بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== زندگینامه == | == زندگینامه == | ||
فاطمه، ملقب به معصومه، دختر [[امام موسی بنجعفر|امام موسی بن جعفر]]، خواهر [[علیبن موسی الرضا|علی بن موسی الرضا]] و عمه [[امام جواد]] است. در منابع آمده است که مادر وی، [[نجمهخاتون]]، از زنان پارسا و دانشمند بود. نجمهخاتون در سال ۱۴۸ق علی بن موسی الرضا را به دنیا آورد و در ۱ ذیالقعده سال ۱۷۳ق، صاحب دختری به نام فاطمه شد. پیش از این، [[امام جعفرصادق]] به ولادت او بشارت داده بود.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، | فاطمه، ملقب به معصومه، دختر [[امام موسی بنجعفر|امام موسی بن جعفر]]، خواهر [[علیبن موسی الرضا|علی بن موسی الرضا]] و عمه [[امام جواد]] است. در منابع آمده است که مادر وی، [[نجمهخاتون]]، از زنان پارسا و دانشمند بود. نجمهخاتون در سال ۱۴۸ق علی بن موسی الرضا را به دنیا آورد و در ۱ ذیالقعده سال ۱۷۳ق، صاحب دختری به نام فاطمه شد. پیش از این، [[امام جعفرصادق]] به ولادت او بشارت داده بود.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، ص1۹.</ref> | ||
برخی تحقیقات تاریخی، هنگام برشمردن فرزندان امام موسی بن جعفر، از چهار دختر وی به نام فاطمه، از جمله فاطمه کبری، فاطمه وسطی، فاطمه صغری و فاطمه اُخری، یاد کردهاند. [[محمدباقر مجلسی]] در [[بحارالانوار]] از فواطم اربعه نام برده است. فاطمه معصومه همان فاطمه کبری است.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، ص1۵.</ref> بر اساس نقلهای تاریخی، او در ۱۰ یا ۱۲ [[ربیعالثانی]] سال ۲۰۱ق، در مسیر [[هجرت]] به [[خراسان]]، بیمار شد و از خادم خود درخواست کرد که او را به قم و خانه موسی خزرج بن سعد اشعری ببرد. وقتی او را به قم بردند، از دنیا رفت و در زمینی که موسی در بابلان داشت، به خاک سپرده شد.<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۱۳.</ref> | برخی تحقیقات تاریخی، هنگام برشمردن فرزندان امام موسی بن جعفر، از چهار دختر وی به نام فاطمه، از جمله فاطمه کبری، فاطمه وسطی، فاطمه صغری و فاطمه اُخری، یاد کردهاند. [[محمدباقر مجلسی]] در [[بحارالانوار]] از فواطم اربعه نام برده است. فاطمه معصومه همان فاطمه کبری است.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، ص1۵.</ref> بر اساس نقلهای تاریخی، او در ۱۰ یا ۱۲ [[ربیعالثانی]] سال ۲۰۱ق، در مسیر [[هجرت]] به [[خراسان]]، بیمار شد و از خادم خود درخواست کرد که او را به قم و خانه موسی خزرج بن سعد اشعری ببرد. وقتی او را به قم بردند، از دنیا رفت و در زمینی که موسی در بابلان داشت، به خاک سپرده شد.<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۱۳.</ref> | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
از امام جواد نقل شده که هر کس فاطمه معصومه را با معرفت به جایگاه او زیارت کند، به بهشت راه مییابد.<ref>شیخصدوق، عیون اخبارالرضا علیهالسّلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۶۷.</ref> همچنین بر پایه روایتی منسوب به امام رضا، زیارت فاطمه معصومه در قم، همسان زیارت امام رضا دانسته شده است.<ref>سپهر، ناسخ التواریخ، 1380ش، ج3، ص68؛ محلاتی، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، 1329ش، ج5، ص3۵.</ref> این سخن، همراه با باور ریشهدار شیعیان به منزلت والای وی، از دیدگاه برخی اندیشمندان شیعه، نشانگر بهرهمندی او از مقام [[عصمت]] است. این باور در سیرهٔ عملی علما و مؤمنان شیعه نیز تبلور یافته و بهکارگیری مداوم لقب معصومه برای این بانو، گواه این مدعا است.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، ص2۲.</ref> | از امام جواد نقل شده که هر کس فاطمه معصومه را با معرفت به جایگاه او زیارت کند، به بهشت راه مییابد.