زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «جایگزین=تئاتر «تخت و خنجر» -سیاهبازی|بندانگشتی|315x315پیکسل|صحنهای از تئاتر «تخت و خنجر» با موضوع سیاهبازی '''{{درشت|سیاهبازی}}'''؛ نمایش شاد ایرانی با رویکرد انتقادی به مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه با شخصیت اصلی سیاه. سیاهباز...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|سیاهبازی}}'''؛ نمایش شاد ایرانی با رویکرد انتقادی به مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه با شخصیت اصلی سیاه. | '''{{درشت|سیاهبازی}}'''؛ نمایش شاد ایرانی با رویکرد انتقادی به مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه با شخصیت اصلی سیاه. | ||
| خط ۸: | خط ۷: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
ریشهٔ سیاه بازی به دوران [[صفویه]] بازمیگردد،<ref>[https://www.mirmalas.com/news/46505/46505/ «هنرنمایشی سیاه بازی»، وبسایت میرملاس.]</ref> اما پیشینهٔ شخصیت سیاه در ایران قدمتی طولانی دارد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257782/سیاهبازی مقرب، «سیاه بازی»، وبسایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در دوران ناصرالدین شاه [[قاجاریه|قاجار]] گروههای نمایش روحوضی دستهبندی شدند و سرپرست هر دسته، سردسته نام گرفت. با گذشت چند سال، دستههای زیادی تشکیل شد که محل اصلی فعالیت آنها در باغ ایلچی انتهای [[بازار]] عباسآباد و قهوهخانهٔ مشهدی صفر در خیابان سیروس بود. از معروفترین سردستهها سیداحمد مؤید، مشهور به باشی بود. این هنر در زمان رضاشاه پهلوی رونق بیشتری گرفت. دستهٔ باشی در سال ۱۳۰۰ش با هزینهٔ شخصی خود، داخل منازل با نصب تخته بر روی حوضها و انداختن فرش و گلیم روی آن به اجرای نمایش میپرداختند. از دهههای چهل و پنجاه این هنر رو به افول نهاد و هر روز کمرنگ و کمرنگتر شد.<ref>[https://www.mirmalas.com/news/46505/46505/ «هنرنمایشی سیاه بازی»، وبسایت میرملاس.]</ref> | ریشهٔ سیاه بازی به دوران [[صفویه]] بازمیگردد،<ref>[https://www.mirmalas.com/news/46505/46505/ «هنرنمایشی سیاه بازی»، وبسایت میرملاس.]</ref> اما پیشینهٔ شخصیت سیاه در ایران قدمتی طولانی دارد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257782/سیاهبازی مقرب، «سیاه بازی»، وبسایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در دوران ناصرالدین شاه [[قاجاریه|قاجار]] گروههای نمایش روحوضی دستهبندی شدند و سرپرست هر دسته، سردسته نام گرفت. با گذشت چند سال، دستههای زیادی تشکیل شد که محل اصلی فعالیت آنها در باغ ایلچی انتهای [[بازار]] عباسآباد و قهوهخانهٔ مشهدی صفر در خیابان سیروس بود. از معروفترین سردستهها سیداحمد مؤید، مشهور به باشی بود. این هنر در زمان رضاشاه پهلوی رونق بیشتری گرفت. دستهٔ باشی در سال ۱۳۰۰ش با هزینهٔ شخصی خود، داخل منازل با نصب تخته بر روی حوضها و انداختن فرش و گلیم روی آن به اجرای نمایش میپرداختند. از دهههای چهل و پنجاه این هنر رو به افول نهاد و هر روز کمرنگ و کمرنگتر شد.<ref>[https://www.mirmalas.com/news/46505/46505/ «هنرنمایشی سیاه بازی»، وبسایت میرملاس.]</ref> | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۷: | ||
== علل افول == | == علل افول == | ||
