برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|||
| خط ۷۸: | خط ۷۸: | ||
بر مبنای منابع تاریخی، حجاب در نهضت ۳۰ تیر ۱۳۳۰ش. ملیشدن صنعت نفت و قیام ۱۵ خرداد، تبدیل به مسئلهای هویتی ایرانیان شد و انقلاب اسلامی نیز «انقلاب حجاب» نام گرفت.<ref>زائری، «دیرینهشناسی بیحجابی در ایران»، 1393ش، ص181-182.</ref> با پیروزی انقلاب اسلامی، حجاب فراتر از حکم شرعی، تبدیل به نماد هویت زن ایرانی شد؛ نمادی که همزمان وی را از محدودیتهای سنتی و آسیبهای مدرنیته دور میکرد.<ref>کاوسی و قاضی، «تأثیر مدرنیته بر تحولات حجاب بانوان در جامعه ایران»، 1390ش، ص 69.</ref> در گفتمان انقلاب اسلامی، هرچند «چادر» بهعنوان حجاب برتر معرفی شد؛ اما محدود به آن نگردید و انواع دیگری از پوششهای اسلامی نیز مورد پذیرش قرار گرفت.<ref>جمشیدی، «منطق انقلاب اسلامی در مواجهه با حجاب چگونه است؟»، 1402 ش، ص 43.</ref> | بر مبنای منابع تاریخی، حجاب در نهضت ۳۰ تیر ۱۳۳۰ش. ملیشدن صنعت نفت و قیام ۱۵ خرداد، تبدیل به مسئلهای هویتی ایرانیان شد و انقلاب اسلامی نیز «انقلاب حجاب» نام گرفت.<ref>زائری، «دیرینهشناسی بیحجابی در ایران»، 1393ش، ص181-182.</ref> با پیروزی انقلاب اسلامی، حجاب فراتر از حکم شرعی، تبدیل به نماد هویت زن ایرانی شد؛ نمادی که همزمان وی را از محدودیتهای سنتی و آسیبهای مدرنیته دور میکرد.<ref>کاوسی و قاضی، «تأثیر مدرنیته بر تحولات حجاب بانوان در جامعه ایران»، 1390ش، ص 69.</ref> در گفتمان انقلاب اسلامی، هرچند «چادر» بهعنوان حجاب برتر معرفی شد؛ اما محدود به آن نگردید و انواع دیگری از پوششهای اسلامی نیز مورد پذیرش قرار گرفت.<ref>جمشیدی، «منطق انقلاب اسلامی در مواجهه با حجاب چگونه است؟»، 1402 ش، ص 43.</ref> | ||
== الزام قانونی حجاب در ایران == | |||
=== الزام قانونی حجاب در ایران === | |||
دربارهٔ الزام قانونی حجاب در ایران سه گفتمان کلی مطرح است: | دربارهٔ الزام قانونی حجاب در ایران سه گفتمان کلی مطرح است: | ||
* '''گفتمان لائیک متجدد''': متأثر از جریانهای فمینیستی است و بر ضرورت کنار نهادن حجاب -الزام قانونی بیحجابی- تأکید دارد. | * '''گفتمان لائیک متجدد''': متأثر از جریانهای فمینیستی است و بر ضرورت کنار نهادن حجاب -الزام قانونی بیحجابی- تأکید دارد. | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۶: | ||
در مسئله «حجاب اجباری» دو رویکر کلی وجود دارد: مخالفان، حجاب اجباری را مانند بیحجابی اجباری، دارای پیامدهای نامطلوب میدانند<ref>زائری، «دیرینهشناسی بیحجابی در ایران»، 1393ش، ص182.</ref> یا آن را مغایر با «حقوق شهروندی» تلقی میکنند. در مقابل، برخی موافقان حجاب اجباری؛ با استناد به مبانی دینی، نظام اسلامی را موظف به مقابله با بیحجابی و جلوگیری از نقص احکام اسلامی در جامعه میدانند.<ref>زیبایینژاد، «نظام اسلامی و مسئله پوشش زنان»، 1387ش، ص49.</ref> برخی دیگر نیز با استناد به «حقوق اکثریت شهروندان مسلمان»، از الزام قانونی حجاب دفاع میکنند<ref>بستان، سیاستپژوهی عفاف و حجاب در ایران، 1399ش، ص14-15.</ref> و الزام قانونی نیز مستلزم رعایت حجاب توسط همه زنان در فضای عمومی ایران است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14010501000345/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8 «حجاب قانونی از نگاه آیتآلله جوادی آملی/ الزام حجاب در حکومت دینی حتی برای غیر مسلمانان»، خبرگزاری فارس.]