بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
=== تبدیل قم به کانون تفکر شیعی === | === تبدیل قم به کانون تفکر شیعی === | ||
دفن فاطمه معصومه در قم به افزایش اهمیت مذهبی این شهر در جهان اسلام انجامید و در شکلگیری جایگاه تاریخی آن نقش داشت. برخی پژوهشها، حضور آرامگاه او را با تحولات فکری و مذهبی قم در دورههای بعد مرتبط دانستهاند؛ از جمله فراهمشدن زمینه برای فعالیت عالمان شیعه و مشارکت آنان در مناظرات کلامی با جریانهایی مانند [[معتزله]].<ref>[https://www.magiran.com/paper/2291728/ شهیدی پاک، «اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسانشناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ۱۸۰ - ۲۳۰»، ۱۴۰۰ش، ص۷۷.]</ref> | دفن فاطمه معصومه در قم به افزایش اهمیت مذهبی این شهر در جهان اسلام انجامید و در شکلگیری جایگاه تاریخی آن نقش داشت. برخی پژوهشها، حضور آرامگاه او را با تحولات فکری و مذهبی قم در دورههای بعد مرتبط دانستهاند؛ از جمله فراهمشدن زمینه برای فعالیت عالمان شیعه و مشارکت آنان در مناظرات کلامی با جریانهایی مانند [[معتزله]].<ref>[https://www.magiran.com/paper/2291728/ شهیدی پاک، «اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسانشناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ۱۸۰ - ۲۳۰»، ۱۴۰۰ش، ص۷۷.]</ref> | ||
== کرامات == | == کرامات == | ||
| خط ۶۷: | خط ۵۹: | ||
این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مهمی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_17445.html?lang=en کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.]</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه عظیم، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>[http://www.jss-isa.ir/article_21445.html عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.]</ref> | این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مهمی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_17445.html?lang=en کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.]</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه عظیم، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>[http://www.jss-isa.ir/article_21445.html عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.]</ref> | ||
== کنگره بزرگداشت == | == جایگاه حضرت معصومه نزد ایرانیان == | ||
سالروز ورود فاطمه معصومه به شهر قم، که با عنوان «[[روز قم]]» در فهرست مناسبتهای ملی ایران ثبت شده است، هر ساله با برگزاری مراسم و آیینهایی از سوی مردم، گرامی داشته میشود. از جمله این برنامهها به آیینهای استقبال از کاروان نمادین ورود حضرت معصومه به قم و مراسم خطبهخوانی در رسانهها آمده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/07/06/3166303/استÙباÙ-باشکÙÙ-از-کارÙاÙ-ÙÙ
ادÛÙ-ÙرÙد-ØØ «استقبال باشکوه از کاوران نمادین ورود حضرت معصومه به قم»، خبرگزاری تسنیم]</ref> از دیگر [[آداب]] قمیها و بلکه ایرانیان، پناه بردن به حرم فاطمه معصومه در شرایط خاص اجتماعی بوده است که از آن با نام [[بستنشینی]] یاد میشود. بستنشینی در آستان فاطمه معصومه از قرن هفتم و هشتم هجری و پیش از [[دوره صفویه|دورۀ صفویه]]، معمول بوده است.<ref>فقیهی، تاریخ مذهبی قم، 1378ش، ص226.</ref> | |||
در سال ۱۳۸۵ش، [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]]، بنا بر پیشنهاد [[فرهنگسرای دختران]]، روز تولد فاطمه معصومه را بهعنوان «ر[[وز ملی دختران]]» تصویب کرد. در روز دختر، برنامههای فرهنگی متنوعی با محوریت موضوعات مرتبط با دختران در نقاط مختلف ایران برگزار میشود و این مناسبت بازتابی در رسانههای خبری و شبکههای اجتماعی دارد. همچنین در میان برخی [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، این روز بهعنوان فرصتی برای توجه به فرزندان دختر و برگزاری برنامههای خانوادگی، از جمله اهدای [[هدیه]]، مورد توجه قرار میگیرد.<ref>[http://«در%20مورد%20روز%20دختر%20در%20ویکی%20تابناک%20بیشتر%20بخوانید»،%20خبرگذاری%20تابناکhttps://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک]</ref> شاعران نیز در آثار خود به توصیف شخصیت فاطمهٔ معصومه پرداختهاند و سرودههایی در این زمینه نقل شده است؛ از جمله: | |||
{{شعر جدید | |||
| متن = | |||
وصف او را نتوان گفت به صد منظومه\\گفته معصوم به او «فاطمه معصومه»<ref>[http://«مجموعه%20اشعار%20مدح%20و%20منقبت%20حضرت%20فاطمه%20معصومه»،%20وبسایت%20پایگاه%20اطلاعرسانی%20حوزهhttps://hawzah.net/fa/goharenab/View/79954/مجموعه-اشعار «مجموعه اشعار مدح و منقبت حضرت فاطمه معصومه»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه]</ref>}} | |||