<ref>شیخصدوق، عیون اخبارالرضا علیهالسّلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۶۷.</ref> همچنین بر پایه روایتی منسوب به امام رضا، زیارت فاطمه معصومه در قم، همسان زیارت امام رضا دانسته شده است.<ref>سپهر، ناسخ التواریخ، 1380ش، ج3، ص68؛ محلاتی، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، 1329ش، ج5، ص3۵.</ref> این سخن، همراه با باور ریشهدار شیعیان به منزلت والای وی، از دیدگاه برخی اندیشمندان شیعه، نشانگر بهرهمندی او از مقام [[عصمت]] است. این باور در سیرهٔ عملی علما و مؤمنان شیعه نیز تبلور یافته و بهکارگیری مداوم لقب معصومه برای این بانو، گواه این مدعا است.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، ص2۲.</ref> | ||
پیش از این نیز، امام جعفر صادق به دفن بانویی از خاندان پیامبر در قم اشاره کرده و پاداش زیارت او را [[بهشت]] برشمرده بود.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج60، ص117.</ref> برخی پژوهشگران دینی این روایت را گواهی بر عظمت و مقام رفیع فاطمه معصومه به شمار آوردهاند.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، | پیش از این نیز، امام جعفر صادق به دفن بانویی از خاندان پیامبر در قم اشاره کرده و پاداش زیارت او را [[بهشت]] برشمرده بود.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج60، ص117.</ref> برخی پژوهشگران دینی این روایت را گواهی بر عظمت و مقام رفیع فاطمه معصومه به شمار آوردهاند.<ref>ربانی خلخالی، چهره درخشان کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه (س)، 1388ش، ص23.</ref> بر پایه روایت دیگری از آن امام، شفاعت فاطمه معصومه همگانی بوده و همه شیعیان به یُمن او، وارد بهشت خواهند شد.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج60، ص228.</ref> | ||
== ازدواج فاطمه معصومه == | == ازدواج فاطمه معصومه == | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
== پیامدهای هجرت به ایران == | == پیامدهای هجرت به ایران == | ||
فاطمه معصومه پس از ورود به ایران در شهر قم که در آن دوره از مراکز سکونت دوستداران اهلبیت بهشمار میرفت، ساکن شد. برخی منابع، پیامدهای حضور او در ایران را در تحولات مذهبی و فرهنگی این منطقه مؤثر دانستهاند؛ از جمله گسترش حضور امامزادگان، تقویت فعالیتهای دینی و نقش آرامگاه او در شکلگیری قم بهعنوان مرکز حوزه علمیه. همچنین در برخی تحلیلها به تأثیر این حضور بر توجه بیشتر به جایگاه زنان و تغییر نگرش جامعه اسلامی بهویژه در ایران از مردسالاری بهسمت شایستهسالاری اشاره شده است.<ref>[https://wrs.journals.miu.ac.ir/article_2769.html علوی علیآبادی، «مهاجرت حضرت فاطمه معصومه(ع) به ایران (علل، انگیزهها و پیامدها)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰.]</ref> | فاطمه معصومه پس از ورود به ایران در شهر قم که در آن دوره از مراکز سکونت دوستداران اهلبیت بهشمار میرفت، ساکن شد. برخی منابع، پیامدهای حضور او در ایران را در تحولات مذهبی و فرهنگی این منطقه مؤثر دانستهاند؛ از جمله گسترش حضور امامزادگان، تقویت فعالیتهای دینی و نقش آرامگاه او در شکلگیری قم بهعنوان مرکز حوزه علمیه. همچنین در برخی تحلیلها به تأثیر این حضور بر توجه بیشتر به جایگاه زنان و تغییر نگرش جامعه اسلامی بهویژه در ایران از مردسالاری بهسمت شایستهسالاری اشاره شده است.<ref>[https://wrs.journals.miu.ac.ir/article_2769.html علوی علیآبادی، «مهاجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به ایران (علل، انگیزهها و پیامدها)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰.]</ref> | ||
