بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''زرتشتیدوزی؛''' سوزندوزی ظریف روی پارچۀ ابریشمی. | '''زرتشتیدوزی؛''' سوزندوزی ظریف روی پارچۀ ابریشمی. | ||
زرتشتیدوزی یکی از هنرهای اصیل و سوزندوزیهای سنتی ایران با نقوش نمادین است که | زرتشتیدوزی یکی از هنرهای اصیل و سوزندوزیهای سنتی ایران با نقوش نمادین است که ریشه در فرهنگ زرتشتیان داشته و پیوند ساختاری عمیقی با پتهدوزی کرمان و دیگر سوزندوزیهای اصیل ایرانی دارد. زرتشتیدوزی اغلب روی لباسهای محلی، لباس عروس، عرقچین و بخشهایی از لباس داماد کاربرد دارد. این هنر در اسفند ماه 1399ش به ثبت ملی رسیده است. | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
زرتشتیدوزی یا گبردوزی، دوختی ظریف مخصوص بانوان زرتشتی است که از دیرباز در یزد رواج داشته است. این هنر دربرگیرندۀ نگارهها و نمادهایی است که هر یک درونمایۀ ویژهای در باور زرتشتیان دارد.<ref>{{پک/بن|میراث|ک=وبسایت میراث آریا|ف=زرتشتیدوزی یزد، هنر گل و نقش}}</ref> | زرتشتیدوزی یا گبردوزی، دوختی ظریف مخصوص بانوان زرتشتی است که از دیرباز در [[یزد]] رواج داشته است. این هنر دربرگیرندۀ نگارهها و نمادهایی است که هر یک درونمایۀ ویژهای در باور [[آیین زرتشت|زرتشتیان]] دارد.<ref>{{پک/بن|میراث|ک=وبسایت میراث آریا|ف=زرتشتیدوزی یزد، هنر گل و نقش}}</ref> نام قدیمی و اصیل زرتشتیدوزی «گل و نقش» بوده است.<ref>{{پک|سرافراز اردکانی|1402|ک=مطالعۀ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتۀ کرمان با رویکرد مردمشناختی|ص=9}}</ref> زرتشتیدوزی از ظریفترین انواع سوزندوزیها دانسته میشود. اغلب دوختهای آن کوچک و ظریف هستند و تنها با ذرهبین میتوان آنها را از هم تفکیک کرد. طرحها در زرتشتیدوزی روی پارچه کشیده نمیشوند؛ بلکه دوزندگان با شمارش تاروپود پارچه و شمارش کوکها، طرح را روی پارچه پیاده میکنند.<ref>{{پک/بن|میراث1|ک=وبسایت میراث آریا|ف=زرتشتیدوزی یزد، هنر گل و نقش}}</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
هنر زرتشتیدوزی قبل از ورود اسلام به ایران یعنی در دورۀ ساسانیان به میان آمده است. امروزه بهدلیل بیتوجهی به این هنر تاریخی کمتر از این سوزندوزی حمایت میشود.<ref>{{پک|پشوتنیزاده|1401|ک=مطالعات ایرانی-اسلامی|ف=مانتره درمانی رسمی کهن در میان زرتشتیان ایران|ص=59}}</ref> | هنر زرتشتیدوزی قبل از ورود اسلام به ایران یعنی در دورۀ [[ساسانیان]] به میان آمده است. امروزه بهدلیل بیتوجهی به این هنر تاریخی کمتر از این [[سوزندوزی]] حمایت میشود.<ref>{{پک|پشوتنیزاده|1401|ک=مطالعات ایرانی-اسلامی|ف=مانتره درمانی رسمی کهن در میان زرتشتیان ایران|ص=59}}</ref> زرتشتیدوزی شباهت زیادی به هنرهایی مثل پتهدوزی کرمان و [[سوزندوزی بلوچی]] دارد که دلیل اصلی آن احتمالاً همنشینی زرتشتیان با هنرمندان کرمانی در گذشته بوده است. از سوی دیگر، وقتی زرتشتیان در قرن دهم میلادی به هند مهاجرت کردند و جامعه پارسیان هند را تشکیل دادند، این هنر ایرانی را نیز با خود بردند. بههمین دلیل، نقوش زرتشتیدوزی به عنوان نمادی از هنر ایرانی، توانسته بر فرهنگ و صنایعدستی مناطق نزدیک به کشمیر در هند نیز تأثیرگذار باشد.<ref>{{پک|سرافراز اردکانی|1402|ک=مطالعۀ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتۀ کرمان با رویکرد مردمشناختی|ص=20}}</ref> | ||
