حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== تفاوتهای مفهومی ترور و تروریسم == | == تفاوتهای مفهومی ترور و تروریسم == | ||
تفکیک علمی میان ترور و تروریسم از حیث دامنه هدفگذاری، ساختار قربانیان و پیامدهای اجتماعی اهمیت بالایی دارد: | تفکیک علمی میان ترور (Assassination) و تروریسم (Terrorism) از حیث دامنه هدفگذاری، ساختار قربانیان و پیامدهای اجتماعی اهمیت بالایی دارد: | ||
* '''نوع و جایگاه قربانیان:''' در پدیده ترور، هدف مستقیم اقدام خشونتآمیز همواره یک شخصیت سرشناس، زمامدار، فرمانده یا مقام رسمی مشخص است که به دلایل سیاسی یا مسلکی هدف قرار میگیرد<ref>{{پک/بن|رحمانیان۱۴۰۳|ف=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|ک=فصلنامه مطالعات بینالمللی}}</ref>. در مقابل، در پدیده تروریسم، قربانیان مستقیم لزوماً شخصیتهای برجسته نیستند، بلکه غیرنظامیان و شهروندان عادی به صورت کور یا تصادفی هدف حمله قرار میگیرند تا از طریق قربانی کردن آنان، پیام ارعاب به مخاطب اصلی (کل جامعه یا حاکمیت) مخابره شود<ref>{{پک/بن|راستپسر۱۴۰۴|ف=تروریسم و فلسفه سیاسی واکاوی استدلالهای توجیه گر و نقدهای آن|ک=معرفت سیاسی}}</ref>. | * '''نوع و جایگاه قربانیان:''' در پدیده ترور، هدف مستقیم اقدام خشونتآمیز همواره یک شخصیت سرشناس، زمامدار، فرمانده یا مقام رسمی مشخص است که به دلایل سیاسی یا مسلکی هدف قرار میگیرد<ref>{{پک/بن|رحمانیان۱۴۰۳|ف=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|ک=فصلنامه مطالعات بینالمللی}}</ref>. در مقابل، در پدیده تروریسم، قربانیان مستقیم لزوماً شخصیتهای برجسته نیستند، بلکه غیرنظامیان و شهروندان عادی به صورت کور یا تصادفی هدف حمله قرار میگیرند تا از طریق قربانی کردن آنان، پیام ارعاب به مخاطب اصلی (کل جامعه یا حاکمیت) مخابره شود<ref>{{پک/بن|راستپسر۱۴۰۴|ف=تروریسم و فلسفه سیاسی واکاوی استدلالهای توجیه گر و نقدهای آن|ک=معرفت سیاسی}}</ref>. | ||
* '''ایجاد رعب عمومی:''' هدف اصلی ترور، حذف فیزیکی یک مهره کلیدی برای تضعیف جبهه مقابل یا تغییر یک سیاست است؛ اما هدف تروریسم اساساً تولید «اثر ذهنی» عمیق، ارعاب تودهها و ایجاد ترس فلجکننده در کل ساختار جامعه است<ref>{{پک/بن|صادقیپور۱۳۹۷|ف=تحول در مفهوم تروریسم و جایگاه آن در حقوق بین الملل معاصر|ک=پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی}}</ref>. | * '''ایجاد رعب عمومی:''' هدف اصلی ترور، حذف فیزیکی یک مهره کلیدی برای تضعیف جبهه مقابل یا تغییر یک سیاست است؛ اما هدف تروریسم اساساً تولید «اثر ذهنی» عمیق، ارعاب تودهها و ایجاد ترس فلجکننده در کل ساختار جامعه است<ref>{{پک/بن|صادقیپور۱۳۹۷|ف=تحول در مفهوم تروریسم و جایگاه آن در حقوق بین الملل معاصر|ک=پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی}}</ref>. | ||
علاوه بر این، در دکترین نظامی معاصر پدیدهای به نام «قتل هدفمند» شکل گرفته است که برخی فلاسفه حقوق آن را متمایز از ترور میدانند؛ زیرا ترور همواره اقدامی قبیح و غیرقانونی است، در حالی که قتل هدفمند توسط دولتها علیه رهبران تروریستی در شرایط عدم امکان دستگیری آنها به عنوان یک استراتژی دفاعی اعمال میشود<ref>{{پک/بن|رحمانیان۱۴۰۳|ف=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|ک=فصلنامه مطالعات بینالمللی}}</ref>. | علاوه بر این، در دکترین نظامی معاصر پدیدهای به نام «قتل هدفمند» (Targeted Killing) شکل گرفته است که برخی فلاسفه حقوق آن را متمایز از ترور میدانند؛ زیرا ترور همواره اقدامی قبیح و غیرقانونی است، در حالی که قتل هدفمند توسط دولتها علیه رهبران تروریستی در شرایط عدم امکان دستگیری آنها به عنوان یک استراتژی دفاعی اعمال میشود<ref>{{پک/بن|رحمانیان۱۴۰۳|ف=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|ک=فصلنامه مطالعات بینالمللی}}</ref>. | ||
== ریشهشناسی و واژهگزینی == | == ریشهشناسی و واژهگزینی == | ||