</ref> | در مسئله «حجاب اجباری» دو رویکر کلی وجود دارد: مخالفان، حجاب اجباری را مانند بیحجابی اجباری، دارای پیامدهای نامطلوب میدانند<ref>زائری، «دیرینهشناسی بیحجابی در ایران»، 1393ش، ص182.</ref> یا آن را مغایر با «حقوق شهروندی» تلقی میکنند. در مقابل، برخی موافقان حجاب اجباری؛ با استناد به مبانی دینی، نظام اسلامی را موظف به مقابله با بیحجابی و جلوگیری از نقص احکام اسلامی در جامعه میدانند.<ref>زیبایینژاد، «نظام اسلامی و مسئله پوشش زنان»، 1387ش، ص49.</ref> برخی دیگر نیز با استناد به «حقوق اکثریت شهروندان مسلمان»، از الزام قانونی حجاب دفاع میکنند<ref>بستان، سیاستپژوهی عفاف و حجاب در ایران، 1399ش، ص14-15.</ref> و الزام قانونی نیز مستلزم رعایت حجاب توسط همه زنان در فضای عمومی ایران است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14010501000345/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8 «حجاب قانونی از نگاه آیتآلله جوادی آملی/ الزام حجاب در حکومت دینی حتی برای غیر مسلمانان»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
== حجاب وچالشهای اجتماعی در ایران == | === حجاب وچالشهای اجتماعی در ایران === | ||
بر پایه برخی دیدگاهها؛ حجاب در ایران با وجود الزام قانونی، از موضوعات چالشبرانگیز در حوزههای فرهنگی و اجتماعی بهشمار میرود، چالشی که متأثر از تحولات سیاسی، به اشکال متفاوت تبارز کرده است.<ref>کاوسی و قاضی، «تأثیر مدرنیته بر تحولات حجاب بانوان در جامعه ایران»، 1390ش، ص 69-67.</ref> گروهای مختلفی در حمایت یا انتقاد از کیفیت حجاب در ایران فعال هستند. بهعنوان نمونه؛ پویش دختران خیابان انقلاب، از جمله جریانهای انتقادی به حجاب شرعی بود؛ در مقابل، پویش دختران انقلاب و پویش ملی حیا، از جمله پویشهای حامی حجاب بهشمار میآیند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/05/16/3133933/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D9%87%D9%85-%D8%B1% «صدای دختران انقلاب تا خارج از مرزها هم رفته است»، خبرگزاری تسنیم؛] [https://www.hawzahnews.com/tag/پویش+ملی+حیا «پویش ملی حیا آغاز شد»، خبرگزاری حوزه.]</ref> برخی کارشناسان نیز در بررسی چالشهای حجاب، بر اقدامات فرهنگی در کنار الزامات قانونی تأکید کرده و معتقدند؛ حجاب موضوع فرهنگی است و تقویت آن نیازمند اقناع بانوان در باره کارکردهای مثبت حجاب است.<ref>داودی و امین، «حجاب، هویت زنامه و هژمونی ایدئولوژیک انقلاب اسلامی در گفتمان آیتالله خامنهای»، 1402ش، ص 119-118.</ref> | بر پایه برخی دیدگاهها؛ حجاب در ایران با وجود الزام قانونی، از موضوعات چالشبرانگیز در حوزههای فرهنگی و اجتماعی بهشمار میرود، چالشی که متأثر از تحولات سیاسی، به اشکال متفاوت تبارز کرده است.<ref>کاوسی و قاضی، «تأثیر مدرنیته بر تحولات حجاب بانوان در جامعه ایران»، 1390ش، ص 69-67.</ref> گروهای مختلفی در حمایت یا انتقاد از کیفیت حجاب در ایران فعال هستند. بهعنوان نمونه؛ پویش دختران خیابان انقلاب، از جمله جریانهای انتقادی به حجاب شرعی بود؛ در مقابل، پویش دختران انقلاب و پویش ملی حیا، از جمله پویشهای حامی حجاب بهشمار میآیند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/05/16/3133933/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D9%87%D9%85-%D8%B1% «صدای دختران انقلاب تا خارج از مرزها هم رفته است»، خبرگزاری تسنیم؛] [https://www.hawzahnews.com/tag/پویش+ملی+حیا «پویش ملی حیا آغاز شد»، خبرگزاری حوزه.]