=== کنگره بزرگداشت === | |||
در سال ۱۳۸۴ش، کنگرهای برای بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه و جایگاه فرهنگی قم در حرم ایشان برگزار شد. در این مراسم شخصیتهایی همانند [[ناصر مکارم شیرازی]]، احمد عابدی، [[جعفر سبحانی]]، [[علی دوانی]]، [[رضا استادی]] و [[عبدالله جوادی آملی]] به سخنرانی پرداختند. بر اساس گزارش دبیر کنگره، این رویداد منجر به چاپ ۵۴ جلد کتاب در موضوعات مرتبط با شخصیت حضرت معصومه گردید؛ از جمله: تاریخ تولد، وفات و ورود ایشان به قم، تأثیر ورود ایشان و آمدن [[فرهنگ تشیع]] توسط علویان و اشعریان و برخی مباحث علمی پیرامون آنها مرتبط.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/75626/ شرافت، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه(س) و مکانت فرهنگی قم»، ص۱۴۶-۱۳۹.]</ref> | در سال ۱۳۸۴ش، کنگرهای برای بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه و جایگاه فرهنگی قم در حرم ایشان برگزار شد. در این مراسم شخصیتهایی همانند [[ناصر مکارم شیرازی]]، احمد عابدی، [[جعفر سبحانی]]، [[علی دوانی]]، [[رضا استادی]] و [[عبدالله جوادی آملی]] به سخنرانی پرداختند. بر اساس گزارش دبیر کنگره، این رویداد منجر به چاپ ۵۴ جلد کتاب در موضوعات مرتبط با شخصیت حضرت معصومه گردید؛ از جمله: تاریخ تولد، وفات و ورود ایشان به قم، تأثیر ورود ایشان و آمدن [[فرهنگ تشیع]] توسط علویان و اشعریان و برخی مباحث علمی پیرامون آنها مرتبط.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/75626/ شرافت، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه(س) و مکانت فرهنگی قم»، ص۱۴۶-۱۳۹.]</ref> | ||
== فیلم سینمایی == | === فیلم سینمایی === | ||
[[فیلم سینمایی]] [[اخت الرضا]] ساخته شده در سال ۱۴۰۰ش، با محوریت شرح تاریخی سفر حضرت فاطمه معصومه از مدینه به قم و اتفاقات تاریخی و فضای سیاسی حاکم در آن دوران به کارگردانی [[سیدمجتبی طباطبایی]]، در تاریخ ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش در شهر قم اکران گردید. این فیلم اولین محصول مشترک فرهنگی بین عتبه امام حسین و عتبه حضرت معصومه است که با مشارکت [[حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی]] و [[شرکت سینمایی نور تابان]] وابسته به [[بنیاد مستضعفان]] تهیه شده است.<ref>[https://news.amfm.ir/2023/02/01/عنایت-حضرت-معصومهس-را-در-تولید-اخت-ال/ حسنی، «عنایت حضرت معصومه(س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه.]</ref> | [[فیلم سینمایی]] [[اخت الرضا]] ساخته شده در سال ۱۴۰۰ش، با محوریت شرح تاریخی سفر حضرت فاطمه معصومه از مدینه به قم و اتفاقات تاریخی و فضای سیاسی حاکم در آن دوران به کارگردانی [[سیدمجتبی طباطبایی]]، در تاریخ ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش در شهر قم اکران گردید. این فیلم اولین محصول مشترک فرهنگی بین عتبه امام حسین و عتبه حضرت معصومه است که با مشارکت [[حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی]] و [[شرکت سینمایی نور تابان]] وابسته به [[بنیاد مستضعفان]] تهیه شده است.<ref>[https://news.amfm.ir/2023/02/01/عنایت-حضرت-معصومهس-را-در-تولید-اخت-ال/ حسنی، «عنایت حضرت معصومه(س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه.]</ref> | ||
== کتابشناسی == | === کتابشناسی === | ||
آنطور که در برخی تحقیقات بیان شده، کتابشناسی حضرت معصومه به [[زبان فارسی|زبانهای فارسی]] و عربی بر سه محور اصلی متمرکز است. نخست، زندگینامهها و سیرهنگاریها که به تبیین تاریخ زندگانی، نسب، مهاجرت و فضایل ایشان میپردازند. دوم، آثار مربوط به کرامات، زیارت و جایگاه اعتقادی که به بررسی روایات ثواب زیارت، کرامات منسوب و نقش ایشان در منظومه امامت شیعه اختصاص دارند. سوم، مطالعات مربوط به حرم، تاریخ معماری و موقوفات که توسعه تاریخی، هنر معماری و نهادهای وابسته به آستان مقدس را بررسی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/58188/ حسینی، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه(ع)»، ص۱۰۵-۱۰۳.]</ref> | آنطور که در برخی تحقیقات بیان شده، کتابشناسی حضرت معصومه به [[زبان فارسی|زبانهای فارسی]] و عربی بر سه محور اصلی متمرکز است. نخست، زندگینامهها و سیرهنگاریها که به تبیین تاریخ زندگانی، نسب، مهاجرت و فضایل ایشان میپردازند. دوم، آثار مربوط به کرامات، زیارت و جایگاه اعتقادی که به بررسی روایات ثواب زیارت، کرامات منسوب و نقش ایشان در منظومه امامت شیعه اختصاص دارند. سوم، مطالعات مربوط به حرم، تاریخ معماری و موقوفات که توسعه تاریخی، هنر معماری و نهادهای وابسته به آستان مقدس را بررسی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/58188/ حسینی، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه(ع)»، ص۱۰۵-۱۰۳.]</ref> | ||
