بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''برکت''؛ افزونی همراه با خجستگی | '''برکت''؛ افزونی همراه با خجستگی | ||
برکت در فرهنگ ایرانی و اسلامی، بهمعنای فزونی همراه با خیر و مبارکی است و ریشه در باورهای کهن و دینی دارد. ایرانیان برکت را در عناصر مادی و معنوی جستوجو میکردند: از رستنیها چون گندم، [[انار]] و [[سبزه نوروزی]] تا خوراکیهایی چون [[نان]]، نمک و [[سمنو]]؛ از نور، [[آب]] و پدیدههای آسمانی تا جانورانی مانند مرغ، گاو و ماهی قرمز. آیینهایی همچون [[نوروز]]، [[شب یلدا]]، سمنوپزان و جشنهای آب، همگی برای برکتخواهی و افزونی نعمت برگزار میشدند. حتی معماری [[خانه]]، رسوم تغذیه و خوابگزاریها نیز با مفهوم برکت گره خورده بود. در کنار عناصر برکتزا، برخی رفتارها نیز برکتزدا پنداشته میشد، مانند جارو کردن شبانه یا ریختن خرده نان. در نهایت، برکت در ادبیات فارسی و باورهای عامه، نمادی از روزی [[برند حلال|حلال]]، آبادانی و نیکبختی است. | برکت در فرهنگ ایرانی و اسلامی، بهمعنای فزونی همراه با خیر و مبارکی است و ریشه در باورهای کهن و دینی دارد. ایرانیان برکت را در عناصر مادی و معنوی جستوجو میکردند: از رستنیها چون گندم، [[انار]] و [[سبزه نوروزی]] تا خوراکیهایی چون [[نان]]، نمک و [[سمنو]]؛ از نور، [[آب]] و پدیدههای آسمانی تا جانورانی مانند مرغ، گاو و ماهی قرمز. آیینهایی همچون [[نوروز]]، [[شب یلدا]]، سمنوپزان و جشنهای آب، همگی برای برکتخواهی و افزونی نعمت برگزار میشدند. حتی معماری [[خانه]]، رسوم تغذیه و خوابگزاریها نیز با مفهوم برکت گره خورده بود. در کنار عناصر برکتزا، برخی رفتارها نیز برکتزدا پنداشته میشد، مانند جارو کردن شبانه یا ریختن خرده نان. در نهایت، برکت در ادبیات فارسی و باورهای عامه، نمادی از روزی [[برند حلال|حلال]]، آبادانی و نیکبختی است. | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۷: | ||
=== خوراکیها === | === خوراکیها === | ||
در باور عامه مردم، برخی از خوردنیها بهدلیل داشتن ویژگیهایی مانند افزایش حجم در هنگام پخت (برنج)، داشتن نطفه ([[تخم مرغ|تخم مرغ)]] و داشتن هسته و مغز (نماد باروری)، خاصیت برکتزایی دارند. مردم نیاسر، خوردن خوراکیهایی که از یک مایه تهیه میشود، مانند [[حلوا]]، [[پنیر]]، [[نان]] و گلاب را موجب برکت خانه در سال آینده میدانند.<ref>انجوی شیرازی، جشنها و آداب و معتقدات زمستان، ج1، ۱۳۵۲ش، ص97.</ref> | در باور عامه مردم، برخی از خوردنیها بهدلیل داشتن ویژگیهایی مانند افزایش حجم در هنگام پخت (برنج)، داشتن نطفه ([[تخم مرغ|تخم مرغ)]] و داشتن هسته و مغز (نماد باروری)، خاصیت برکتزایی دارند. مردم نیاسر، خوردن خوراکیهایی که از یک مایه تهیه میشود، مانند [[حلوا]]، [[پنیر]]، [[نان]] و گلاب را موجب برکت خانه در سال آینده میدانند.<ref>انجوی شیرازی، جشنها و آداب و معتقدات زمستان، ج1، ۱۳۵۲ش، ص97.</ref> | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۱: | ||
=== اشخاص و اماکن === | === اشخاص و اماکن === | ||
برخی از مکانها، در طول تاریخ، همواره جایگاهی متبرک شمرده میشدند، مانند خانقاهها (برای درویشان و صوفیان)، [[مسجد|مساجد]] و زیارتگاهها. غسل کردن در برخی چشمهها مانند چشمه [[امام رضا]] در نیشابور،<ref>بلاغی، تاریخ نائین، ۱۳۶۹ش، ص۲۳۳.</ref> دخیل بستن به آرامگاههای بزرگان دینی در نقاط مختلف ایران،<ref>توکلی، جغرافیا و تاریخ بانهٔ کردستان، ۱۳۶۳ش، ص۶۸.</ref> لمس، بوسیدن و تمسک به قبور ائمه و پیامبران، از جمله عناصر تبرکجویی و برکتزایی محسوب میشوند.<ref>امین، کشف الارتیاب، ۱۳۴۷ق، ص۴۲۹–۴۳۰ و ۴۳۴–۴۳۵.</ref> | |||
=== خوابگزاریها === | === خوابگزاریها === | ||
| خط ۸۷: | خط ۸۵: | ||
== برکت در ادبیات ایران == | == برکت در ادبیات ایران == | ||
برکت، همچون سایر واژگان کهن و پرکاربرد در میان مردم ایران، در ادبیات شفاهی و رسمی ایرانیان نیز حضوری پررنگ داشته است. برای مثال، [[سنایی]] در شعر خود میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/sanaee/divans/ghgh/sh30 سنایی، دیوان اشعار، قصاید و قطعات، شماره 30، بیت 8، سایت گنجور.]</ref> | برکت، همچون سایر واژگان کهن و پرکاربرد در میان مردم ایران، در ادبیات شفاهی و رسمی ایرانیان نیز حضوری پررنگ داشته است. برای مثال، [[سنایی]] در شعر خود میگوید:<ref>[https://ganjoor.net/sanaee/divans/ghgh/sh30 سنایی، دیوان اشعار، قصاید و قطعات، شماره 30، بیت 8، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