واژه تروریسم از ریشه لاتین «ترور» (Terror) به معنای ترس فلجکننده و هراس شدید مشتق شده است که نخستین بار در جریان «حکومت وحشت» ژاکوبنها در انقلاب فرانسه (۱۷۹۳ تا ۱۷۹۴ میلادی) وارد ادبیات سیاسی شد<ref>{{پک/بن|صادقیپور۱۳۹۷|ف=تحول در مفهوم تروریسم و جایگاه آن در حقوق بین الملل معاصر|ک=پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی}}</ref>. در زبان فارسی، واژه ترور مأخوذ از فرانسوی و به معنای قتل سیاسی به وسیله اسلحه رواج یافته است<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>.<ref>{{پک/بن| | واژه تروریسم از ریشه لاتین «ترور» (Terror) به معنای ترس فلجکننده و هراس شدید مشتق شده است که نخستین بار در جریان «حکومت وحشت» ژاکوبنها در انقلاب فرانسه (۱۷۹۳ تا ۱۷۹۴ میلادی) وارد ادبیات سیاسی شد<ref>{{پک/بن|صادقیپور۱۳۹۷|ف=تحول در مفهوم تروریسم و جایگاه آن در حقوق بین الملل معاصر|ک=پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی}}</ref>. در زبان فارسی، واژه ترور مأخوذ از فرانسوی و به معنای قتل سیاسی به وسیله اسلحه رواج یافته است<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>.<ref>{{پک/بن|میری۱۴۰۱|ف=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بین المللی دولت ها در مقابله با تروریسم|ک=پژوهشهای سیاسی و بینالمللی}}</ref> | ||
در ادبیات فقهی و حقوق اسلامی، سه مفهوم عمده وجود دارند که با این پدیده انطباق مییابند: | در ادبیات فقهی و حقوق اسلامی، سه مفهوم عمده وجود دارند که با این پدیده انطباق مییابند: | ||
* '''فتک:''' به معنای یورش ناگهانی، غافلگیرانه و بدون آگاهی قبلی به کسی و کشتن اوست. در فقه، فتک معادل دقیق اقدام به ترور فیزیکی و سوءقصد پنهانی تلقی میشود<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. | * '''فتک:''' به معنای یورش ناگهانی، غافلگیرانه و بدون آگاهی قبلی به کسی و کشتن اوست. در فقه، فتک معادل دقیق اقدام به ترور فیزیکی و سوءقصد پنهانی تلقی میشود<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. | ||
* '''اغتیال (قتل غیله):''' به معنای هلاک کردن غافلگیرانه از طریق | * '''اغتیال (قتل غیله):''' به معنای هلاک کردن غافلگیرانه از طریق خدعه, مکر و فریب پنهانی است؛ به این صورت که قاتل قربانی را بفریبد، به مخفیگاهی بکشاند و او را غافلگیرانه بکشد<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۲|ف=اسلام و مساله ترور|ک=رواق اندیشه}}</ref>.<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref> | ||
* '''ارهاب:''' در لغت به معنای ترساندن است و در زبان عربی مدرن، به عنوان برگردان اصطلاح تروریسم به کار میرود و نه ترور تکموردی<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. | * '''ارهاب:''' در لغت به معنای ترساندن است و در زبان عربی مدرن، به عنوان برگردان اصطلاح تروریسم به کار میرود و نه ترور تکموردی<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>. | ||
== تاریخچه ترور == | == تاریخچه ترور == | ||
اقدام به حذف فیزیکی رقیب سیاسی سابقهای طولانی در تاریخ بشر دارد. در امپراتوری روم باستان و دوران بیزانس، دسیسهچینی برای کشتن اشراف و رقبای سیاسی امری متداول بود و امپراتورانی نظیر نرون مسئولیت قتلهای سیاسی متعددی را بر عهده داشتند<ref>{{پک/بن|محمدی۱۳۹۷|ف=تروریسم دولتی پندار یا واقعیت|ک=پژوهشهای حقوقی}}</ref>. در تاریخ ایران باستان نیز شاهانی همچون خسرو پرویز به دست درباریان به قتل رسیدند<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref> | اقدام به حذف فیزیکی رقیب سیاسی سابقهای طولانی در تاریخ بشر دارد. در امپراتوری روم باستان و دوران بیزانس، دسیسهچینی برای کشتن اشراف و رقبای سیاسی امری متداول بود و امپراتورانی نظیر نرون مسئولیت قتلهای سیاسی متعددی را بر عهده داشتند<ref>{{پک/بن|محمدی۱۳۹۷|ف=تروریسم دولتی پندار یا واقعیت|ک=پژوهشهای حقوقی}}</ref>. در تاریخ ایران باستان نیز شاهانی همچون خسرو پرویز به دست درباریان به قتل رسیدند<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ یکی از سازمانیافتهترین جریانهای ترور در قرون وسطی، فرقه اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح (معروف به حشاشین) بود که مخالفان سیاسی و وزرای برجستهای همچون خواجه نظامالملک طوسی را به صورت مخفیانه و برنامهریزیشده ترور میکردند<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ در تاریخ معاصر ایران نیز ترور ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا رضای کرمانی از برجستهترین نمونههای قتل سیاسی به شمار میرود<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ | ||
