خانه‌داری: تفاوت میان نسخه‌ها

نظریه فمینیستی نخستین نظریه اجتماعی است که خانه‌داری را مسئله‌ای تعیین‌کننده در روابط اجتماعی و جنسیتی معرفی می‌کند. نظریه‌های فمینیستی علی‌رغم تفاوتی که در تبیین فرودستی و چگونگی رهایی‌بخشی زنان دارند، در باب ساختارهای نابرابر و ضرورت اقدام برای رهایی متفق‌القول هستند.<ref>شیری و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربۀ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ۱۴۰۴ش، ص۹۶.</ref> جامعه‌شناسان فمینیست از جمله مرلین فرنچ<ref>فرنچ، جنگ علیه زنان، ۱۳۷۴ش، ص۱۹.</ref>، آن اکلی<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۹.</ref>، اسکات هیلدا و مارگارت بنستون<ref>تانگ، نقد و نظر: درآمدی جامع به نظریه‌های فمینیستی، ۱۳۸۷ش، ص۹۴.</ref> و دیگران با تأثیرپذیری از نظریات کارل مارکس، در جامعه سرمایه‌داری، کار زنان را بی‌اهمیت و فاقد ارزش اقتصادی شمرده‌اند. همچنین آنان استدلال می‌کنند که خانه‌داری، علاوه بر آن، زنان را درگیر حمایت از مردان و نظام سرمایه‌داری می‌کند. از این منظر، خانه‌داری نمونه‌ای کلیدی از تقسیم جنسی کار و ابزاری برای سرکوب زنان به شمار می‌رود.<ref>هام، فرهنگ نظریه‏های فمنیستی، ۱۳۸۲ش، ص۲۱۲.</ref> کتاب «زن خانه‌دار» اثر ان اکلی از نخستین مطالعات جامعه‌شناختی در مورد کار خانگی محسوب می‌شود.<ref>بدری‌منش و صادقی فسایی، «مطالعه تفسیری نقش خانه‌داری»، ۱۳۹۴ش، ص۶۱.</ref> مسئله خانه‌داری بخش عمده‌ای از نظریه‌های فمینیسم را تشکیل می‌دهد. دامنه مباحث مربوط به خانه‌داری از دیدگاه مخالفت‌جویانه دوبووار در کتاب جنس دوم تا دیدگاه‌هایی که خانه‌داری را جایگاه فرهنگی زنانه‌ برخوردار از تداوم، توصیف می‌کنند، گسترده است.<ref>هام، فرهنگ نظریه‏های فمنیستی، ۱۳۸۲ش، ص۲۱۳.</ref>

بر نابرابری فرصت‌ها و توزیع نادعلانه مسئولیت‌ها میان زنان و مردان تأکید دارد و معتقد است خانه‌داری ناعادلانه است؛ زیرا قانون ارزش کار خانگی را به رسمیت نمی‌شناسد، هرچند در گذشته چنین امری رایج بوده و امروزه در شاخص‌ها منظور می‌شود.<ref>شیری و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربۀ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ۱۴۰۴ش، ص۹۶.</ref>

معتقدند خانه‌داری همواره کار زنان است؛ بنابراین باید کل نهاد ازدواج و ناهمجنس‌گرایی را زیر سؤال برد. این نظریه با تأکید بر نقش مردم‌سالاری به‌عنوان گفتمان، بر آن است که زنان در خانه و همچنین بازار کار مورد استثمار قرار می‌گیرند. خانه‌داری نه صرفاْ یک مسئولیت اجتماعی، بلکه ابزاری برای وابستگی و کنترل زنان و بازتولید نقش‌های جنسیتی است.<ref>شیری و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربۀ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ۱۴۰۴ش، ص۹۶.</ref>

نیز ایفای نقش دوگانه زنان را محصول ساختارهای سرمایه‌دری می‌دانند و معتقدند زنان در جامعه سرمایه‌داری مصرف‌کننده محض و بدون مزد هستند.<ref>شیری و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربۀ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ۱۴۰۴ش، ص۹۶.</ref>

دوگانگی نقش زنان را استثمار مضاعف می‌نامند. بدین معنا که زنان هم در محل کار توسط کارفرما و هم در خانه توسط ساختارهای مردسالارانه استثمار می‌شوند.<ref>شیری و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربۀ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ۱۴۰۴ش، ص۹۶.</ref> با توجه به این نگرش‌ها، فمینیست‌ها رویکردهای مختلفی در برابر خانه‌داری اتخاذ کرده‌اند؛ از جمله دالاکّستا که مدعی است برنامه مبارزاتی او به معنای دستمزد در مقابل خانه‌داری می‌تواند مشکل خانه‌داری را حل کند. افراد دیگری از فمینیست‌ها موافق نیستند و می‌گویند خانه‌داری در مقابل دستمزد زنان را به انزوا می‌کشاند، خانواده هسته‌ای را استحکام می‌بخشد و هیچ‌کاری برای حل مشکل تقسیم جنسی کار انجام نمی‌دهد.<ref>هام، فرهنگ نظریه‏های فمنیستی، ۱۳۸۲ش، ص۲۱۳.</ref>