فاطمه معصومه، با وجود عمر کوتاه، در منابع تاریخی و پژوهشهای مذهبی بهعنوان شخصیتی معرفی شده است که حضور و جایگاه او در شکلگیری و تقویت هویت مذهبی و فرهنگی شهر قم و نقش آن در جهان تشیع اثرگذار بوده است. این تحقیقات به برخی از نمودهای آن اشاره کردهاند:<ref>[https://www.magiran.com/paper/2291728/ شهیدی پاک، «اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسانشناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ۱۸۰ - ۲۳۰»، ۱۴۰۰ش، ص۷۱.]</ref> | فاطمه معصومه، با وجود عمر کوتاه، در منابع تاریخی و پژوهشهای مذهبی بهعنوان شخصیتی معرفی شده است که حضور و جایگاه او در شکلگیری و تقویت هویت مذهبی و فرهنگی شهر قم و نقش آن در جهان تشیع اثرگذار بوده است. این تحقیقات به برخی از نمودهای آن اشاره کردهاند:<ref>[https://www.magiran.com/paper/2291728/ شهیدی پاک، «اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسانشناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ۱۸۰ - ۲۳۰»، ۱۴۰۰ش، ص۷۱.]</ref> | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
== حرم حضرت معصومه == | == حرم حضرت معصومه == | ||
پس از وفات فاطمه معصومه، پیکر او در باغ بابلان به خاک سپرده شد و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> پس از آن، شاهبیگم صفوی بقعه را بهصورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref>نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسه یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد است. تزیینات ایوانها و رواقها با هنر اسلامی، از جمله کاشیکاری، طلاکاری و آینهکاری، جلوهای خاص به این آستان بخشیده است.<ref>[https://jias.kashanu.ac.ir/article_111830.html رضاییندوشن و همکاران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه(س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.]</ref> | پس از وفات فاطمه معصومه، پیکر او در باغ بابلان به خاک سپرده شد و نخستین قبه نیز در نیمه دوم قرن سوم هجری توسط بانویی علوی به نام زینب ساخته شد.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۳۲.</ref> پس از آن، شاهبیگم صفوی بقعه را بهصورت بنایی هشتضلعی با گنبدی جدید بازسازی، صحن عتیق را بنا نهاد و ایوان طلا را احداث کرد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۳.</ref>نخستین ضریح مرقد نیز در این دوره به فرمان شاهطهماسب اول ساخته شد.<ref>برقعی، راهنمای قم، ۱۳۱۷ش، ص۳۵.</ref> در عصر قاجار، فتحعلیشاه فرش کردن حرم با سنگ مرمر، آغاز آیینهکاری، ساخت مدرسه یا همان مدرسه فیضیه کنونی و دارالشفایی برای آستانه مقدسه انجام شد.<ref>مدرسی طباطبایی، «مدارس قم در دوره صفویه»، ۱۳۵۰ش، ص۱۲۵۰.</ref> ساختار فعلی حرم شامل دو صحن اصلی، گنبد طلایی، شش گلدسته، و رواقهای متعدد است. تزیینات ایوانها و رواقها با هنر اسلامی، از جمله کاشیکاری، طلاکاری و آینهکاری، جلوهای خاص به این آستان بخشیده است.<ref>[https://jias.kashanu.ac.ir/article_111830.html رضاییندوشن و همکاران، «سیر تحول حرم حضرت معصومه (س) با تأکید بر سلسلهمراتب ورود (تشرف) از دوره صفوی تا دوره قاجار»، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.]</ref> | ||
این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_17445.html?lang=en کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.]</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>[http://www.jss-isa.ir/article_21445.html عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.]</ref> | این آستان شامل نهادهای علمی و فرهنگی مانند مدارس و مساجد، کتابخانه و موزه است.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_17445.html?lang=en کیانی، «مجموعه حرم حضرت معصومه(س)»، ۱۳۷۸، ص۶۷-۶۶.]