جز ویکی سازی و تمیزکاری |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''تبریز'''}}؛ مرکز استان آذربایجان شرقی. | {{درشت|'''تبریز'''}}؛ مرکز استان آذربایجان شرقی. | ||
| خط ۱۰: | خط ۹: | ||
== جغرافیا == | == جغرافیا == | ||
مختصات جغرافیایی تبریز، در حدودَ ۱۸°۴۶ طول شرقی وَ ۰۴°۳۸ عرض شمالی است. میانگین بارندگی سالانه در این منطقه، ۳۰۸ میلیمتر است. آبوهوای این منطقه، معتدل مایل به سرد، خشک و کوهستانی است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج3، 1379ش، ص279-280.</ref> | مختصات جغرافیایی تبریز، در حدودَ ۱۸°۴۶ طول شرقی وَ ۰۴°۳۸ عرض شمالی است. میانگین بارندگی سالانه در این منطقه، ۳۰۸ میلیمتر است. آبوهوای این منطقه، معتدل مایل به سرد، خشک و کوهستانی است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج3، 1379ش، ص279-280.</ref> | ||
تبریز در منطقهای نیمهکوهستانی و نیمهجلگهای قرار گرفته است. جلگه وسیع تبریز، مثلثیشکل بوده و قاعده آن در حاشیه شرق [[دریاچه ارومیه]] واقع شده است. دو ضلع دیگر این جلگه نیز با منطقه کوهستانی عینالی و توده آتشفشانی [[کوه سهند|سهند]]، برخورد دارد.<ref>خیام، «نگرشی به تنگناهای ژئومورفولوژیکی توسعهٔ شهر تبریز»، ۱۳۷۴ش، ص92.</ref> این جلگه، از نوع کوهستانی و دارای شیب ملایمی در حدود ۳ تا ۴درصد بوده و ارتفاع آن نیز در حدود ۱۳۵۰ متر از سطح دریا است. جلگه تبریز، در قسمت جنوبی شهرستان مرند، توسط کوه میشو (میشوداغ) از جلگه مرند جدا شده، سپس توسط تپهماهورهایی به کوه موروداغ میپیوندد. مرتفعترین نقطه موروداغ در حدود ۲۲۱۰ متر است. کوه معروف سهند نیز در سمت جنوبی جلگه تبریز قرار دارد. دامنههای [[کوه سهند]]، از ارتفاع نزدیک به ۲٬۵۰۰ متر به سمت پایین، پوشیده از چراگاههای طبیعی با مساحت ۵۵۷٬۵۰۰ هکتار است که محلی برای ییلاق عشایر آذربایجانی بهشمار میرود.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج6، ۱۳۷۱ش، ص46.</ref> | تبریز در منطقهای نیمهکوهستانی و نیمهجلگهای قرار گرفته است. جلگه وسیع تبریز، مثلثیشکل بوده و قاعده آن در حاشیه شرق [[دریاچه ارومیه]] واقع شده است. دو ضلع دیگر این جلگه نیز با منطقه کوهستانی عینالی و توده آتشفشانی [[کوه سهند|سهند]]، برخورد دارد.<ref>خیام، «نگرشی به تنگناهای ژئومورفولوژیکی توسعهٔ شهر تبریز»، ۱۳۷۴ش، ص92.</ref> این جلگه، از نوع کوهستانی و دارای شیب ملایمی در حدود ۳ تا ۴درصد بوده و ارتفاع آن نیز در حدود ۱۳۵۰ متر از سطح دریا است. جلگه تبریز، در قسمت جنوبی شهرستان مرند، توسط کوه میشو (میشوداغ) از جلگه مرند جدا شده، سپس توسط تپهماهورهایی به کوه موروداغ میپیوندد. مرتفعترین نقطه موروداغ در حدود ۲۲۱۰ متر است. کوه معروف سهند نیز در سمت جنوبی جلگه تبریز قرار دارد. دامنههای [[کوه سهند]]، از ارتفاع نزدیک به ۲٬۵۰۰ متر به سمت پایین، پوشیده از چراگاههای طبیعی با مساحت ۵۵۷٬۵۰۰ هکتار است که محلی برای ییلاق عشایر آذربایجانی بهشمار میرود.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، ج6، ۱۳۷۱ش، ص46.</ref> | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۷: | ||
=== راههای ارتباطی === | === راههای ارتباطی === | ||
