حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
=== ترور در جهان === | === ترور در جهان === | ||
ترور در جهان سابقهای طولانی | ترور در جهان سابقهای طولانی دارد؛ پیشینه ترور به دوران امپراتوری روم باستان و بیزانس بازمیگردد که به عنوان روشی برای حفظ یا گسترش اقتدار حاکمان اجرا میشد. <ref>{{پک|محمدی ده چشمه|۱۳۹۷|ک=نشریه علمی پژوهشهای حقوقی|ف=تروریسم دولتی: پندار یا واقعیت؟!|ص=۳۸}}</ref> قدیمیترین گروههای تروریستی سازمانیافته شامل فرقه «سیکاریها» در قرن اول میلادی '''(منبع ۱۶)''' و سپس «اسماعیلیان نزاری» (حشاشین) در قرون یازدهم تا سیزدهم میلادی در خاورمیانه بودند که با اهداف سیاسی-عقیدتی دست به حذف فیزیکی نخبگان عباسی، سلجوقی و صلیبی میزدند '''(منبع ۳؛ منبع ۶)'''. نظریه موجی دیوید راپاپورت، تروریسم مدرن را به چهار موج تاریخی تقسیم میکند که موج چهارم آن «موج مذهبی» است و از اواخر قرن بیستم آغاز شده است '''(منبع ۸، ص ۱۴)'''. مفهوم تروریسم در دهههای پایانی قرن بیستم و آغاز قرن بیست و یکم دچار دگردیسی عمیقی شد و با رشد فناوری اطلاعات، از خشونتهای فیزیکی خشن و علنی به سمت شیوههای مخفیانه، نرم و فرامرزی نظیر «تروریسم سایبری» حرکت کرد که به دلیل هزینه کم و سختی شناسایی، جایگزین برخی حمایتهای دولتی سنتی شده است '''(منبع ۱۱، ص ۱۰۱ و ۱۱۳)'''. | ||
=== ترور در ایران === | === ترور در ایران === | ||
تاریخچه ترور سیاسی در ایران با ساختار سازمانیافته «اسماعیلیان نزاری» تحت رهبری حسن صباح گره خورده است که با استفاده از حربه ترور، مقامات سیاسی و مذهبی مخالف را در قرون ۱۱ تا ۱۳ میلادی حذف میکردند (منبع ۳؛ منبع ۶). با این حال، آغاز ترور سیاسی مدرن در تاریخ معاصر ایران با قتل ناصرالدینشاه قاجار به دست میرزا رضا کرمانی در سال ۱۲۷۵ خورشیدی (۱۸۹۶ میلادی) رقم خورد که پایانی بر ۵۰ سال استبداد ناصری بود (منبع ۱۲). این رویکرد بلافاصله در جنبش مشروطه توسط حیدرخان عمواوغلی با پایهگذاری شیوههای سازمانیافته بمبگذاری (نظیر ترور امینالسلطان) نهادینه شد و با اقدامات گروههایی چون «کمیته مجازات» ادامه یافت (منبع ۶؛ منبع ۱۸). در دوران پهلوی اول، ترورها به شکل تروریسم دولتی برای حذف فیزیکی روشنفکران و سیاستمداران مخالفی چون سید حسن مدرس و میرزاده عشقی به کار رفت (منبع ۱۸). دوران پهلوی دوم شاهد فعالیت مسلحانه گروههایی چون «فدائیان اسلام» (با ترور رزمآرا، منصور و کسروی) بود (منبع | '''تاریخچه ترور سیاسی در ایران''' با ساختار سازمانیافته «اسماعیلیان نزاری» تحت رهبری حسن صباح گره خورده است که با استفاده از حربه ترور، مقامات سیاسی و مذهبی مخالف را در قرون ۱۱ تا ۱۳ میلادی حذف میکردند '''(منبع ۳؛ منبع ۶)'''. با این حال، آغاز ترور سیاسی مدرن در تاریخ معاصر ایران با قتل ناصرالدینشاه قاجار به دست میرزا رضا کرمانی در سال ۱۲۷۵ خورشیدی (۱۸۹۶ میلادی) رقم خورد که پایانی بر ۵۰ سال استبداد ناصری بود '''(منبع ۱۲)'''. این رویکرد بلافاصله در جنبش مشروطه توسط حیدرخان عمواوغلی با پایهگذاری شیوههای سازمانیافته بمبگذاری (نظیر ترور امینالسلطان) نهادینه شد و با اقدامات گروههایی چون «کمیته مجازات» ادامه یافت '''(منبع ۶؛ منبع ۱۸)'''. در دوران پهلوی اول، ترورها به شکل تروریسم دولتی برای حذف فیزیکی روشنفکران و سیاستمداران مخالفی چون سید حسن مدرس و میرزاده عشقی به کار رفت '''(منبع ۱۸)'''. دوران پهلوی دوم شاهد فعالیت مسلحانه گروههایی چون «فدائیان اسلام» (با ترور رزمآرا، منصور و کسروی) بود '''(منبع ۶؛ منبع ۱۸)''' و در ادامه، «سازمان مجاهدین خلق» با مشی مسلحانه و ترور مستشاران آمریکایی شکل گرفت که در سال ۱۳۵۴ با تغییر ایدئولوژی به مارکسیسم، دست به تصفیههای درونی خونین زد '''(منبع ۵)'''. پس از انقلاب ۱۳۵۷، ابتدا گروهک «فرقان» دست به ترور اندیشمندانی چون مرتضی مطهری زد '''(منبع ۱۵)''' و در پی آن، سازمان مجاهدین خلق از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ وارد فاز مسلحانه گسترده علیه نظام شد که با بمبگذاریهای هفتم تیر و هشتم شهریور (شهادت بهشتی، رجایی و باهنر) و ترورهای کور، به شهادت بیش از ۱۷ هزار شهروند عادی و مسئولان کشور انجامید '''(منبع ۱۷، ص ۷۰، ۷۸ و ۸۸؛ منبع ۱۳)'''. این سازمان بعدها با انتقال به عراق، به عنوان ارتش خصوصی صدام در جنگ تحمیلی همکاری کرد '''(منبع ۵)'''. در دهههای اخیر نیز این پدیده به شکل ترور دانشمندان هستهای ایران (همچون شهریاری، علیمحمدی و احمدیروشن) توسط عوامل موساد و رژیم صهیونیستی تداوم یافته است '''(منبع ۱۱، ص ۱۱۰؛ منبع ۱۰)'''. | ||