== رنگهای مورد استفاده در زرتشتیدوزی == | == رنگهای مورد استفاده در زرتشتیدوزی == | ||
در پوشش زنان زرتشتی رنگ پارچه اهمیت بالایی داشته است و اغلب از رنگهای سبز، قرمز، سفید و نارنجی استفاده میکنند. زرتشتیان به رنگ سبز توجه خاصی دارند و اغلب لباسهای سنتی زرتشتیان یزد بهویژه در مراسم | در پوشش زنان زرتشتی رنگ پارچه اهمیت بالایی داشته است و اغلب از رنگهای سبز، قرمز، سفید و نارنجی استفاده میکنند. زرتشتیان به رنگ سبز توجه خاصی دارند و اغلب لباسهای سنتی زرتشتیان یزد بهویژه در [[مراسم عروسی]]، رنگ سبز است.<ref>{{پک|رمضانخانی|دهنوی|1387|ک=فرهنگ زرتشتیان یزد گنجینهای از تاریخ و فرهنگ ایرانی|ص=275}}</ref> | ||
== انواع نقوش و مفاهیم در زرتشتیدوزی == | == انواع نقوش و مفاهیم در زرتشتیدوزی == | ||
موضوعات نقوش بهکار رفته در هنر زرتشتیدوزی به سه دستۀ کلی تقسیم میشوند: | موضوعات نقوش بهکار رفته در هنر زرتشتیدوزی به سه دستۀ کلی تقسیم میشوند: | ||
* '''نقوشی که از طبیعت منطقه الهام گرفته شده و به دو دستۀ جانوری و گیاهی تقسیم میشوند:''' | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۴: | ||
!مفاهیم و نمادها | !مفاهیم و نمادها | ||
|- | |- | ||
|جانوری | | rowspan="3" |جانوری | ||
|پرنده | |پرنده | ||
|طاووس با پرهای باز و بسته، خروس، مرغ، جوجه، هدهد و سایر پرندگان | |طاووس با پرهای باز و بسته، خروس، مرغ، جوجه، هدهد و سایر پرندگان | ||
|طاووس مرغ ایزدبانوی ناهید بوده و در آیین زرتشتیان از آن بهعنوان مرغ مقدس یاد میشود. خروس نیز نماد خورشید مقدس است.<ref name=":022">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=24}}</ref> | |طاووس مرغ ایزدبانوی ناهید بوده و در آیین زرتشتیان از آن بهعنوان مرغ مقدس یاد میشود. خروس نیز نماد خورشید مقدس است.<ref name=":022">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=24}}</ref> | ||
|- | |||
|ماهی | |||
ماهی نماد باروری و حاصلخیزی<ref>{{پک|هال|1380|ک=فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب|ص=100}}</ref> و یادآور ایزدبانوی مادر است.<ref>{{پک|کوپر|1386|ک=فرهنگ مصور نمادهای سنتی|ص=342}}</ref> | |انواع نقوش ماهی و طرحهای موسوم به حوض و ماهی | ||
|ماهی نماد باروری و حاصلخیزی<ref>{{پک|هال|1380|ک=فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب|ص=100}}</ref> و یادآور ایزدبانوی مادر است.<ref>{{پک|کوپر|1386|ک=فرهنگ مصور نمادهای سنتی|ص=342}}</ref> | |||
|- | |||
حیوانات شاخدار نماد باروری و قدرت هستند.<ref>{{پک|وارنر|1386|ک=دانشنامۀ اساطیر جهان|ص=536}}</ref> | |حیوانات شاخدار | ||
|پروانه، گربه، قوچ، آهو، بز، نقشی شبیه به شتر، مار و جانوران خیالی و انتزاعی | |||
|حیوانات شاخدار نماد باروری و قدرت هستند.<ref>{{پک|وارنر|1386|ک=دانشنامۀ اساطیر جهان|ص=536}}</ref> | |||
|- | |- | ||
|گیاهی | |گیاهی | ||
|درخت | |درخت | ||
|سرو یا سرو آزاد، سرو خمیده یا بتهجقه، درخت زندگی | |سرو یا سرو آزاد، سرو خمیده یا بتهجقه، درخت زندگی | ||
|درخت نماد زندگی و باروری است و ساحتی زنانه دارد.<ref>{{پک|دوبوکور|1373|ک=رمزهای زنده جان|ص=29}}</ref> درخت سرو نماد آزادی و آزادگی است و با ناهید ارتباط دارد.<ref>{{پک|یاحقی|1386|ک=فرهنگ اساطیر و داستانوارهها در ادبیات فارسی|ص=460}}</ref> | |||