در دوران معاصر، پدیده ترور و حذف فیزیکی مهرههای اثرگذار علمی، سیاسی و نظامی ابعاد نوینی یافته است. ترور سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، که از سال ۱۹۹۲ رهبری جبهه مقاومت اسلامی را بر عهده داشت و هدایت نبردهای مهمی چون آزادسازی سال ۲۰۰۰ و جنگ سال ۲۰۰۶ را عهدهدار بود، از جمله این موارد است؛ وی سرانجام در جریان حمله هوایی و سنگین رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت به شهادت رسید<ref>{{پک/بن|شحنه۱۴۰۳|ف=آیت الله جوادی آملی شهادت سید حسن نصرالله را تسلیت گفت|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>. همچنین در اسفندماه ۱۴۰۴، حضرت آیتالله سید علی خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی، در پی حملات خصمانه آمریکا و صهیونیستها به شهادت رسید که این واقعه طبق بیانیه رسمی شورای عالی امنیت ملی، موج عظیمی از خونخواهی و مقاومت را در جهان اسلام رقم زد<ref>{{پک/بن|شورایعالیامنیت۱۴۰۴|ف=اطلاعیه شهادت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای رهبر انقلاب اسلامی|ک=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای}}</ref>. نمونه بارز دیگر از ترورهای دولتی و هدفمند، ترور و شهادت دانشمندان برجسته علمی و هستهای ایران از جمله دکتر محسن فخریزاده است که از منظر نظام حقوق بینالملل بشر، نقض فاحش حق بنیادین حیات قلمداد میشود<ref>{{پک/بن|رضوانهپور۱۴۰۱|ف=شهادت دکتر محسن فخریزاده از منظر نظام بینالملل بشر حق حیات|ک=مطالعات حقوق بشر اسلامی}}</ref>. افزون بر این، در تاریخ معاصر نمونههایی از ترور بیولوژیکی با استفاده از سموم زیستی به وقوع پیوسته است؛ مانند ترور جورجی مارکوف (بلغاری مخالف) در سال ۱۹۷۸ با سم ریسین شلیکشده از نوک چتر مخصوص در لندن، و ترور الکساندر ایوانف در سال ۲۰۱۴ در امارات با عوامل توکسین بیولوژیکی<ref>{{پک/بن|کنعانی۱۴۰۳|ف=بیوتروریسم تروریسم بیولوژیکی تهدید فرا روی حقوق بین الملل به مثابه نقض حقوق بشر|ک=مطالعات علمی حقوق بشر اسلامی}}</ref>. | |||
== حرمت شرعی ترور در فقه اسلامی == | == حرمت شرعی ترور در فقه اسلامی == | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
* '''سنت نبوی در نهی از فتک:''' در احادیث متعدد پیامبر اسلام و امامان معصوم، ترور پنهانی به شدت نهی شده است. در حدیثی مشهور از پیامبر اکرم آمده است: «ایمان، کشتن غافلگیرانه (فتک) را به بند کشیده است و مؤمن ترور (فتک) نمیکند»<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۲|ف=اسلام و مساله ترور|ک=رواق اندیشه}}</ref>.<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref> | * '''سنت نبوی در نهی از فتک:''' در احادیث متعدد پیامبر اسلام و امامان معصوم، ترور پنهانی به شدت نهی شده است. در حدیثی مشهور از پیامبر اکرم آمده است: «ایمان، کشتن غافلگیرانه (فتک) را به بند کشیده است و مؤمن ترور (فتک) نمیکند»<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۲|ف=اسلام و مساله ترور|ک=رواق اندیشه}}</ref>.<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref> | ||
