بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|بَدا در ظهور امام مهدی؛}}''' تجلی فرمان الهی در تغییر سرنوشت مقدر آن دوران | '''{{درشت|بَدا در ظهور امام مهدی؛}}''' تجلی فرمان الهی در تغییر سرنوشت مقدر آن دوران براساس مشیت، حکمت و علم ازلی خداوند. | ||
بدا در ظهور امام مهدی از مباحث کلامی مرتبط با نشانههای ظهور است که نسبت آن با حتمیت یا غیرحتمیبودن رویدادهای آخرالزمانی، در منابع امامیه مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به گسترهٔ مفهومی بدا در کلام امامیه و تأکید روایات بر حتمیت نشانههای پنجگانه، بدا در اصل ظهور، زمان ظهور و نشانههای حتمی راه ندارد و فقط در امور غیرحتمی و ویژگیهای فرعی نشانهها مانند زمان دقیق یا مکان وقوع قابلپذیرش است. از منظر معرفتی، نسبت بدا با علم ازلی و مشیت الهی، بهعنوان یکی از ابعاد تدبیر خداوند قابل بررسی است؛ همچنین پرسش از سازگاری آن با آموزههای مهدویت، مستلزم تفکیک نشانههای حتمی از غیرحتمی است. | بدا در ظهور امام مهدی از مباحث کلامی مرتبط با نشانههای ظهور است که نسبت آن با حتمیت یا غیرحتمیبودن رویدادهای آخرالزمانی، در منابع امامیه مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به گسترهٔ مفهومی بدا در کلام امامیه و تأکید روایات بر حتمیت نشانههای پنجگانه، بدا در اصل ظهور، زمان ظهور و نشانههای حتمی راه ندارد و فقط در امور غیرحتمی و ویژگیهای فرعی نشانهها مانند زمان دقیق یا مکان وقوع قابلپذیرش است. از منظر معرفتی، نسبت بدا با علم ازلی و مشیت الهی، بهعنوان یکی از ابعاد تدبیر خداوند قابل بررسی است؛ همچنین پرسش از سازگاری آن با آموزههای مهدویت، مستلزم تفکیک نشانههای حتمی از غیرحتمی است. | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
بدا بر وزن سماء، مصدر مادهٔ بدو و به معنای آشکار شدن است.<ref>{{پک| | بدا بر وزن سماء، مصدر مادهٔ بدو و به معنای آشکار شدن است.<ref>{{پک|ابنمنظور|۱۳۶۳|ک=لسان العرب|ص=۶۶|ج=۱۴}}</ref><ref>{{پک|راغب اصفهانی|۱۴۱۲|ک=المفردات|ص=۱۱۳|ج=}}</ref> در اصطلاح کلامی امامیه، بدا به معنای تغییر مقدّرات در قضای مشروط الهی از سوی خداوند براساس برخی حوادث و تحتشرایط و عوامل ویژه است که با مفهوم قرآنی لوح محو و اثبات براساس آیهٔ ۳۹ سورهٔ رعد تبیین میشود.<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۴|ک=مرآة العقول|ص=۱۳۲|ج=۲}}</ref> ۳. این تعریف با پیوند دادن بدا به ارادهٔ الهی و نیز بسترهای تحقق آن، از رویکردهای کاهشگرایانهای که آن را صرفاً به رخدادِ خلافِ پیشبینی تعریف میکنند، فاصله میگیرد.<ref>{{پک|دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|۱۳۸۱|ک=|ص=۵۰۳|ج=۱۱}}</ref><ref>{{پک|مولایینیا|۱۳۹۹|ک=پژوهشنامه مذاهب اسلامی|ف=«بررسی مسئله «بداء» از دیدگاه فریقین در قرآن و سنّت»|ص=۵۴}}</ref> بدا در ظهور امام مهدی عبارت است از امکان تغییر در زمان ظهور یا نشانههای غیرقطعی آن، مشروط بر اینکه این تغییرات در چارچوب قضای مشروط الهی و با حفظ حتمیت اصل ظهور و نشانههای حتمی اتفاق بیفتد.<ref>{{پک|واعظی و رضایی و فقیهزاده|۱۴۰۲|ک=فلسفه و کلام اسلامی|ف=جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس|ص=۸۲}}</ref> جوهر مشترک بدا مانند امر بین الأمرین،<ref>{{پک|طالعی|۱۳۹۵|ک=مطالعات قرآن و حدیث سفینه|ف=تعلیقات علی بن محمد عاملی بر احادیث ابواب عدل|ص=۱۶۵}}</ref> مشیت جدید الهی و تغییرپذیری قضای غیرحتمی در زمان ظهور امام مهدی نیز جاری است، اما دامنهاش به زمان مشروط و نشانههای غیرقطعی محدود میشود.<ref>{{پک|مجلسی|۱۴۰۳|ک=بحارالانوار|ص=۱۹۲-۱۸۸|ج=۵۲}}</ref> این جوهر در سه حوزهٔ کاربست متفاوت دارد: | ||
# بدا در اصل ظهور؛ که ظهور هرگز رخ ندهد. | # بدا در اصل ظهور؛ که ظهور هرگز رخ ندهد. | ||