|نماد زندگی و باروری است و ساحتی زنانه دارد.<ref>{{پک|دوبوکور|1373|ک=رمزهای زنده جان|ص=29}}</ref> | |- | ||
درخت سرو نماد آزادی و آزادگی است و با ناهید ارتباط دارد.<ref>{{پک|یاحقی|1386|ک=فرهنگ اساطیر و داستانوارهها در ادبیات فارسی|ص=460}}</ref> | | | ||
گل شیلونه نماد چرخ زندگی، گل آفتابگردان نماد برکت و خوشیمنی<ref>{{پک|کوپر|1386|ک=فرهنگ مصور نمادهای سنتی|ص=8}}</ref> و گلهای هشتپر و چهارپر نماد مهر و ناهید هستند.<ref>{{پک|یاحقی|1386|ک=فرهنگ اساطیر و داستانوارهها در ادبیات فارسی|ص=840}}</ref> | |گل | ||
|شیلونه، گل چندپر، نقشی شبیه گل انار یا گلناری، گل و گلدان، آفتابگردان یا میخک، بوتۀ گل همراه برگ<ref name=":02">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=19}}</ref> | |||
|گل شیلونه نماد چرخ زندگی، گل آفتابگردان نماد برکت و خوشیمنی<ref>{{پک|کوپر|1386|ک=فرهنگ مصور نمادهای سنتی|ص=8}}</ref> و گلهای هشتپر و چهارپر نماد مهر و ناهید هستند.<ref>{{پک|یاحقی|1386|ک=فرهنگ اساطیر و داستانوارهها در ادبیات فارسی|ص=840}}</ref> | |||
|} | |} | ||
* '''نقوش هندسی که در زرتشتیدوزی به هفتوهشت معروف است:''' | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
|نقوش هندسی | |نقوش هندسی | ||
|دایره، لوزی، مثلث، مربع، خطوط مورب، نقوش موجیشکل<ref name=":023">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=19}}</ref> | |دایره، لوزی، مثلث، مربع، خطوط مورب، نقوش موجیشکل<ref name=":023">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=19}}</ref> | ||
|دایره نماد وحدت و شکفتگی و کمال<ref>{{پک|دوبوکور|1373|ک=رمزهای زنده جان|ص=77}}</ref> و لوزی نماد زنانه به مثابۀ الهۀ مادر است. | |دایره نماد وحدت و شکفتگی و کمال<ref>{{پک|دوبوکور|1373|ک=رمزهای زنده جان|ص=77}}</ref> و لوزی نماد زنانه به مثابۀ الهۀ مادر است. مثلث نیز برگرفته از سه عدد است و عدد سه در ارتباط با ایزدبانوان بوده است.<ref>{{پک|شوالیه|گربران|1387|ک=فرهنگ نمادها: اساطیر، رویاها، رسوم، ایمائ و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها، اعداد|ص=31|ج=5}}</ref> | ||
مثلث نیز برگرفته از سه عدد است و عدد سه در ارتباط با ایزدبانوان بوده است.<ref>{{پک|شوالیه|گربران|1387|ک=فرهنگ نمادها: اساطیر، رویاها، رسوم، ایمائ و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها، اعداد|ص=31|ج=5}}</ref> | |||
|} | |} | ||
'''نقوش مفهومی به دو دستۀ نقوش برگرفته از محیط و نقوش ترکیبی تقسیم میشوند:''' | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۲: | ||
|نقوش مفهومی | |نقوش مفهومی | ||
|نقوش برگرفته از محیط | |نقوش برگرفته از محیط | ||
|خورشید، نقش خورشید خانم، نقشی شبیه برسمدان<ref name=":024">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> | |خورشید، نقش خورشید خانم، نقشی شبیه برسمدان<ref name=":024">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> | ||