* '''سیره علوی:''' حضرت علی در پاسخ به پیشنهادهای عباس و ابوسفیان پس از رحلت پیامبر، فرمود که اگر پایبندی به اسلام و نهی از غافلگیری (فتک) نبود، مسیر دیگری اتخاذ میکرد<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ همچنین در جریان جنگ جمل، زمانی که عمرو بن جرموز زبیر بن عوام را در حال کنارهگیری از جنگ به صورت غیله (غافلگیرانه) کشت، امام قاتل وی را به آتش بشارت داد؛ زیرا زبیر در پناه امان بود و کشتن او مصداق فتک و غدر تلقی میشد<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>۔ | * '''سیره علوی:''' حضرت علی در پاسخ به پیشنهادهای عباس و ابوسفیان پس از رحلت پیامبر، فرمود که اگر پایبندی به اسلام و نهی از غافلگیری (فتک) نبود، مسیر دیگری اتخاذ میکرد<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ همچنین در جریان جنگ جمل، زمانی که عمرو بن جرموز زبیر بن عوام را در حال کنارهگیری از جنگ به صورت غیله (غافلگیرانه) کشت، امام قاتل وی را به آتش بشارت داد؛ زیرا زبیر در پناه امان بود و کشتن او مصداق فتک و غدر تلقی میشد<ref>{{پک/بن|نصیریان۱۴۰۲|ف=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|ک=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی}}</ref>۔ | ||
* '''پاسخ امام صادق به درخواست ترور:''' ابوصباح کنانی از امام جعفر صادق درباره همسایهای که به امام علی دشنام میداد رخصت خواست تا او را به صورت پنهانی بکشد. امام صادق در پاسخ فرمود: «این کار ترور (فتک) است و رسول خدا از ترور نهی | * '''پاسخ امام صادق به درخواست ترور:''' ابوصباح کنانی از امام جعفر صادق درباره همسایهای که به امام علی دشنام میداد رخصت خواست تا او را به صورت پنهانی بکشد. امام صادق در پاسخ فرمود: «این کار ترور (فتک) است و رسول خدا از ترور نهی فرمود؛ همانا اسلام مانع ترور است»<ref>{{پک/بن|شیرودی۱۳۸۵|ف=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|ک=نشریه زمانه}}</ref>۔ | ||
== تمایز ترور با مجازاتهای شرعی == | == تمایز ترور با مجازاتهای شرعی == | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شیرودی۱۳۸۲}}|عنوان=اسلام و مساله ترور|وبگاه=رواق اندیشه|تاریخ=۱ مهر ۱۳۸۲|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/3803/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9% | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شحنه۱۴۰۳}}|عنوان=آیت الله جوادی آملی شهادت سید حسن نصرالله را تسلیت گفت|وبگاه=خبرگزاری ایرنا|تاریخ=۸ مهر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.irna.ir/news/85611274/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد| | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شیرودی۱۳۸۲}}|عنوان=اسلام و مساله ترور|وبگاه=رواق اندیشه|تاریخ=۱ مهر ۱۳۸۲|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/3803/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%8رو%D8%B1}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شورایعالیامنیت۱۴۰۴}}|عنوان=اطلاعیه شهادت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای رهبر انقلاب اسلامی|وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای|تاریخ=۱۰ اسفند ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772}} | |||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|نصیریان۱۴۰۲}}|عنوان=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|وبگاه=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی|تاریخ=۱ تیر ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|نصیریان۱۴۰۲}}|عنوان=بررسی مبانی و ادله فقهی حرمت ترور از منظر فقه شیعه و احناف|وبگاه=پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی|تاریخ=۱ تیر ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|کنعانی۱۴۰۳}}|عنوان=بیوتروریسم تروریسم بیولوژیکی تهدید فرا روی حقوق | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|کنعانی۱۴۰۳}}|عنوان=بیوتروریسم (تروریسم بیولوژیکی) تهدید فرا روی حقوق بینالملل به مثابه نقض حقوق بشر|وبگاه=مطالعات علمی حقوق بشر اسلامی|تاریخ=۱ تیر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/fileserver/jf/4018513922108.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد| | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|محمدی۱۳۹۷}}|عنوان=تروریسم دولتی پندار یا واقعیت؟