نمایش سیاه بازی یا تخته حوضی که بعد از [[تعزیه]] جزء پرمخاطبترین هنرهای نمایشی ایرانی بهشمار میرفت، به علل مختلفی چون کهولت سن هنرمندان، تغییر سبک زندگی مردم، کوچکتر شدن خانهها،<ref>[https://www.mirmalas.com/news/46505/46505/ «هنرنمایشی سیاه بازی»، وبسایت میرملاس.]</ref> پایین بودن میزان درآمد هنرمندان این عرصه و وضعیت اقتصادی نامطلوب آنها رو به افول نهاد و از رونق افتاد.<ref>[https://www.isna.ir/news/97110100222/سیاه-بازی-هنری-رو-به-انقراض «سیاه بازی هنری رو به انقراض»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | نمایش سیاه بازی یا تخته حوضی که بعد از [[تعزیه]] جزء پرمخاطبترین هنرهای نمایشی ایرانی بهشمار میرفت، به علل مختلفی چون کهولت سن هنرمندان، تغییر سبک زندگی مردم، کوچکتر شدن خانهها،<ref>[https://www.mirmalas.com/news/46505/46505/ «هنرنمایشی سیاه بازی»، وبسایت میرملاس.]</ref> پایین بودن میزان درآمد هنرمندان این عرصه و وضعیت اقتصادی نامطلوب آنها رو به افول نهاد و از رونق افتاد.<ref>[https://www.isna.ir/news/97110100222/سیاه-بازی-هنری-رو-به-انقراض «سیاه بازی هنری رو به انقراض»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
== اثرگذاران سیاه بازی == | == اثرگذاران سیاه بازی == | ||
سعدی افشار، مهدی مصری و ذبیحالله ماهری از هنرمندان معروف این نمایش کمدی در سالهای رونق آن بودند که این نمایش را در سالن تئاتر لالهزار بهصورت عمومی به نمایش میگذاشتند. پس از [[انقلاب اسلامی]] و تعطیلی لالهزار به دلایل سیاسی و فرهنگی، سیاه بازی هم به تعطیلی کشیده شد<ref>[https://www.hoozoor.com/این-سیاه-دیگر-سیاه-نیست-کیوان-باژ/ باژن، «این سیاه دیگر، سیاه نیست»، وبسایت ادبی هنری حضور.]</ref> و با وجود تلاشهای سعدی افشار، آخرین بازماندهٔ بازیگران سیاه بازی، او باز هم نتوانست این هنر را احیا کند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84300124/درباره-سعدی-افشار «درباره سعدی افشار»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> جواد انصافی نیز تنها شخصی است که مدرک دکتری در رشتهٔ نمایش تخت حوضی را کسب کرده است.<ref>[http://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=649068 آزادوار، «جواد انصافی از آیین نوروزی میگوید»، مؤسسه فرهنگی هنری خراسان.]</ref> او از سالهای پایانی دههٔ شصت، نقش سیاه را با نام عبدلی و با رنگ سفیدِ پوستِ خود بازی کرده است و معتقد است این تغییر کاراکتر بهدلیل شناساندن این شخصیت به مخاطب در سطح گسترده و بهصورت تفکر امروزی بوده و هیچگونه تغییری در شخصیت اصلی سیاه که نقد مسائل اجتماعی در عین [[صداقت]] و درستی بوده، بهوجود نیامده است.<ref>[https://theater.ir/fa/45850 «گفتوگو با هنرمندی که اولینبار شخصیت سیاه را سفید کرد»، وبسایت ایران تئاتر.]</ref> | سعدی افشار، مهدی مصری و ذبیحالله ماهری از هنرمندان معروف این نمایش کمدی در سالهای رونق آن بودند که این نمایش را در سالن تئاتر لالهزار بهصورت عمومی به نمایش میگذاشتند. پس از [[انقلاب اسلامی]] و تعطیلی لالهزار به دلایل سیاسی و فرهنگی، سیاه بازی هم به تعطیلی کشیده شد<ref>[https://www.hoozoor.com/این-سیاه-دیگر-سیاه-نیست-کیوان-باژ/ باژن، «این سیاه دیگر، سیاه نیست»، وبسایت ادبی هنری حضور.]</ref> و با وجود تلاشهای سعدی افشار، آخرین بازماندهٔ بازیگران سیاه بازی، او باز هم نتوانست این هنر را احیا کند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84300124/درباره-سعدی-افشار «درباره سعدی افشار»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> جواد انصافی نیز تنها شخصی است که مدرک دکتری در رشتهٔ نمایش تخت حوضی را کسب کرده است.<ref>[http://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=649068 آزادوار، «جواد انصافی از آیین نوروزی میگوید»، مؤسسه فرهنگی هنری خراسان.]</ref> او از سالهای پایانی دههٔ شصت، نقش سیاه را با نام عبدلی و با رنگ سفیدِ پوستِ خود بازی کرده است و معتقد است این تغییر کاراکتر بهدلیل شناساندن این شخصیت به مخاطب در سطح گسترده و بهصورت تفکر امروزی بوده و هیچگونه تغییری در شخصیت اصلی سیاه که نقد مسائل اجتماعی در عین [[صداقت]] و درستی بوده، بهوجود نیامده است.<ref>[https://theater.ir/fa/45850 «گفتوگو با هنرمندی که اولینبار شخصیت سیاه را سفید کرد»، وبسایت ایران تئاتر.]</ref> | ||