|خورشید نماد حیات و سرچشمۀ نیروی انسانی است.<ref>{{پک|دوبوکور|1373|ص=78|ک=رمزهای زنده جان}}</ref> برسمدان نماد شکرگزاری از برکتهای رویشی و گیاهانی است که منبع تغذیۀ انسانها و حیوانات هستند.<ref name=":025">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> | |خورشید نماد حیات و سرچشمۀ نیروی انسانی است.<ref>{{پک|دوبوکور|1373|ص=78|ک=رمزهای زنده جان}}</ref> برسمدان نماد شکرگزاری از برکتهای رویشی و گیاهانی است که منبع تغذیۀ انسانها و حیوانات هستند.<ref name=":025">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> | ||
خورشید خانم نیز از ترکیب دو عنصر خورشید و مادینه بهوجود آمده<ref>{{پک|بختورتاش|1380|ک=نشان رازآمیز|ص=244}}</ref> و از آن برای دفع چشم بد روی دیوار خانهها آویزان میکنند.<ref>{{پک|گلاک|گلاک|1355|ک=سیری در صنایع دستی ایران|ص=235}}</ref> | |- | ||
| | |||
|نقوش ترکیبی | |||
|نقش دو حیوان در طرفین درخت، نقشی موسومبه حوض و ماهی، نقش دو انسان نشسته روبهروی هم | |||
|خورشید خانم نیز از ترکیب دو عنصر خورشید و مادینه بهوجود آمده<ref>{{پک|بختورتاش|1380|ک=نشان رازآمیز|ص=244}}</ref> و از آن برای دفع چشم بد روی دیوار خانهها آویزان میکنند.<ref>{{پک|گلاک|گلاک|1355|ک=سیری در صنایع دستی ایران|ص=235}}</ref> | |||
نقش دو انسان نماد عروس و داماد و سایر نقوش در فرهنگ زرتشتی نماد باروری و خوشبختی خوانده میشود.<ref name=":026">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> | نقش دو انسان نماد عروس و داماد و سایر نقوش در فرهنگ زرتشتی نماد باروری و خوشبختی خوانده میشود.<ref name=":026">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> | ||
|} | |} | ||
== کاربرد زرتشتیدوزی == | == کاربرد زرتشتیدوزی == | ||
زرتشتیدوزی بیشتر روی لباس بانوان محلی با پارچهای از جنس ابریشم اجرا میشود. این نوع لباسها در مناسبتها توسط زنان پوشیده میشود.<ref name=":027">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> زرتشتیدوزی روی لباسهای عروس، قسمتهایی از لباسهای داماد، عرقچین، مکنا (شال بزرگ و پهن)، تیروسیخ (پیراهن بلند از جنس ابریشم)، دولوگ (کیسۀ کوچک ابریشمی جهت نگهداری اقلام مختلف)،<ref>{{پک/بن|هفتدست|ک=وبسایت خانۀ هفت دست|ف=تاریخ زرتشتیدوزی در ایران}}</ref> تزیین مانتوهای رسمی و کلاسیک، کیفهای دستی، پارچۀ مبل و رومیزی بهکار میرود.<ref>{{پک/بن|بیتوته|ک=وبسایت بیتوته|ف=آشنایی با هنر زرتشتیدوزی | زرتشتیدوزی بیشتر روی لباس بانوان محلی با پارچهای از جنس [[ابریشم]] اجرا میشود. این نوع لباسها در مناسبتها توسط زنان پوشیده میشود.<ref name=":027">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریۀ علمی باغنظر|ف=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> زرتشتیدوزی روی لباسهای عروس، قسمتهایی از لباسهای داماد، عرقچین، مکنا (شال بزرگ و پهن)، تیروسیخ (پیراهن بلند از جنس ابریشم)، دولوگ (کیسۀ کوچک ابریشمی جهت نگهداری اقلام مختلف)،<ref>{{پک/بن|هفتدست|ک=وبسایت خانۀ هفت دست|ف=تاریخ زرتشتیدوزی در ایران}}</ref> تزیین مانتوهای رسمی و کلاسیک، کیفهای دستی، پارچۀ مبل و رومیزی بهکار میرود.<ref>{{پک/بن|بیتوته|ک=وبسایت بیتوته|ف=آشنایی با هنر زرتشتیدوزی}}</ref> | ||
برای لباس نوزادان نیز مجموعهای از یک یا دو تکه لباس، کلاهک کودک و پارچۀ مربعشکل برای قنداق کردن بچه، زرتشیدوزی میشود. همچنین هدایای عروس یا نوزاد درون دستمال دایرهایشکلی که مزین به زرتشتیدوزی است، قرار میگیرد.<ref>{{پک|سرافراز اردکانی|1402|ک=مطالعۀ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتۀ کرمان با رویکرد مردمشناختی|ص=23-24}}</ref> | |||
