زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
== نقش آموزههای عرفانی در تقویت نهاد خانواده == | == نقش آموزههای عرفانی در تقویت نهاد خانواده == | ||
در جهانبینی عارفانه، خانواده بهعنوان نخستین کانون تربیت و شکلدهندهٔ هویت انسانی است. تعالیم عرفان اسلامی با تقویت معنویت، مراقبت، صبر و توکل، انسان را از غلتیدن در مادیگرایی و احساس پوچی رها ساخته و رشد اخلاقی و معنوی اعضای خانواده را تسهیل میکند. عشق در عرفان که ریشه در محبت به خدا و مظاهر او دارد، زمینهساز گسترش صمیمیت، گذشت و همدلی میان اعضای خانواده میشود. محبت و مهربانی، از اصول بنیادین عرفان، روابط همسران را بر پایهٔ خوشخلقی و تحمل متقابل شکل میدهد و اختلافها را از تبدیل شدن به کینه و گسست عاطفی بازمیدارد. صبر و گذشت، در عمل به چشمپوشی از خطاها، پرهیز از سرزنش و حفظ آرامش خانه تجلی مییابد، و توکل و قناعت، خانواده را در مواجهه با دشواریها به پایداری، رضایت و امید رهنمون میکند.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146897_321089d88e66085aee733f0b9eb843d5.pdf مؤمنیزاده و دیگران، «تأثیر مؤلفههای سلوک عرفانی بر نظاممندی و آرامش روانی خانواده»، 1402ش، ص735-737.]</ref> | در جهانبینی عارفانه، خانواده بهعنوان نخستین کانون تربیت و شکلدهندهٔ هویت انسانی است. تعالیم عرفان اسلامی با تقویت معنویت، مراقبت، صبر و توکل، انسان را از غلتیدن در مادیگرایی و احساس پوچی رها ساخته و رشد اخلاقی و معنوی اعضای خانواده را تسهیل میکند. عشق در عرفان که ریشه در محبت به خدا و مظاهر او دارد، زمینهساز گسترش صمیمیت، گذشت و همدلی میان اعضای خانواده میشود. محبت و مهربانی، از اصول بنیادین عرفان، روابط همسران را بر پایهٔ خوشخلقی و تحمل متقابل شکل میدهد و اختلافها را از تبدیل شدن به کینه و گسست عاطفی بازمیدارد. صبر و گذشت، در عمل به چشمپوشی از خطاها، پرهیز از سرزنش و حفظ آرامش خانه تجلی مییابد، و توکل و قناعت، خانواده را در مواجهه با دشواریها به پایداری، رضایت و امید رهنمون میکند.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146897_321089d88e66085aee733f0b9eb843d5.pdf مؤمنیزاده و دیگران، «تأثیر مؤلفههای سلوک عرفانی بر نظاممندی و آرامش روانی خانواده»، 1402ش، ص735-737.]</ref> | ||
== عرفانهای نوظهور؛ معنویت در عصر مدرن == | |||
براساس پژوهشهای معاصر در حوزۀ مطالعات معنویتهای جدید، عرفانهای نوظهور بهطور عمده بر بستر فکری و فرهنگی مدرنیته شکل گرفتهاند. کارشناسان بر این باورند که این جریانها با مبانی مدرنیته مانند شکاکیت معرفتی، عقلانیت ابزاری، سکولاریسم، پلورالیسم و لیبرالیسم کاملاً سازگارند. پژوهشها نشان میدهد شاخصههای اصلی این جریانها - مانند عرفان اوشو، اِکنکار یا عرفان حلقه - اغلب شامل مواردی مانند فردگرایی افراطی و لذتمحوری، خردگریزی، نادیده گرفتن مفهوم خداوند بهمثابه غایت نهایی، تمرکز بر شادمانی آنی، انکار معاد و تبلیغ تناسخ (قانون کارما)، و همچنین تأکید بر نقش مطلق «استاد» یا «قطب» است. بهطور مثال، تحلیل محتوای آثار پائلوکوئیلو - بهعنوان یکی از چهرههای شاخص - حاکی از تلاش برای عادیسازی و زدودن قبح رفتارهایی مانند مصرف مواد مخدر، بیبندوباری جنسی یا خودکشی در قالب داستانهای معنوینماست. بهطور کلی، منتقدان این عرفانها را تحت عنوان «عرفانهای کاذب» یا «معنویتهای سکولار» معرفی میکنند که با محوریت نیازهای روانی انسان مدرن و گسست از سنتهای دینی اصیل شکل گرفتهاند.<ref>شریفی، درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب، 1388ش، ص147-225.</ref> | |||
== آسیبشناسی عرفان == | == آسیبشناسی عرفان == | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۶: | ||
* رودگر، محمدجواد و دیگران، «رابطه فقه و عرفان در اندیشهٔ امام خمینی»، نشریهٔ مطالعات فقهی و فلسفی، شمارهٔ ۴۲، تابستان ۱۳۹۹ش. | * رودگر، محمدجواد و دیگران، «رابطه فقه و عرفان در اندیشهٔ امام خمینی»، نشریهٔ مطالعات فقهی و فلسفی، شمارهٔ ۴۲، تابستان ۱۳۹۹ش. | ||
* شریفی، احمدحسین، آسیبشناسی عرفان و تصوف، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، 1395ش. | * شریفی، احمدحسین، آسیبشناسی عرفان و تصوف، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، 1395ش. | ||
* شریفی، احمدحسین، درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب، قم، صهبای یقین، 1388ش. | |||
* عبداللهی، محمد اسماعیل، نگرش سیستمی به عرفان اجتماعی اسلام، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | * عبداللهی، محمد اسماعیل، نگرش سیستمی به عرفان اجتماعی اسلام، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | ||
* عناقه، عبدالرحیم و دیگران، «ارتباط عرفان و هنر اسلامی و تجلی آن در معماری آرامگاه»، نشریهٔ عرفان اسلامی، شمارهٔ ۴۰، تابستان ۱۳۹۳ش. | * عناقه، عبدالرحیم و دیگران، «ارتباط عرفان و هنر اسلامی و تجلی آن در معماری آرامگاه»، نشریهٔ عرفان اسلامی، شمارهٔ ۴۰، تابستان ۱۳۹۳ش. | ||
