زهرا حلیمی (بحث | مشارکت‌ها)
زهرا حلیمی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۳: خط ۱۳:


== اقسام عرفان ==
== اقسام عرفان ==
عرفان به دو بخش عملی و نظری تقسیم می‌شود:
عرفان از منظر شهید مطهری به دو بخش عملی و نظری تقسیم می‌شود:


عرفان عملی به بخشی از عرفان اطلاق می‌شود که به تبیین روابط و وظایف انسان با خود، جهان و خدا می‌پردازد. این بخش، دانشی عملی است و از این حیث با علم اخلاق شباهت دارد، هرچند دارای تمایزهایی است. عرفان عملی با عنوان علم سیر و سلوک شناخته می‌شود و در آن، مراحل و منازل حرکت سالک به سوی کمال انسانی و توحید، همراه با احوال و واردات روحی او، تبیین می‌گردد. پیمودن این مسیر مستلزم هدایت و مراقبت انسان کامل است؛ کسی که پیش‌تر این راه را طی کرده و به منازل آن آگاهی دارد.<ref>مطهری، کلام، عرفان، حکمت عملی، بی‌تا، ص۷۷.</ref>
عرفان عملی به بخشی از عرفان اطلاق می‌شود که به تبیین روابط و وظایف انسان با خود، جهان و خدا می‌پردازد. این بخش، دانشی عملی است و از این حیث با علم اخلاق شباهت دارد، هرچند دارای تمایزهایی است. عرفان عملی با عنوان علم سیر و سلوک شناخته می‌شود و در آن، مراحل و منازل حرکت سالک به سوی کمال انسانی و توحید، همراه با احوال و واردات روحی او، تبیین می‌گردد. پیمودن این مسیر مستلزم هدایت و مراقبت انسان کامل است؛ کسی که پیش‌تر این راه را طی کرده و به منازل آن آگاهی دارد.<ref>مطهری، کلام، عرفان، حکمت عملی، بی‌تا، ص۷۷.</ref>
خط ۵۹: خط ۵۹:


== تجلی معنا در هنر از منظر عرفان ==
== تجلی معنا در هنر از منظر عرفان ==
در سنت عرفانی، هنر عرصه تجلی زیبایی، خیال، کشف و شهود است و آفرینش هنری غالباً با الهام و اشراق درونی پیوند دارد. از این منظر، تاریخ هنر انسانی همواره با آموزه‌های دینی و الهامات روحانی همراه بوده و آثار هنری بازتابی از مواجهه شهودی انسان با حقیقت قدسی به‌شمار می‌آیند. به‌طور مثال در عرفان اسلامی، نسبت هنر با اسماء الهیِ خالق، بدیع و مصوّر معنا می‌یابد و هنرمند با تزکیه نفس و سلوک معنوی می‌کوشد به مظهریت این اسماء در آفرینش هنری دست یابد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/548588/ارتباط-عرفان-و-هنر-اسلامی-وتجلّی-آن-در-معماری-آرامگاه عناقه و دیگران، «ارتباط عرفان و هنر اسلامی و تجلی آن در معماری آرامگاه»، 1393ش، ص144.]</ref> معماری و شهرسازی با سامان‌دهی فضا بر محور معنا و قدسیت، هنرهای تجسمی با رمزپردازی و تصویرگری عوالم باطنی، خوشنویسی با قدسی‌سازی کلام وحی و موسیقی و سماع با تأثیرگذاری مستقیم بر جان و عاطفه انسان، هر یک جلوه‌ای از پیوند هنر و سلوک عرفانی را بازنمایی می‌کنند. به همین دلیل، در مطالعات عرفانی، این هنرها ذیل یک افق معنایی مشترک بررسی می‌شوند، هرچند هرکدام زبان، کارکرد و ابزار خاص خود را در انتقال تجربه عرفانی دارند.<ref>[https://khorasan.iqna.ir/fa/news/4302309/هنر-معاصر-در-پناه-عرفان-اسلامی-از-سرگشتگی-تا-معنا «هنر معاصر در پناه عرفان اسلامی؛ از سرگشتگی تا معنا»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>
در سنت عرفانی، هنر عرصۀ تجلی زیبایی، خیال، کشف و شهود است و آفرینش هنری غالباً با الهام و اشراق درونی پیوند دارد. از این منظر، تاریخ هنر انسانی همواره با آموزه‌های دینی و الهامات روحانی همراه بوده و آثار هنری بازتابی از مواجهه شهودی انسان با حقیقت قدسی به‌شمار می‌آیند. به‌طور مثال در عرفان اسلامی، نسبت هنر با اسماء الهیِ خالق، بدیع و مصوّر معنا می‌یابد و هنرمند با تزکیه نفس و سلوک معنوی می‌کوشد به مظهریت این اسماء در آفرینش هنری دست یابد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/548588/ارتباط-عرفان-و-هنر-اسلامی-وتجلّی-آن-در-معماری-آرامگاه عناقه و دیگران، «ارتباط عرفان و هنر اسلامی و تجلی آن در معماری آرامگاه»، 1393ش، ص144.]</ref> معماری و شهرسازی با سامان‌دهی فضا بر محور معنا و قدسیت، هنرهای تجسمی با رمزپردازی و تصویرگری عوالم باطنی، خوشنویسی با قدسی‌سازی کلام وحی و موسیقی و سماع با تأثیرگذاری مستقیم بر جان و عاطفه انسان، هر یک جلوه‌ای از پیوند هنر و سلوک عرفانی را بازنمایی می‌کنند. به همین دلیل، در مطالعات عرفانی، این هنرها ذیل یک افق معنایی مشترک بررسی می‌شوند، هرچند هرکدام زبان، کارکرد و ابزار خاص خود را در انتقال تجربه عرفانی دارند.<ref>[https://khorasan.iqna.ir/fa/news/4302309/هنر-معاصر-در-پناه-عرفان-اسلامی-از-سرگشتگی-تا-معنا «هنر معاصر در پناه عرفان اسلامی؛ از سرگشتگی تا معنا»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>


== عرفان و نقش آن در حیات اجتماعی ==
== عرفان و نقش آن در حیات اجتماعی ==