== ثبت زرتشتیدوزی در آثار ملی == | == ثبت زرتشتیدوزی در آثار ملی == | ||
زرتشتیدوزی در اسفند ماه 1399ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.<ref>{{پک|شهریاری|1401|ک=وبسایت امرداد | زرتشتیدوزی در اسفند ماه 1399ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.<ref>{{پک|شهریاری|1401|ک=وبسایت امرداد-تارنمای خبری زرتشتیان|ف=نمایشگاه و نشست تخصصی زرتشتیدوزی در خانۀ هفت دست}}</ref> همچنین وزارت میراث فرهنگی در تلاش است که هنر ظریف زرتشتیدوزی بهعنوان میراث ناملموس ثبت جهانی شود.<ref>{{پک/بن|ایرنا|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)|ف=زرتشتیان میراثدار ایران کهن هستند/ تلاش برای ثبت جهانی زرتشتیدوزی}}</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۴: | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=سرافراز اردکانی|نام=لیلا|عنوان=مطالعۀ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتۀ کرمان با رویکرد مردمشناختی|سال=1402|پیوند=https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/c633da1c6be0e9e0b66b0380aaa2798b}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=سرافراز اردکانی|نام=لیلا|عنوان=مطالعۀ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتۀ کرمان با رویکرد مردمشناختی|سال=1402|پیوند=https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/c633da1c6be0e9e0b66b0380aaa2798b}} | ||
* {{یادکرد کتاب|عنوان=فرهنگ نمادها: اساطیر، رویاها، رسوم، ایمائ و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها، اعداد|سال=1387|مکان=تهران|ناشر=جیحون|نام۱=ژان|نام۲=الن|نام خانوادگی۱=شوالیه|نام خانوادگی۲=گربران|شابک=9646534147|جلدها=5}} | * {{یادکرد کتاب|عنوان=فرهنگ نمادها: اساطیر، رویاها، رسوم، ایمائ و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها، اعداد|سال=1387|مکان=تهران|ناشر=جیحون|نام۱=ژان|نام۲=الن|نام خانوادگی۱=شوالیه|نام خانوادگی۲=گربران|شابک=9646534147|جلدها=5}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=نمایشگاه و نشست تخصصی زرتشتیدوزی در خانۀ هفت دست|نشانی=https://amordadnews.com/128722/|تاریخ= | * {{یادکرد وب|عنوان=نمایشگاه و نشست تخصصی زرتشتیدوزی در خانۀ هفت دست|نشانی=https://amordadnews.com/128722/|تاریخ=۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۷ تیر ۱۴۰۵|کد زبان=|وبگاه=وبسایت امرداد-تارنمای خبری زرتشتیان|نام خانوادگی۱=شهریاری|نام۱=مهشید}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=عزیزی|نام۱=رویا|تاریخ=1399|عنوان=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|پیوند=https://www.bagh-sj.com/article_107799.html|ژورنال=نشریۀ علمی باغنظر|دوره=هفدهم|شماره=هشتاد و پنجم|صفحات=17-30|نام۲=زهره|نام خانوادگی۲=طباطبایی جبلی}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=عزیزی|نام۱=رویا|تاریخ=1399|عنوان=مطالعۀ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|پیوند=https://www.bagh-sj.com/article_107799.html|ژورنال=نشریۀ علمی باغنظر|دوره=هفدهم|شماره=هشتاد و پنجم|صفحات=17-30|نام۲=زهره|نام خانوادگی۲=طباطبایی جبلی}} | ||