تبریز، یکی از قطبهای صنعتی و تجاری [[ایران]] است و بههمین دلیل دارای سیستم حملونقل و موقعیت ویژهای است. ارتباط این استان با نواحی مرزی در غرب ایران، نزدیکی به مرز بازرگان و کشور [[ترکیه]]، داشتن راههای جادهای و راهآهن با شهرستانهای مجاور، از جمله دلایل توسعه صنعت و تجارت در این منطقه است. تبریز، از طریق محور تبریز ـ جلفا، به کشورهای [[ارمنستان]] و [[آذربایجان]] نیز دسترسی دارد.<ref>سیمای شهرستان تبریز، ۱۳۸۲ش، ص128-132.</ref> فرودگاه تبریز، در ۱۳۳۶ش احداث و از ۱۳۷۰ش به فرودگاهی بینالمللی تبدیل شد.<ref>سیمای شهرستان تبریز، ۱۳۸۲ش، ص135.</ref> تبریز، از طریق زمین و هوا، به شهرهای اطراف خود و مرکز [[ایران]] راه دارد؛ برای مثال، فاصله تبریز تا [[تهران]] ۶۱۴ کیلومتر است.<ref>سازمان نقشهبرداری کشور، نقشة راههای ایران، 1384ش.</ref> | تبریز، یکی از قطبهای صنعتی و تجاری [[ایران]] است و بههمین دلیل دارای سیستم حملونقل و موقعیت ویژهای است. ارتباط این استان با نواحی مرزی در غرب ایران، نزدیکی به مرز بازرگان و کشور [[ترکیه]]، داشتن راههای جادهای و راهآهن با شهرستانهای مجاور، از جمله دلایل توسعه صنعت و تجارت در این منطقه است. تبریز، از طریق محور تبریز ـ جلفا، به کشورهای [[ارمنستان]] و [[آذربایجان]] نیز دسترسی دارد.<ref>سیمای شهرستان تبریز، ۱۳۸۲ش، ص128-132.</ref> فرودگاه تبریز، در ۱۳۳۶ش احداث و از ۱۳۷۰ش به فرودگاهی بینالمللی تبدیل شد.<ref>سیمای شهرستان تبریز، ۱۳۸۲ش، ص135.</ref> تبریز، از طریق زمین و هوا، به شهرهای اطراف خود و مرکز [[ایران]] راه دارد؛ برای مثال، فاصله تبریز تا [[تهران]] ۶۱۴ کیلومتر است.<ref>سازمان نقشهبرداری کشور، نقشة راههای ایران، 1384ش.</ref> | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۶: | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
نامهای مختلفی برای این منطقه، در منابع تاریخی و جغرافیایی آمده است، مانند آکراتا، آماتا، تارماکیس، تاورژ، تربیز، تاوریز، توریز، داوریژ، دژ تارویی و قازا. تبریز، همچنین، در طول تاریخ دارای عناوینی مانند دارالسلطنه و قبةالاسلام بوده است.<ref>چکنگی، فرهنگنامة تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور، 1378ش، ص183-184؛{{سخ}} | نامهای مختلفی برای این منطقه، در منابع تاریخی و جغرافیایی آمده است، مانند آکراتا، آماتا، تارماکیس، تاورژ، تربیز، تاوریز، توریز، داوریژ، دژ تارویی و قازا. تبریز، همچنین، در طول تاریخ دارای عناوینی مانند دارالسلطنه و قبةالاسلام بوده است.<ref>چکنگی، فرهنگنامة تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور، 1378ش، ص183-184؛{{سخ}} | ||
افشار سیستانی، پژوهش در نام شهرهای ایران، 1382ش، ص231-232.</ref> | افشار سیستانی، پژوهش در نام شهرهای ایران، 1382ش، ص231-232.</ref> | ||
در برخی از کتب کهن، از تبریز بهعنوان شهری کوچک اما آباد یاد شده است.<ref>حدودالعالم من المشرق الی المغرب، 1362ش، ص158.</ref> یاقوت حموی (۵۷۴–۶۲۶ق)، از تبریز بهعنوان شهری مشهور، آباد، زیبا و دارای باروهای استوار یاد کرده است. او به رودخانههای این منطقه و باغهای سرسبز و عظیم در اطراف آنها نیز اشاره کرده و بر این باور است که تبریز در روزگار خلافت عباسیان، گسترش یافته و از آن زمان، پارچههای مختلف عبایی، ختایی، سنج و سقلاطونی در این شهر بافته شده و به دیگر شهرهای غربی و شرقی فرستاده میشد.<ref>حموی، یاقوت، معجمالبلدان، 1866م، ج1، ص822.</ref> | |||
