بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۶۱: | خط ۶۱: | ||
== زیارتنامه == | == زیارتنامه == | ||
در منابع حدیثی شیعه، [[زیارتنامه فاطمه معصومه]] از امام | در منابع حدیثی شیعه، [[زیارتنامه فاطمه معصومه]] از امام رضا، گزارش کرده است.<ref>مجلسی، زاد المعاد، ۱۴۲۳ق، ص۵۴۸–۵۴۷؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۹، ص۲۶۷–۲۶۵؛ مجلسی، تحفه الزائر، ۱۳۸۶ش، ص۶۶۴.</ref> در روایتی از امام صادق ثواب بهشت برای زائر ایشان بیان شده است و در فرازی از زیارت، از مقام شفاعت ایشان استمداد میشود.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۲۸.</ref> فقها و عالمان شیعه، خواندن این زیارتنامه را بهعنوان عملی مستحب و مقبول، تحت قاعده تسامح در ادلّه سنن پذیرفتهاند.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/146189/پژوهشى-در-زیارتنامه-فاطمه-معصومه(س) مقیسه، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه (ع)»، ص۵۶.]</ref> همچنین، توسط برخی از علما در منابع روایی، زیارتنامههای دیگری نیز برای حضرت معصومه نقل شده است.<ref>مهدیپور، زندگانی کریمه اهلبیت (ع)، ۱۳۹۲ش، ص۱۶۱.</ref> | ||
== حرم حضرت معصومه <ref group="دیدگاه">این یک مدخل جداگانه است و کار شده است. لذا این قسمت خلاصه شود</ref> == | == حرم حضرت معصومه <ref group="دیدگاه">این یک مدخل جداگانه است و کار شده است. لذا این قسمت خلاصه شود</ref> == | ||
پس از وفات | پس از وفات فاطمه معصومه، پیکر او در باغ بابلان به خاک سپرده شد و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> پس از آن، شاهبیگم صفوی بقعه را به صورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref> | ||
دوره صفویه شاهد گسترش اساسی حرم بود و در آن دوره بنای بقعه بازسازی، صحن عتیق بنا نهاده و نخستین ضریح مرقد ساخته شد. در عصر قاجار نیز توسعههای مهمی از جمله فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آینهکاری، و ساخت مدرسه فیضیه و دارالشفایی انجام شد. | |||
ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد است. تزیینات ایوانها و رواقها با هنر اسلامی، از جمله کاشیکاری، طلاکاری و آینهکاری، جلوهای خاص به این آستان مقدس بخشیده است. | |||
حرم فاطمه معصومه علاوه بر جایگاه زیارتی، شامل نهادهای علمی و فرهنگی مهمی نظیر مدارس، مساجد، کتابخانه و موزه است. پشتوانه مالی و اداری این مجموعه، موقوفات و تولیت است. این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، به عنوان مهمترین زیارتگاه ایران شناخته میشود. | |||
نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسهای بزگ یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> علیاصغرخان اتابک نیز صحن جدید و ایوان آینه را احداث کرده است.<ref>ناصرالدین شاه قاجار، سفرهای ناصرالدین شاه به قم، ۱۳۸۱ش، ص۱۱۴.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی عتیق و جدید، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد از جمله رواق شرقی، رواق غربی، رواق و گنبد شاهصفی، رواق و گنبد شاهعباس دوم، رواق و گنبد شاهسلیمان و رواق و گنبد طباطبائی است. تزیینات ایوانها و رواقها با کاشیکاری معرق، طلاکاری، نقرهکاری، آینهکاری، کتیبههای نفیس، قندیلها، فرشها، پردهها و پارچهها از جلوههای هنر اسلامی در این آستان مقدس است.<ref>[https://jias.kashanu.ac.ir/article_111830.html رضاییندوشن و همکاران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه(س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.]</ref> | |||
این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مهمی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_17445.html?lang=en کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.]</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه عظیم، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>[http://www.jss-isa.ir/article_21445.html عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.]</ref> | این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مهمی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_17445.html?lang=en کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.]</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه عظیم، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>[http://www.jss-isa.ir/article_21445.html عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.]</ref> | ||
