| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
== '''<big>حرم حضرت معصومه</big>''' == | == '''<big>حرم حضرت معصومه</big>''' == | ||
پس از وفات در منزل موسی بن خزرج اشعری، پیکر ایشان در باغ بابلان به خاک سپرده شد. نخستین سایبان بر مزار توسط اشعریان برپا گردید و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> این بنا در قرن پنجم هجری به دستور امیرابوالفضل عراقی، وزیر طغرل سلجوقی، توسعه یافت و به مشهد و قبه سِتّی معروف گردید.<ref>کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۴.</ref> | پس از وفات در منزل موسی بن خزرج اشعری، پیکر ایشان در باغ بابلان به خاک سپرده شد. نخستین سایبان بر مزار توسط اشعریان برپا گردید و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> این بنا در قرن پنجم هجری به دستور امیرابوالفضل عراقی، وزیر طغرل سلجوقی، توسعه یافت و به مشهد و قبه سِتّی معروف گردید.<ref>کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۴.</ref> | ||
دوره صفویه، عصر شکوه و گسترش اساسی حرم بود. شاهبیگم صفوی بقعه را به صورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref> نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسهای بزگ یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> علیاصغرخان اتابک با احداث صحن جدید و ایوان آینه، بر عظمت مجموعه افزود.<ref>ناصرالدین شاه قاجار، سفرهای ناصرالدین شاه به قم، ۱۳۸۱ش، ص۱۱۴.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی عتیق و جدید، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد از جمله رواقهای شاهصفی و شاهسلیمان است. تزیینات ایوانها و رواقها با کاشیکاری معرق، طلاکاری، نقرهکاری، آینهکاری، کتیبههای نفیس، قندیلها، فرشها، پردهها و پارچهها از جلوههای برجسته هنر اسلامی در این آستان مقدس است.<ref>رضاییندوشن و همکاران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه(س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.</ref> | دوره صفویه، عصر شکوه و گسترش اساسی حرم بود. شاهبیگم صفوی بقعه را به صورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref> نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسهای بزگ یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> علیاصغرخان اتابک با احداث صحن جدید و ایوان آینه، بر عظمت مجموعه افزود.<ref>ناصرالدین شاه قاجار، سفرهای ناصرالدین شاه به قم، ۱۳۸۱ش، ص۱۱۴.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی عتیق و جدید، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد از جمله رواقهای شاهصفی و شاهسلیمان است. تزیینات ایوانها و رواقها با کاشیکاری معرق، طلاکاری، نقرهکاری، آینهکاری، کتیبههای نفیس، قندیلها، فرشها، پردهها و پارچهها از جلوههای برجسته هنر اسلامی در این آستان مقدس است.<ref>رضاییندوشن و همکاران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه(س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.</ref> | ||
| خط ۱۲۰: | خط ۱۲۱: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
برقعی، سیدعلیاکبر، راهنمای قم، قم، دفتر آستانه قم، ۱۳۱۷ش. | |||
تشید، علیاکبر، هدیه اسماعیل یا قیام سادات علوی برای تصاحب خلافت (دخالت ایرانیان در سیاست اسلامی)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1386ش. | تشید، علیاکبر، هدیه اسماعیل یا قیام سادات علوی برای تصاحب خلافت (دخالت ایرانیان در سیاست اسلامی)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1386ش. | ||
| خط ۱۲۷: | خط ۱۳۰: | ||
ربانی خلخالی، علی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه(س)، قم، مکتب الحسین، 1388ش. | ربانی خلخالی، علی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه(س)، قم، مکتب الحسین، 1388ش. | ||
رضاییندوشن، محمد؛ دانشپور، سیدعبدالهادی؛ بهزادفر، مصطفی، «سیر تحول حرم حضرت معصومه(س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، مطالعات معماری ایران، سال۸، شماره۱۶، ۱۳۹۸ش. | |||
سپهر، محمدتقی بن محمدعلی، ناسخ التواریخ، تهران، اساطیر، 1380ش. | سپهر، محمدتقی بن محمدعلی، ناسخ التواریخ، تهران، اساطیر، 1380ش. | ||
| خط ۱۴۱: | خط ۱۴۶: | ||
قمی، حسن بنمحمد بنحسن، تاریخ قم، ترجمه حسن بنعلی قمی، تصحیح سیدجلالالدین طهرانی، تهران، توس، ۱۳۶۱ش. | قمی، حسن بنمحمد بنحسن، تاریخ قم، ترجمه حسن بنعلی قمی، تصحیح سیدجلالالدین طهرانی، تهران، توس، ۱۳۶۱ش. | ||
قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال، قم، مؤسسه هجرت، ۱۳۸۶ش. | |||
کچوئیقمی، محمدعلی، انوار المشعشعیین، تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، 1381ش. | کچوئیقمی، محمدعلی، انوار المشعشعیین، تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، 1381ش. | ||
کیانی، یوسف، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال۱۵۱، شماره۱۴۴۸، ۱۳۷۸ش. | |||
محلاتی، ذبیحالله، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1329ش. | محلاتی، ذبیحالله، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1329ش. | ||
| خط ۱۵۱: | خط ۱۶۰: | ||
مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، مصحح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق. | مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، مصحح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق. | ||
مدرسی طباطبایی، حسین، «مدارس قم در دوره صفویه»، وحید مهر، شماره۹۴، ۱۳۵۰ش. | |||
مقیسه، حسین، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه(ع)»، فرهنگ کوثر، شماره۲۵، ۱۳۷۸ش. | مقیسه، حسین، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه(ع)»، فرهنگ کوثر، شماره۲۵، ۱۳۷۸ش. | ||
| خط ۱۶۱: | خط ۱۷۲: | ||
مهدیپور، علیاکبر، زندگانی کریمه اهلبیت(ع)، قم، حاذق، ۱۳۹۲ش. | مهدیپور، علیاکبر، زندگانی کریمه اهلبیت(ع)، قم، حاذق، ۱۳۹۲ش. | ||
ناصرالدین شاه قاجار، سفرهای ناصرالدین شاه به قم، تدوین فاطمه قاضیها، تهران، سازمان اسناد ملی ایران، پژوهشکده اسناد، ۱۳۸۱ش. | |||
---- | ---- | ||