در برخی از کتب کهن، از تبریز بهعنوان شهری کوچک اما آباد یاد شده است.<ref>حدودالعالم من المشرق الی المغرب، 1362ش، ص158.</ref> یاقوت حموی (۵۷۴–۶۲۶ق)، از تبریز بهعنوان شهری مشهور، آباد، زیبا و دارای باروهای استوار یاد کرده است. او به رودخانههای این منطقه و باغهای سرسبز و عظیم در اطراف آنها نیز اشاره کرده و بر این باور است که تبریز در روزگار خلافت عباسیان، گسترش یافته و از آن زمان، پارچههای مختلف عبایی، ختایی، سنج و سقلاطونی در این شهر بافته شده و به دیگر شهرهای غربی و شرقی فرستاده میشد.<ref>حموی، یاقوت، معجمالبلدان، 1866م، ج1، ص822.</ref> | |||
تبریز، پس از غلبه مغول بر ایران، بهعنوان پایتخت ایران، انتخاب شد و این گامی بزرگ بهسوی آبادانی و توسعه این شهر بود.<ref>بارتولد، تذکرة جغرافیایی تاریخی ایران، 1372ش، ص223-224.</ref> حمدالله مستوفی (۶۸۰–۷۵۰ق)، بنای این شهر را بهدست «زبیده خاتون» همسر هارونالرشید دانسته که این شهر را بهعنوان دارالملک آذربایجان و بزرگترین سرزمین ایران، پرآوازه کرد.<ref>مستوفی، حمدالله، نزهةالقلوب، بهتحقیق گای لسترنج، لیدن، بریل، 1333ق، ص75.</ref> گروهی دیگر از محققان، ساخت این سرزمین بهدستور همسر هارونالرشید را نادرست دانستهاند اما آبادانی تبریز در سده سوم هجری و دوران خلافت عباسی را پذیرفتهاند.<ref>لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی، 1383ش، ص173.</ref> | |||
از تبریز، در سفرنامههای بسیاری یاد شده است. [[ناصر خسرو]] (۳۹۴–۴۸۱ق)، [[مارکوپولو]] (۱۲۵۴–۱۳۲۴م)، [[ابنبطوطه]] (۷۰۳–۷۷۹م) و برخی از مسافران اروپایی و فرستادگان سایر کشورها به ایران، از این شهر و بزرگی و آبادی آن در طول تاریخ نوشتهاند. کلاویخو (درگذشته ۱۴۱۲م)، فرستاده پادشاهی اسپانیا، این شهر را دارای خیابانهای پهن، میدانهایی وسیع، ساختمانهای بزرگ و زیبا و [[مسجد|مساجدی]] با کاشیهای آبی و طلایی معرفی کرده است.<ref>کلاویخو، سفرنامه، 1337ش، ص160-161.</ref> | از تبریز، در سفرنامههای بسیاری یاد شده است. [[ناصر خسرو]] (۳۹۴–۴۸۱ق)، [[مارکوپولو]] (۱۲۵۴–۱۳۲۴م)، [[ابنبطوطه]] (۷۰۳–۷۷۹م) و برخی از مسافران اروپایی و فرستادگان سایر کشورها به ایران، از این شهر و بزرگی و آبادی آن در طول تاریخ نوشتهاند. کلاویخو (درگذشته ۱۴۱۲م)، فرستاده پادشاهی اسپانیا، این شهر را دارای خیابانهای پهن، میدانهایی وسیع، ساختمانهای بزرگ و زیبا و [[مسجد|مساجدی]] با کاشیهای آبی و طلایی معرفی کرده است.<ref>کلاویخو، سفرنامه، 1337ش، ص160-161.</ref> | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
== گردشگری == | == گردشگری == | ||
تبریز، همواره بهدلیل داشتن مراکز زیبای تاریخی، طبیعی و فرهنگی، مورد استقبال گردشگران ایرانی و خارجی بوده است. از آن جمله میتوان به [[مسجد کبود]]، [[ارگ علیشاه]]، عمارت ائل گلی (شاه گلی)، مجموعه بازارها و تیمچههای زیبا، [[مقبرة الشعرا]]، ارتفاعات [[کوه سهند]]، سواحل [[دریاچه ارومیه]] و جاذبههای طبیعی دیگر اشاره کرد.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان آذربایجان شرقی، 1381ش، ص50-56.</ref> | تبریز، همواره بهدلیل داشتن مراکز زیبای تاریخی، طبیعی و فرهنگی، مورد استقبال گردشگران ایرانی و خارجی بوده است. از آن جمله میتوان به [[مسجد کبود]]، [[ارگ علیشاه]]، عمارت ائل گلی (شاه گلی)، مجموعه بازارها و تیمچههای زیبا، [[مقبرة الشعرا]]، ارتفاعات [[کوه سهند]]، سواحل [[دریاچه ارومیه]] و جاذبههای طبیعی دیگر اشاره کرد.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان آذربایجان شرقی، 1381ش، ص50-56.</ref> | ||
