زهرا حلیمی (بحث | مشارکت‌ها)
زهرا حلیمی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۶۸: خط ۶۸:


== عرفان در ترازوی نقد؛ بررسی آرای مخالفان ==
== عرفان در ترازوی نقد؛ بررسی آرای مخالفان ==
در میان پژوهشگران و اندیشمندان حوزۀ علوم اسلامی، دیدگاه‌های مخالف با عرفان نیز به‌صورت نظام‌مند طرح شده است. برجسته‌ترین جریان انتقادی منسجم، به رهبری میرزا مهدی اصفهانی و با عنوان مکتب تفکیک شناخته می‌شود. مبنای اصلی این منتقدان، تفکیک قاطع میان معارف بشری و معارف الهی است و معتقدند هرگونه معرفت و هدایت باید مستقیماً از قرآن و احادیث معصومین اخذ شود و اخذ از دیگر منابع ناموجه است. در عرصۀ روش‌شناختی، این گروه با هرگونه تأویل مخالفت کرده و بر فهم ظاهری نصِّ قرآن و روایات پای می‌فشرند. یکی از محوری‌ترین نقدهای آنان معطوف به آموزه‌ی «وحدت وجود» است که از دید ایشان انحرافی بزرگ تلقی می‌شود و شخصیت‌هایی مانند ابن‌عربی را به‌دلیل ترویج چنین مباحثی، دچار انحرافات فکری می‌دانند. در مقابل، عالمانی چون حسن‌زاده آملی، علامه طباطبایی و امام خمینی با ارائۀ تفسیری وحیانی از عرفان، درصدد اثبات انطباق و ریشه‌های آن در متون اصیل شیعی برآمده‌اند.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_80963_c0ae590c70f189a0a6ff483975a0de38.pdf شیخ، «موافقان و مخالفان عرفان در حوزۀ علمیۀ قم»، 1399ش، ص340-352.]</ref>
در میان پژوهشگران و اندیشمندان حوزۀ علوم اسلامی، دیدگاه‌های مخالف با عرفان نیز به‌صورت نظام‌مند طرح شده است. برجسته‌ترین جریان انتقادی منسجم، به رهبری میرزا مهدی اصفهانی و با عنوان مکتب تفکیک شناخته می‌شود. مبنای اصلی این منتقدان، تفکیک قاطع میان معارف بشری و معارف الهی است و معتقدند هرگونه معرفت و هدایت باید مستقیماً از قرآن و احادیث معصومین اخذ شود و اخذ از دیگر منابع ناموجه است. در عرصۀ روش‌شناختی، این گروه با هرگونه تأویل مخالفت کرده و بر فهم ظاهری نصِّ قرآن و روایات پای می‌فشرند. یکی از محوری‌ترین نقدهای آنان معطوف به آموزۀ «وحدت وجود» است که از دید ایشان انحرافی بزرگ تلقی می‌شود و شخصیت‌هایی مانند ابن‌عربی را به‌دلیل ترویج چنین مباحثی، دچار انحرافات فکری می‌دانند. در مقابل، عالمانی چون حسن‌زاده آملی، علامه طباطبایی و امام خمینی با ارائۀ تفسیری وحیانی از عرفان، درصدد اثبات انطباق و ریشه‌های آن در متون اصیل شیعی برآمده‌اند.<ref>[https://journals.ut.ac.ir/article_80963_c0ae590c70f189a0a6ff483975a0de38.pdf شیخ، «موافقان و مخالفان عرفان در حوزۀ علمیۀ قم»، 1399ش، ص340-352.]</ref>


== عرفان‌های نوظهور؛ معنویت در عصر مدرن ==
== عرفان‌های نوظهور؛ معنویت در عصر مدرن ==