</ref> پشتوانه مالی و اداری این مجموعه، بر دو رکن موقوفات و تولیت استوار است.<ref>سجادی، «آستانه حضرت معصومه»، ۱۳۸۸ش، دانشنامه بزرگ اسلامی.</ref> این آستان مقدس پس از حرم امام رضا، بهعنوان مهمترین زیارتگاه ایران و کانون مذهبی و علمی شهر قم شناخته میشود.<ref>[http://www.jss-isa.ir/article_21445.html عظیمی هاشمی و همکاران، «مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی شهر زیارتی پایدار مورد مطالعه: شهر مشهد»، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۴.]</ref> | ||
== جایگاه حضرت معصومه نزد ایرانیان == | == جایگاه حضرت معصومه نزد ایرانیان == | ||
سالروز ورود فاطمه معصومه به شهر قم، که با عنوان «[[روز قم]]» در فهرست مناسبتهای ملی ایران ثبت شده است، هر ساله با برگزاری مراسم و آیینهایی از سوی مردم، گرامی داشته میشود؛ از جمله آیینهای استقبال از کاروان نمادین ورود حضرت معصومه به قم و مراسم خطبهخوانی.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/07/06/3166303/استÙباÙ-باشکÙÙ-از-کارÙاÙ-ÙÙ
ادÛÙ-ÙرÙد-ØØ «استقبال باشکوه از کاوران نمادین ورود حضرت معصومه به قم»، خبرگزاری تسنیم]</ref> از دیگر [[آداب]] قمیها و بلکه ایرانیان، پناه بردن به حرم فاطمه معصومه در شرایط خاص اجتماعی بوده است که از آن با نام [[بستنشینی]] یاد میشود.<ref>فقیهی، تاریخ مذهبی قم، 1378ش، ص226.</ref> | سالروز ورود فاطمه معصومه به شهر قم، که با عنوان «[[روز قم]]» در فهرست مناسبتهای ملی ایران ثبت شده است، هر ساله با برگزاری مراسم و آیینهایی از سوی مردم، گرامی داشته میشود؛ از جمله آیینهای استقبال از کاروان نمادین ورود حضرت معصومه به قم و مراسم خطبهخوانی.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/07/06/3166303/استÙباÙ-باشکÙÙ-از-کارÙاÙ-ÙÙ
ادÛÙ-ÙرÙد-ØØ «استقبال باشکوه از کاوران نمادین ورود حضرت معصومه به قم»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> از دیگر [[آداب]] قمیها و بلکه ایرانیان، پناه بردن به حرم فاطمه معصومه در شرایط خاص اجتماعی بوده است که از آن با نام [[بستنشینی]] یاد میشود.<ref>فقیهی، تاریخ مذهبی قم، 1378ش، ص226.</ref> | ||
در سال ۱۳۸۵ش، [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]]، بنا بر پیشنهاد [[فرهنگسرای دختران]]، روز تولد فاطمه معصومه را بهعنوان «ر[[وز ملی دختران]]» تصویب کرد. در روز دختر، برنامههای فرهنگی متنوعی با محوریت موضوعات مرتبط با دختران در نقاط مختلف ایران برگزار میشود و این مناسبت بازتابی در رسانههای خبری و شبکههای اجتماعی دارد. همچنین در میان برخی [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، این روز بهعنوان فرصتی برای توجه به فرزندان دختر و برگزاری برنامههای خانوادگی، از جمله اهدای [[هدیه]]، مورد توجه قرار میگیرد.<ref>[http://«در%20مورد%20روز%20دختر%20در%20ویکی%20تابناک%20بیشتر%20بخوانید»،%20خبرگذاری%20تابناکhttps://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک]</ref> شاعران نیز در آثار خود به توصیف شخصیت فاطمهٔ معصومه پرداختهاند و سرودههایی در این زمینه نقل شده است؛ از جمله: | در سال ۱۳۸۵ش، [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]]، بنا بر پیشنهاد [[فرهنگسرای دختران]]، روز تولد فاطمه معصومه را بهعنوان «ر[[وز ملی دختران]]» تصویب کرد. در روز دختر، برنامههای فرهنگی متنوعی با محوریت موضوعات مرتبط با دختران در نقاط مختلف ایران برگزار میشود و این مناسبت بازتابی در رسانههای خبری و شبکههای اجتماعی دارد. همچنین در میان برخی [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، این روز بهعنوان فرصتی برای توجه به فرزندان دختر و برگزاری برنامههای خانوادگی، از جمله اهدای [[هدیه]]، مورد توجه قرار میگیرد.<ref>[http://«در%20مورد%20روز%20دختر%20در%20ویکی%20تابناک%20بیشتر%20بخوانید»،%20خبرگذاری%20تابناکhttps://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک]</ref> شاعران نیز در آثار خود به توصیف شخصیت فاطمهٔ معصومه پرداختهاند و سرودههایی در این زمینه نقل شده است؛ از جمله: | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
