استخاره: تفاوت میان نسخه‌ها

| تصویر            =

| زیرنویس تصویر    =

| فایل پادکست      =استخاره.ogg

| حجم فایلپادکست    =9/85 

| تاریخ پادکست      =16-3-1405 

| زیرنویس عنوان    =

| عنوان اصلی        =  

| عنوان عربی        =  

| معنای اصطلاحی      =

| حوزه کاربرد      =  

| گستره جغرافیایی  =  

| منشأ تاریخی      =  

| نخستین کاربرد    =  

| ریشه واژه        =  

'''<big>اِستِخاره</big>'''، طلب خیر از خداوند هنگام تردید در انجام یک کار.<br>

==معنای استخاره==

استخاره در لغت به‌معنای طلب خیر است<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه استخاره.]</ref> و در اصطلاح به‌معنای تفأل‌زدن با [[قرآن]] یا [[تسبیح]] و مانند آن جهت انجام دادن کاری است که در آن تردید دارند.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87 عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه استخاره.]</ref>

==استخاره در ادیان==

استخاره در میان پیروان ادیان آسمانی، امری دیرینه است و انسان‌های دین‌مدار همواره کوشیده‌اند با اتصال به منبع بی‌پایان آگاهی و خیر، از وادی حیرت و سرگردانی خارج شوند. پیروان هرکدام از ادیان با کمک آموزه‌های دینی خود، آداب ویژه‌ای را برای استخاره به‌کار گرفته‌اند.<ref>«[https://hawzah.net/fa/Article/View/97539/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%E2%80%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2 تاریخ استخاره و استخاره‌های تاریخ‌ساز»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، 19 دیماه 1397ش.]</ref>

==استخاره از منظر فقیهان==

از منظر عالمان [[مسلمان]]، استخاره به هنگام عسر و حرج [[مستحب]] است.<ref>زرین‌کوب، فال و استخاره، 1382ش، ص۵۵۴.</ref> بیشتر فقیهان مسلمان در مشروعیت استخاره اتفاق‌نظر دارند و تنها در آداب و روش آن، دیدگاه‌های متفاوتی دارند. همچنین فقیهان مسلمان بر این نکته تأکید کرده‌اند که استخاره فقط در موارد حیرت و سرگردانی جایز است و نباید آن را جایگزین تفکر و تعقل کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97539/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%E2%80%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2 «تاریخ استخاره و استخاره‌های تاریخ‌ساز»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، 19 دیماه 1397ش.]</ref>

==استخاره در فرهنگ ایرانیان==

در فرهنگ ایران‌زمین، بسیاری از مردم باور قوی به استخاره دارند تا آنجا که برای انجام هر کاری، حتی دانستن خوش‌یُمنی سال نو، وفور نعمت یا خشک‌سالی، اتفاقات خوش یا ناگوار در سال جدید با توسل به خداوند، طلب ارشاد و راهنمایی می‌کنند.<ref>اعتمادالسلطنه، روزنامه خاطرات، 1345ش، ص۷۱۹.</ref> معمولاً افراد برای انجام استخاره به علما و روحانیون مورد اعتماد خود یا پیش‌نماز [[مسجد]] محل خود مراجعه می‌کنند.<ref>وحیدنیا، استخاره‌های محمدعلی شاه، 1345ش، ص۴۹-۱۰۹.</ref>