|وبگاه=پژوهشهای حقوقی|تاریخ=۱ دی ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/fileserver/jf/4018513922108.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد| | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|راستپسر۱۴۰۴}}|عنوان=تروریسم و فلسفه سیاسی: واکاوی استدلالهای توجیه گر و نقدهای آن|وبگاه=معرفت سیاسی|تاریخ=۲۳ دی ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/fileserver/jf/4018513922108.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد| | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|صادقیپور۱۳۹۷}}|عنوان=تحول در مفهوم تروریسم و جایگاه آن در حقوق بینالملل معاصر|وبگاه=پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی|تاریخ=۱ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|فیرحی۱۳۸۷}}|عنوان=تعریف، تاریخچه و رهیافتهای موجود در تحلیل پدیده تروریسم|وبگاه=فصلنامه سیاست|تاریخ=۲۳ بهمن ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|فیرحی۱۳۸۷}}|عنوان=تعریف، تاریخچه و رهیافتهای موجود در تحلیل پدیده تروریسم|وبگاه=فصلنامه سیاست|تاریخ=۲۳ بهمن ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|توکلی۱۳۹۱}}|عنوان=راهبردهای تروریسم|وبگاه=فصلنامه آفاق امنیت|تاریخ=۱۹ آذر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/JF/4018513911604}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|توکلی۱۳۹۱}}|عنوان=راهبردهای تروریسم|وبگاه=فصلنامه آفاق امنیت|تاریخ=۱۹ آذر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/JF/4018513911604}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بینالملل با پدیده بیوتروریسم از رژیمهای سنتی مادهمحور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|اقبالی۱۴۰۳}}|عنوان=رویارویی حقوق بینالملل با پدیده بیوتروریسم از رژیمهای سنتی مادهمحور تا ضرورت توسعه رویکردهای نوین|وبگاه=پژوهشکده قوه قضاییه|تاریخ=۱ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/FileServer/SF/9651397H01200.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رحمانیان۱۴۰۳}}|عنوان=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|وبگاه=فصلنامه مطالعات بینالمللی|تاریخ=۱ فروردین ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.isjq.ir/article_182069.html}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رضوانهپور۱۴۰۱}}|عنوان=شهادت دکتر محسن فخریزاده از منظر نظام بینالملل بشر حق حیات|وبگاه=مطالعات حقوق بشر اسلامی|تاریخ=۱ دی ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.sid.ir/fileserver/jf/4018513922108.pdf}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رحمانیان۱۴۰۳}}|عنوان=کاربست راهبرد قتلهای هدفمند علیه رهبران تروریسم: نقدی حقوقی بر توجیهات نظامی|وبگاه=فصلنامه مطالعات بینالمللی|تاریخ=۱ فروردین ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.isjq.ir/article_182069.html}} | |||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شیرودی۱۳۸۵}}|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|وبگاه=نشریه زمانه|تاریخ=۱ آذر ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%8ور}} | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شیرودی۱۳۸۵}}|عنوان=مواجهه سنت نبوی با مقوله ترور|وبگاه=نشریه زمانه|تاریخ=۱ آذر ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/11396/%D9%85%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%8ور}} | ||
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات | * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|میری۱۴۰۱}}|عنوان=موجبات پیدایش قوانین و مقررات بینالمللی دولتها در مقابله با تروریسم|وبگاه=پژوهشهای سیاسی و بینالمللی|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensani.ir/fa/article/4018513911604}} | ||