=== کنگره بزرگداشت === | === کنگره بزرگداشت === | ||
در سال ۱۳۸۴ش، کنگرهای برای بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه و جایگاه فرهنگی قم در حرم وی برگزار شد. در این مراسم شخصیتهایی همانند [[ناصر مکارم شیرازی]]، احمد عابدی، [[جعفر سبحانی]]، [[علی دوانی]]، [[رضا استادی]] و [[عبدالله جوادی آملی]] به سخنرانی پرداختند. بر اساس گزارش دبیر کنگره، این رویداد منجر به چاپ ۵۴ جلد کتاب در موضوعات مرتبط با شخصیت حضرت معصومه شد؛ از جمله تاریخ تولد، وفات و ورود او به قم، تأثیر ورود وی و آمدن [[فرهنگ تشیع]] توسط علویان و اشعریان و برخی مباحث علمی پیرامون مرتبط آنها.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/75626/ شرافت، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه(س) و مکانت فرهنگی قم»، ص۱۴۶-۱۳۹.]</ref> | در سال ۱۳۸۴ش، کنگرهای برای بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه و جایگاه فرهنگی قم در حرم وی برگزار شد. در این مراسم شخصیتهایی همانند [[ناصر مکارم شیرازی]]، احمد عابدی، [[جعفر سبحانی]]، [[علی دوانی]]، [[رضا استادی]] و [[عبدالله جوادی آملی]] به سخنرانی پرداختند. بر اساس گزارش دبیر کنگره، این رویداد منجر به چاپ ۵۴ جلد کتاب در موضوعات مرتبط با شخصیت حضرت معصومه شد؛ از جمله تاریخ تولد، وفات و ورود او به قم، تأثیر ورود وی و آمدن [[فرهنگ تشیع]] توسط علویان و اشعریان و برخی مباحث علمی پیرامون مرتبط آنها.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/75626/ شرافت، «کنگره بزرگداشت حضرت فاطمه معصومه (س) و مکانت فرهنگی قم»، ص۱۴۶-۱۳۹.]</ref> | ||
=== فیلم سینمایی === | === فیلم سینمایی === | ||
[[فیلم سینمایی]] [[اخت الرضا]] ساخته شده در سال ۱۴۰۰ش، با محوریت شرح تاریخی سفر حضرت فاطمه معصومه از مدینه به قم و اتفاقات تاریخی و فضای سیاسی حاکم در آن دوران به کارگردانی [[سیدمجتبی طباطبایی]]، در ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش در شهر قم اکران شد. این فیلم اولین محصول مشترک فرهنگی بین عتبه امام حسین و عتبه حضرت معصومه است که با مشارکت [[حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی]] و [[شرکت سینمایی نور تابان]] وابسته به [[بنیاد مستضعفان]] تهیه شده است.<ref>[https://news.amfm.ir/2023/02/01/عنایت-حضرت-معصومهس-را-در-تولید-اخت-ال/ حسنی، «عنایت حضرت معصومه(س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه.]</ref> | [[فیلم سینمایی]] [[اخت الرضا]] ساخته شده در سال ۱۴۰۰ش، با محوریت شرح تاریخی سفر حضرت فاطمه معصومه از مدینه به قم و اتفاقات تاریخی و فضای سیاسی حاکم در آن دوران به کارگردانی [[سیدمجتبی طباطبایی]]، در ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش در شهر قم اکران شد. این فیلم اولین محصول مشترک فرهنگی بین عتبه امام حسین و عتبه حضرت معصومه است که با مشارکت [[حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی]] و [[شرکت سینمایی نور تابان]] وابسته به [[بنیاد مستضعفان]] تهیه شده است.<ref>[https://news.amfm.ir/2023/02/01/عنایت-حضرت-معصومهس-را-در-تولید-اخت-ال/ حسنی، «عنایت حضرت معصومه (س) را در تولید «اخت الرضا» لمس کردم»، وبسایت خبری آستان مقدس حضرت معصومه.]</ref> | ||