==استخاره در ادبیات فارسی==

در [[ادبیات فارسی]]، استخاره به‌صورت گسترده موردتوجه قرار گرفته است. البته شاعران و ادیبان فارسی‌زبان با اثرپذیری از فقیهان [[مسلمان]]، استخاره را راه‌کاری برای رهایی انسان از حیرت و سرگردانی دانسته‌اند و بر این رویکرد پای فشرده‌اند که هرگاه کسی با تفکر و تعقل به تصمیمی برسد، نیازی به استخاره ندارد. [[حافظ]] در یکی از غزل‌های خود چنین گفته است: «در کار خیر، حاجت هیچ استخاره نیست»؛<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh72 حافظ، غزلیات حافظ، غزل شماره 72، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 4 مهر 1400ش.]</ref> [[صائب تبریزی]] در یکی از غزلیات خود چنین آورده است: «تو سست‌عزم در گرو استخاره‌ای».<ref>[https://ganjoor.net/saeb/divan-saeb/ghazalkasa/sh6909/ صائب تبریزی، دیوان اشعار، غزل شماره 6909، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 4 مهر 1400ش.]</ref> [[عطار نیشابوری]] نیز در کتاب تذکرة‌الاولیاء در وصف حال «شیخ ابواسحاق شهریار کازرونی» به نماز دورکعتی استخاره اشاره کرده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97539/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%E2%80%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2 «تاریخ استخاره و استخاره‌های تاریخ‌ساز»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، 19 دیماه 1397ش.]</ref>

==انواع استخاره==

==شرایط و نحوۀ استخاره==

در روایات بر این نکته تأکید شده است که هرگاه شخصی تصمیم به کاری گرفت، در ابتدا با تأمل و تعقل، جوانب امر را بررسی کند و اگر به نتیجه رسید، همان را ملاک عمل قرار دهد؛ اما اگر سر دوراهی تحیّر رسید و فکرش عاجز از نشان دادن راه گردید، به مشورت با افراد دارای صلاحیت پرداخته و از تجربیات و علم آنها حق را بدست آورد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/11050/%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «معنای استخاره و جایگاه آن در زندگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، 11 دی 1385ش.]</ref> به قول [[مولانا|مولوی]]:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar1/sh57 مولوی، مثنوی معنوی، دفتر اول، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 14 مهر 1400ش.]</ref>

{{شعر|نستعلیق}}

{{ب|مشورت ادارک و هشیاری دهد|عقل‌ها مر عقل را یاری دهد}}

{{پایان شعر}}

اگر [[مشورت]] کارساز نبود، آنگاه از استخاره سخن به میان می‌آید. از جمله شرایط مهم و واجب در استخاره، رعایت پاکی ظاهر و درستی نیت و باطن است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71765/1/229 فیض‌الاسلام، حواشی و شرح صحیفۀ کاملۀ سجادیه، 1375ق، ص۲۲۹.]</ref> همچنین از استخاره دربارۀ چیزهای ناروا و واجبات شرعی نیز باید اجتناب شود.<ref>زرین‌کوب، فال و استخاره، 1382ش، ص۵۵۴-۵۵۵.</ref> افزون بر این توصیه شده است که هر کس برای خودش استخاره بگیرد و عالمانی چون سیدبن طاووس و مجلسی دوم بر این مسئله صحه گذاشته‌اند.<ref>[https://www.ibna.ir/vdchzzn6.23nwwdftt2.html «استخاره و تفال در نگاه بزرگان دين»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب،: 19 دی 1389ش.]</ref>

==پانویس==

==منابع==

* «استخاره و تفال در نگاه بزرگان دين»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب،: 19 دی 1389ش.

* اعتمادالسلطنه، محمدحسن، روزنامۀ خاطرات، تهران، بی‌نا، ۱۳۴۵ش.

* «تاریخ استخاره و استخاره‌های تاریخ‌ساز»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 19 دیماه 1397ش. حافظ شیرازی، غزلیات حافظ، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 4 مهر 1400ش.

* زرین‌کوب، عبدالحسین، فال و استخاره، تهران، صفحه سفید، 1382ش.

* صائب تبریزی دیوان اشعار، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 4 مهر 1400ش.

* فیض‌الاسلام، علینقی، ترجمه و شرح فیض الاسلام، تهران، فقیه، 1376ش.

* «معنای استخاره و جایگاه آن در زندگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 11 دی 1385ش.

* مولوی، مثنوی معنوی، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 14 مهر 1400ش.

* وحیدنیا، سیف‌الله، «استخاره‌های محمدعلی ‌شاه»، در نشریۀ دانشکدۀ ادبیات اصفهان، اصفهان، سال ۲، شماره ۲ و ۳، ۱۳۴۵ش.