زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
== نقش آموزههای عرفانی در تقویت نهاد خانواده == | == نقش آموزههای عرفانی در تقویت نهاد خانواده == | ||
در جهانبینی عارفانه، خانواده بهعنوان نخستین کانون تربیت و شکلدهندهٔ هویت انسانی است. تعالیم عرفان اسلامی با تقویت معنویت، مراقبت، صبر و توکل، انسان را از غلتیدن در مادیگرایی و احساس پوچی رها ساخته و رشد اخلاقی و معنوی اعضای خانواده را تسهیل میکند. عشق در عرفان که ریشه در محبت به خدا و مظاهر او دارد، زمینهساز گسترش صمیمیت، گذشت و همدلی میان اعضای خانواده میشود. محبت و مهربانی، از اصول بنیادین عرفان، روابط همسران را بر پایهٔ خوشخلقی و تحمل متقابل شکل میدهد و اختلافها را از تبدیل شدن به کینه و گسست عاطفی بازمیدارد. صبر و گذشت، در عمل به چشمپوشی از خطاها، پرهیز از سرزنش و حفظ آرامش خانه تجلی مییابد، و توکل و قناعت، خانواده را در مواجهه با دشواریها به پایداری، رضایت و امید رهنمون میکند.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146897_321089d88e66085aee733f0b9eb843d5.pdf مؤمنیزاده و دیگران، «تأثیر مؤلفههای سلوک عرفانی بر نظاممندی و آرامش روانی خانواده»، 1402ش، ص735-737.]</ref> | در جهانبینی عارفانه، خانواده بهعنوان نخستین کانون تربیت و شکلدهندهٔ هویت انسانی است. تعالیم عرفان اسلامی با تقویت معنویت، مراقبت، صبر و توکل، انسان را از غلتیدن در مادیگرایی و احساس پوچی رها ساخته و رشد اخلاقی و معنوی اعضای خانواده را تسهیل میکند. عشق در عرفان که ریشه در محبت به خدا و مظاهر او دارد، زمینهساز گسترش صمیمیت، گذشت و همدلی میان اعضای خانواده میشود. محبت و مهربانی، از اصول بنیادین عرفان، روابط همسران را بر پایهٔ خوشخلقی و تحمل متقابل شکل میدهد و اختلافها را از تبدیل شدن به کینه و گسست عاطفی بازمیدارد. صبر و گذشت، در عمل به چشمپوشی از خطاها، پرهیز از سرزنش و حفظ آرامش خانه تجلی مییابد، و توکل و قناعت، خانواده را در مواجهه با دشواریها به پایداری، رضایت و امید رهنمون میکند.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146897_321089d88e66085aee733f0b9eb843d5.pdf مؤمنیزاده و دیگران، «تأثیر مؤلفههای سلوک عرفانی بر نظاممندی و آرامش روانی خانواده»، 1402ش، ص735-737.]</ref> | ||
== عرفان در ترازوی نقد؛ بررسی آرای مخالفان == | |||
در میان پژوهشگران و اندیشمندان حوزۀعلوم اسلامی، دیدگاههای مخالف با عرفان نیز بهصورت نظاممند طرح شده است. برجستهترین جریان انتقادی منسجم، به رهبری میرزا مهدی اصفهانی و با عنوان مکتب تفکیک شناخته میشود. مبنای اصلی این منتقدان، تفکیک قاطع میان معارف بشری و معارف الهی است و معتقدند هرگونه معرفت و هدایت باید مستقیماً از قرآن و احادیث معصومین اخذ شود و اخذ از دیگر منابع ناموجه است. در عرصۀ روششناختی، این گروه با هرگونه تأویل مخالفت کرده و بر فهم ظاهری نصِّ قرآن و روایات پای میفشرند. یکی از محوریترین نقدهای آنان معطوف به آموزهی «وحدت وجود» است که از دید ایشان انحرافی بزرگ تلقی میشود و شخصیتهایی مانند ابنعربی را بهدلیل ترویج چنین مباحثی، دچار انحرافات فکری میدانند. در مقابل، عالمانی چون حسنزاده آملی، علامه طباطبایی و امام خمینی با ارائۀ تفسیری وحیانی از عرفان، درصدد اثبات انطباق و ریشههای آن در متون اصیل شیعی برآمدهاند.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_80963_c0ae590c70f189a0a6ff483975a0de38.pdf شیخ، «موافقان و مخالفان عرفان در حوزۀ علمیۀ قم»، 1399ش، ص340-352.]</ref> | |||
== عرفانهای نوظهور؛ معنویت در عصر مدرن == | == عرفانهای نوظهور؛ معنویت در عصر مدرن == | ||
| خط ۸۷: | خط ۹۰: | ||
* شریفی، احمدحسین، آسیبشناسی عرفان و تصوف، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، 1395ش. | * شریفی، احمدحسین، آسیبشناسی عرفان و تصوف، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، 1395ش. | ||
* شریفی، احمدحسین، درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب، قم، صهبای یقین، 1388ش. | * شریفی، احمدحسین، درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب، قم، صهبای یقین، 1388ش. | ||
* شیخ، محمود، «موافقان و مخالفان عرفان در حوزۀ علمیۀ قم»، نشریۀ ادیان و عرفان، شمارۀ 2، پاییز و زمستان 1399ش. | |||
* عبداللهی، محمد اسماعیل، نگرش سیستمی به عرفان اجتماعی اسلام، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | * عبداللهی، محمد اسماعیل، نگرش سیستمی به عرفان اجتماعی اسلام، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | ||
* عناقه، عبدالرحیم و دیگران، «ارتباط عرفان و هنر اسلامی و تجلی آن در معماری آرامگاه»، نشریهٔ عرفان اسلامی، شمارهٔ ۴۰، تابستان ۱۳۹۳ش. | * عناقه، عبدالرحیم و دیگران، «ارتباط عرفان و هنر اسلامی و تجلی آن در معماری آرامگاه»، نشریهٔ عرفان اسلامی، شمارهٔ ۴۰، تابستان ۱۳۹۳ش. | ||