=== کتابشناسی === | === کتابشناسی === | ||
آنطور که در برخی تحقیقات بیان شده، کتابشناسی حضرت معصومه به [[زبان فارسی|زبانهای فارسی]] و عربی بر سه محور اصلی متمرکز است. نخست، زندگینامهها و سیرهنگاریها که به تبیین تاریخ زندگانی، نسب، مهاجرت و فضایل او میپردازند. دوم، آثار مربوط به کرامات، زیارت و جایگاه اعتقادی که به بررسی روایات ثواب زیارت، کرامات منسوب و نقش وی در منظومه امامت شیعه اختصاص دارند. سوم، مطالعات مربوط به حرم، تاریخ معماری و موقوفات که توسعه تاریخی، هنر معماری و نهادهای وابسته به آستان مقدس را بررسی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/58188/ حسینی، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه(ع)»، ص۱۰۵-۱۰۳.]</ref> | آنطور که در برخی تحقیقات بیان شده، کتابشناسی حضرت معصومه به [[زبان فارسی|زبانهای فارسی]] و عربی بر سه محور اصلی متمرکز است. نخست، زندگینامهها و سیرهنگاریها که به تبیین تاریخ زندگانی، نسب، مهاجرت و فضایل او میپردازند. دوم، آثار مربوط به کرامات، زیارت و جایگاه اعتقادی که به بررسی روایات ثواب زیارت، کرامات منسوب و نقش وی در منظومه امامت شیعه اختصاص دارند. سوم، مطالعات مربوط به حرم، تاریخ معماری و موقوفات که توسعه تاریخی، هنر معماری و نهادهای وابسته به آستان مقدس را بررسی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/58188/ حسینی، «راز عدم ازدواج حضرت معصومه (ع)»، 1386ش، ص۱۰۵-۱۰۳.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۵: | ||
* کچوئیقمی، محمدعلی، انوار المشعشعیین، تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، ۱۳۸۱ش. | * کچوئیقمی، محمدعلی، انوار المشعشعیین، تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، ۱۳۸۱ش. | ||
* کیانی، یوسف، «مجموعه حرم حضرت معصومه (س)»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال ۱۵۱، شماره ۱۴۴۸، ۱۳۷۸ش. | * کیانی، یوسف، «مجموعه حرم حضرت معصومه (س)»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال ۱۵۱، شماره ۱۴۴۸، ۱۳۷۸ش. | ||
* | * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | ||
* مجلسی، محمدباقر، تحفه الزائر، قم، پیام امام هادی (ع)، ۱۳۸۶ش. | * مجلسی، محمدباقر، تحفه الزائر، قم، پیام امام هادی (ع)، ۱۳۸۶ش. | ||
* مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، مصحح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق. | * مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، مصحح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق. | ||
* «مجموعه اشعار مدح و منقبت حضرت فاطمه معصومه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | * «مجموعه اشعار مدح و منقبت حضرت فاطمه معصومه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* محلاتی، ذبیحالله، ریاحین الشریعه در ترجمه دانشمندان بانوان شیعه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۲۹ش. | |||
* مدرسی طباطبایی، حسین، «مدارس قم در دوره صفویه»، وحید، شماره ۹۴، ۱۳۵۰ش. | * مدرسی طباطبایی، حسین، «مدارس قم در دوره صفویه»، وحید، شماره ۹۴، ۱۳۵۰ش. | ||
* مقیسه، حسین، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه (ع)»، فرهنگ کوثر، شماره ۲۵، ۱۳۷۸ش. | * مقیسه، حسین، «پژوهشی در زیارتنامه فاطمه معصومه (ع)»، فرهنگ کوثر، شماره ۲۵، ۱۳۷۸ش. | ||
* ملکالکتاب شیرازی، محمد بن محمدرفیع، ریاض الانساب و مجمع الاعقاب، بمبئی، داودی، ۱۳۳۵ق. | * ملکالکتاب شیرازی، محمد بن محمدرفیع، ریاض الانساب و مجمع الاعقاب، بمبئی، داودی، ۱۳۳۵ق. | ||
* مهدیپور، علیاکبر، زندگانی کریمه اهلبیت (ع)، قم، حاذق، ۱۳۹۲ش. | * مهدیپور، علیاکبر، زندگانی کریمه اهلبیت (ع)، قم، حاذق، ۱۳۹۲ش. | ||