</ref> برخی کارشناسان نیز در بررسی چالشهای حجاب، بر اقدامات فرهنگی در کنار الزامات قانونی تأکید کرده و معتقدند؛ حجاب موضوع فرهنگی است و تقویت آن نیازمند اقناع بانوان در باره کارکردهای مثبت حجاب است.<ref>داودی و امین، «حجاب، هویت زنامه و هژمونی ایدئولوژیک انقلاب اسلامی در گفتمان آیتالله خامنهای»، 1402ش، ص 119-118.</ref> | ||
== عوامل گرایش به بیحجابی در ایران == | |||
=== عوامل گرایش به بیحجابی در ایران === | |||
از منظر محققین؛ بیحجابی در ایران متأثر از مجموعهای از عوامل فردی، خانوادگی، رسانهای، هویتی، سیاسی و فرهنگی است: | از منظر محققین؛ بیحجابی در ایران متأثر از مجموعهای از عوامل فردی، خانوادگی، رسانهای، هویتی، سیاسی و فرهنگی است: | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۹: | ||
* '''عوامل فرهنگی؛''' فقدان نگاه سیستمی به فرهنگ، نبود برنامههای بلندمدت، فراوانی لباسهای نامتناسب با معیارهای حجاب، گرانی پوشاک مناسب با حجاب شرعی<ref>غلامی، مسئله حجاب در جمهوری اسلامی ایران، 1391ش، ص157-168.</ref> و برخورد غیر علمی با پدیده بیحجابی و افراد بدحجاب از دیگر عوامل بیحجابی مطرح شدهاند.<ref>غلامی، مسئله حجاب در جمهوری اسلامی ایران، 1391ش، ص139.</ref> | * '''عوامل فرهنگی؛''' فقدان نگاه سیستمی به فرهنگ، نبود برنامههای بلندمدت، فراوانی لباسهای نامتناسب با معیارهای حجاب، گرانی پوشاک مناسب با حجاب شرعی<ref>غلامی، مسئله حجاب در جمهوری اسلامی ایران، 1391ش، ص157-168.</ref> و برخورد غیر علمی با پدیده بیحجابی و افراد بدحجاب از دیگر عوامل بیحجابی مطرح شدهاند.<ref>غلامی، مسئله حجاب در جمهوری اسلامی ایران، 1391ش، ص139.</ref> | ||
== حجاب بهمثابه استایل زن ایرانی== | === حجاب بهمثابه استایل زن ایرانی === | ||
بر پایه پیمایشی در تهران؛ محبوبترین الگوهای پوشش زنان در سال ۱۳۹۳ش. بهترتیب، «مانتو-شال» با ۳۲٪، «مانتو-مقنعه» با ۲۰٫۴٪ و «چادر» ۱۴٫۷٪ بوده است.<ref>ایسپا (مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران)، «50درصد مردم تهران معتقدند دولت نباید در موضوع حجاب مداخله کند»، 1396ش، ص2-9.</ref> در پژوهش ملی سال ۱۳۹۷ش. نیز ۶۱٫۲٪ پاسخگویان چادری، ۲۷٪ مانتویی بوده و ۶/۰٪ فاقد حجاب معرفی شدهاند.<ref>[https://shiraze.ir/000Y93 «مروری بر گزارش طرح پژوهشی بررسی فرهنگ پوشش و حجاب زنان ایران»، وبسایت شیرازه.]</ref> | بر پایه پیمایشی در تهران؛ محبوبترین الگوهای پوشش زنان در سال ۱۳۹۳ش. بهترتیب، «مانتو-شال» با ۳۲٪، «مانتو-مقنعه» با ۲۰٫۴٪ و «چادر» ۱۴٫۷٪ بوده است.<ref>ایسپا (مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران)، «50درصد مردم تهران معتقدند دولت نباید در موضوع حجاب مداخله کند»، 1396ش، ص2-9.</ref> در پژوهش ملی سال ۱۳۹۷ش. نیز ۶۱٫۲٪ پاسخگویان چادری، ۲۷٪ مانتویی بوده و ۶/۰٪ فاقد حجاب معرفی شدهاند.<ref>[https://shiraze.ir/000Y93 «مروری بر گزارش طرح پژوهشی بررسی فرهنگ پوشش و حجاب زنان ایران»، وبسایت شیرازه.]</ref> | ||
