید 5|سال=۱۳۹۶|مکان=قم|ناشر=مرکز مدیریت حوزه علمیه قم|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=۶۰۰۷۵۵۰۸۰X|دوره=}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=زهادت|نام=عبدالمجید|عنوان=معارف و عقاید 5|سال=۱۳۹۶|مکان=قم|ناشر=مرکز مدیریت حوزه علمیه قم|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=۶۰۰۷۵۵۰۸۰X|دوره=}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=سلیمیان|نام۱=خدامراد|تاریخ=۱۳۸۸|عنوان=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|پیوند=https://www.entizar.ir/article_73891.html|ژورنال=انتظار موعود|دوره=نهم|شماره=سی|صفحات=۸۹–۱۱۶}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=سلیمیان|نام۱=خدامراد|تاریخ=۱۳۸۸|عنوان=ارتباط بداء با ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف|پیوند=https://www.entizar.ir/article_73891.html|ژورنال=انتظار موعود|دوره=نهم|شماره=سی|صفحات=۸۹–۱۱۶}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=صبایی|نام۱=مهدی|تاریخ=۱۳۹۷|عنوان=امکان پیدایشی دیگر در نشانههای حتمی ظهور|پیوند=https://www.tkalam.ir/article_38941.html|ژورنال=تحقیقات کلامی|دوره=ششم|شماره=بیست|صفحات=۲۱۵–۲۳۳|نام۲=محمدتقی|نام خانوادگی۲=شاکر|نام۳=رسول|نام خانوادگی۳=رضوی}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=صبایی|نام۱=مهدی|تاریخ=۱۳۹۷|عنوان=امکان پیدایشی دیگر در نشانههای حتمی ظهور|پیوند=https://www.tkalam.ir/article_38941.html|ژورنال=تحقیقات کلامی|دوره=ششم|شماره=بیست|صفحات=۲۱۵–۲۳۳|نام۲=محمدتقی|نام خانوادگی۲=شاکر|نام۳=رسول|نام خانوادگی۳=رضوی}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=صدوق|نام=محمد بن علی|عنوان=عیون اخبار الرضا (ع)|سال=۱۳۷۸|مکان=تهران|ناشر=جهان|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=صدوق|نام=محمد بن علی|عنوان=عیون اخبار الرضا (ع)|سال=۱۳۷۸|مکان=تهران|ناشر=جهان|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}} | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۳: | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=مهمترین عوامل در زمینهسازی ظهور و برطرف کردن موانع آن کدامند؟|نشانی=https://whoisimammahdi.com/grounding-for-emergence/|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۳۰ خرداد ۱۴۰۵|شناسه=بداء۲|وبگاه=امام مهدی (علیه السلام) کیست؟}} | * {{یادکرد وب|عنوان=مهمترین عوامل در زمینهسازی ظهور و برطرف کردن موانع آن کدامند؟|نشانی=https://whoisimammahdi.com/grounding-for-emergence/|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۳۰ خرداد ۱۴۰۵|شناسه=بداء۲|وبگاه=امام مهدی (علیه السلام) کیست؟}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=نقش انتظار در آمادگی برای ظهور امام زمان (عج)|نشانی=https://civilica.com/doc/2598575/|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۳۰ خرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|کد؟!}}|وبگاه=سیویلیکا}} | * {{یادکرد وب|عنوان=نقش انتظار در آمادگی برای ظهور امام زمان (عج)|نشانی=https://civilica.com/doc/2598575/|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۳۰ خرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|کد؟!}}|وبگاه=سیویلیکا}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=واعظی|نام۱=محمود|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس|پیوند=https://journal.ut.ac.ir/article_94057.html|ژورنال=فلسفه و کلام اسلامی|دوره=پنجاه و ششم|شماره=یکم|صفحات=۸۱-۹۴|نام۲=حسین|نام خانوادگی۲=رضایی|نام۳=رضا|نام خانوادگی۳=فقیهزاده}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=واعظی|نام۱=محمود|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس|پیوند=https://journal.ut.ac.ir/article_94057.html|ژورنال=فلسفه و کلام اسلامی|دوره=پنجاه و ششم|شماره=یکم|صفحات=۸۱-۹۴|نام۲=حسین|نام خانوادگی۲=رضایی|نام۳=رضا|نام خانوادگی۳=فقیهزاده}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=هادیزاده|نام۱=محمدتقی|تاریخ=۱۴۰۰|عنوان=بداء و نشانههای حتمی ظهور|پیوند=https://www.mashreqmag.ir/article_143823.html|ژورنال=مشرق موعود|دوره=پانزدهم|شماره=پنجاه و نه|صفحات=۸۹–۱۱۶|نام۲=حبیب|نام خانوادگی۲=توحید|نام۳=|نام خانوادگی۳=}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=هادیزاده|نام۱=محمدتقی|تاریخ=۱۴۰۰|عنوان=بداء و نشانههای حتمی ظهور|پیوند=https://www.mashreqmag.ir/article_143823.html|ژورنال=مشرق موعود|دوره=پانزدهم|شماره=پنجاه و نه|صفحات=۸۹–۱۱۶|نام۲=حبیب|نام خانوادگی۲=توحید|نام۳=|نام خانوادگی۳=}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=یوسفی|نام۱=رقیه|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=تحلیل تطبیقی بداء|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2160821/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1|ژورنال=تحقیقات قرآنی و حدیثی|دوره=پنجم|شماره=نهم|صفحات=۴۷-۶۴|نام۲=طاهره|نام خانوادگی۲=عبداللهی|نام۳=|نام خانوادگی۳=}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=یوسفی|نام۱=رقیه|تاریخ=۱۴۰۲|عنوان=تحلیل تطبیقی بداء|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2160821/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%A1|ژورنال=تحقیقات قرآنی و حدیثی|دوره=پنجم|شماره=نهم|صفحات=۴۷-۶۴|نام۲=طاهره|نام خانوادگی۲=عبداللهی|نام۳=|نام خانوادگی۳=}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
