| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
پس از وفات در منزل موسی بن خزرج اشعری، پیکر ایشان در باغ بابلان به خاک سپرده شد. نخستین سایبان بر مزار توسط اشعریان برپا گردید و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> این بنا در قرن پنجم هجری به دستور امیرابوالفضل عراقی، وزیر طغرل سلجوقی، توسعه یافت و به مشهد و قبه سِتّی معروف گردید.<ref>کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۴.</ref> | پس از وفات در منزل موسی بن خزرج اشعری، پیکر ایشان در باغ بابلان به خاک سپرده شد. نخستین سایبان بر مزار توسط اشعریان برپا گردید و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> این بنا در قرن پنجم هجری به دستور امیرابوالفضل عراقی، وزیر طغرل سلجوقی، توسعه یافت و به مشهد و قبه سِتّی معروف گردید.<ref>کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۴.</ref> | ||
دوره صفویه، عصر شکوه و گسترش اساسی حرم بود. شاهبیگم صفوی بقعه را به صورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref> نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسهای بزگ یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> علیاصغرخان اتابک با احداث صحن جدید و ایوان آینه، بر عظمت مجموعه افزود.<ref>ناصرالدین شاه قاجار، سفرهای ناصرالدین شاه به قم، ۱۳۸۱ش، ص۱۱۴.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی عتیق و جدید، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد از جمله رواقهای | دوره صفویه، عصر شکوه و گسترش اساسی حرم بود. شاهبیگم صفوی بقعه را به صورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref> نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسهای بزگ یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> علیاصغرخان اتابک با احداث صحن جدید و ایوان آینه، بر عظمت مجموعه افزود.<ref>ناصرالدین شاه قاجار، سفرهای ناصرالدین شاه به قم، ۱۳۸۱ش، ص۱۱۴.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی عتیق و جدید، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد از جمله از جمله رواقهای رواق شرقی، رواق غربی، رواق و گنبد شاهصفی، رواق و گنبد شاهعباس دوم، رواق و گنبد شاهسلیمان و رواق و گنبد طباطبائی است. تزیینات ایوانها و رواقها با کاشیکاری معرق، طلاکاری، نقرهکاری، آینهکاری، کتیبههای نفیس، قندیلها، فرشها، پردهها و پارچهها از جلوههای برجسته هنر اسلامی در این آستان مقدس است.<ref>رضاییندوشن و همکاران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه(س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.</ref> | ||
این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مهمی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه عظیم، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا(ع)، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.</ref> | |||
== '''کنگره بزرگداشت''' == | == '''کنگره بزرگداشت''' == | ||