قمپز در کردن: تفاوت میان نسخه‌ها

'''{{درشت|قمپز در کردن}}'''؛ اصطلاحی عامیانه در [[زبان فارسی]] که به لاف‌زنی توخالی، خودستایی پوچ و ادعای بی‌پشتوانه اشاره دارد.

قمپز در کردن به معنای لاف زدن بی‌اساس و خودستایی توخالی است و از نام توپ جنگی توخالی عثمانی‌ها به نام قمپز، گرفته شده است که صدایی بلند اما بی‌اثر تولید می‌کرده است. این اصطلاح امروزه برای [[تمسخر]] ادعاهای پوچ و فخرهای بی‌پایه در زبان روزمره استفاده می‌شود.

در [[لغت‌نامه دهخدا|لغت‌نامهٔ دهخدا]]، قُمپُز به معنای دعوای بی‌دلیل، فخر و مباهات بی‌مورد و بالیدن نابه‌جا آمده است و قمپز درکردن نیز به دعاوی دروغین کردن اشاره دارد.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/قمپز?q=قمپُز%20در%20کردن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه قمپز.]</ref> در [[فرهنگ معین]] غُنپز یا غُمپز به معنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/قمپز?q=قمپز معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.]</ref> در [[فرهنگ فارسی عمید]] نیز قمپز در کردن به معنای لاف زدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/قمپز?q=قمپز%20معین عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.]</ref> در [[زبان انگلیسی]] قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته می‌شود.<ref>[https://fastdic.com/word/قمپزدرکردن «قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری.]</ref> اصطلاح [[بلوف‌زدن]] که در زبان روزمرۀ مردم نیز رواج دارد به معنای لاف‌زدن و ادعای بی‌پایه و اساس است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/بلف?q=بلف دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه بلف.]</ref>

ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن به نوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمی‌گردد؛ قمپز نوعی توپ جنگی توخالی بود که عثمانی‌ها در نبردهای تاریخی با [[ایران]]، به‌ویژه در قرن‌های ۱۶ و ۱۷م به‌کار می‌بردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچه‌های فشرده پر می‌شد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب برای به وحشت انداختن سربازان و چهارپایان دشمن تولید می‌کرد، بدون آن‌که تخریبی درپی داشته باشد.<ref>[https://www.poempersian.ir/قمپز-در-کردن/ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی.]</ref> پس از کشف شدن بی‌خطر بودن آن، برای تمسخر ادعاهای بزرگ اما پوچ و بی‌اثر از عبارت قمپز درکردن، استفاده شد که به‌تدریج در زبان عامیانه فارسی برای لاف‌زنی جا افتاد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/254709/قمپز-در-کردن-یعنی-چه «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان.]</ref>

اصطلاح قمپز درکردن، در زبان عامیانه برای تمسخر ادعاهای بی‌پایه، استفاده می‌شود؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5174998/اصطلاح-قمپز-در-کردن-از-کجا-آمد «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> زیرا این افراد با لاف زدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را با خود همسو کنند. برخی از این مصادیق عبارتند از:

* '''در روابط اجتماعی''': وقتی کسی موفقیت‌های ساختگی خود را به رخ دیگران می‌کشد، پشت سر او می‌گویند: فلانی قمپز در می‌کنه و فقط حرف میزنه.