جنگ منطقه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

| تصویر            =جنگ منطقه‌ای.png

| زیرنویس تصویر    =بازتاب هشدار [[سید علی خامنه‌ای]] درباره تبدیل‌شدن جنگ به جنگ منطقه‌ای در روزنامه همشهری

| image_alt        =هشدار سید علی خامنه‌ای درباره جنگ منطقه‌ای در روزنامه همشهری

| فایل پادکست      =جنگ منطقه‌ای.ogg

| حجم فایلپادکست    =9/08 

| تاریخ پادکست      =13-3-1405 

| زیرنویس عنوان    =

 

| عنوان اصلی        =  

| عنوان انگلیسی    =  

| عنوان عربی        =  

| عنوان علمی        =  

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

| معنای اصطلاحی      =  

| حوزه کاربرد      =  

| گستره جغرافیایی  =  

| منشأ تاریخی      =  

 

| نخستین کاربرد    =  

| ریشه واژه        =  

| مرتبط با          =  

| اهمیت            =  

| مبدع              =  

| مروج              =  

| مقدس برای        =  

| مورد احترام      =  

| آثار مرتبط        =  

{{درشت|'''جنگ منطقه‌ای؛'''}} مفهومی در راهبرد بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران.

جنگ منطقه‌ای به‌عنوان مفهومی در راهبرد بازدارندگی [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، به درگیری اطلاق می‌شود که در آن صحنۀ نبرد به دو کشور متخاصم محدود نمی‌ماند و دامنهٔ آن به سرعت به سطح منطقه گسترش می‌یابد. زمینهٔ طرح این مفهوم به ساختار امنیتی منطقه طی دهه‌های گذشته بازمی‌گردد که در آن کشورهای منطقه اجازه دادند خاک و زیرساخت‌های آنها به پایگاه‌های نظامی آمریکا تبدیل شود. از منظر [[حقوق بین‌الملل]]، دولت‌هایی که امکانات سرزمینی خود را برای تجاوز علیه کشور ثالث در اختیار می‌گذارند، در جبران خسارت با مباشران اصلی مسئولیت تضامنی دارند. [[جنگ رمضان]] در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش نخستین تحقق میدانی این مفهوم بود که طی کمتر از دو روز به شبکه‌ای از تقابل‌های همزمان در گستره‌ای از شرق مدیترانه تا [[خلیج‌فارس]] تبدیل شد. کاهش نقش هژمونیک [[ایالات متحده]] در سطح ژئوپلیتیک، اختلال در تردد [[تنگه هرمز]] و افزایش قیمت انرژی در سطح اقتصادی و همچنین ایجاد چالش در همبستگی سنتی کشورهای عضو [[شورای همکاری خلیج فارس]] در سطح امنیتی، از پیامدهای راهبرد بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران در قالب جنگ منطقه‌ای است.

[[جنگ]] به‌عنوان خشونت سازمان‌یافته با به‌کارگیری نیروهای مسلح تعریف شده که می‌تواند بر اساس معیارهای مختلفی از جمله مقیاس جغرافیایی طبقه‌بندی شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/28171/جنگ-انواع-انگیزه-ها-و-جنگ-تحمیلی شیرودی، «جنگ، انواع، انگیزه‌ها و جنگ تحمیلی»، 1384ش، ص4.]</ref> جنگ منطقه‌ای، ذیل تقسیم‌بندی مبتنی بر مقیاس جغرافیایی، به جنگی اطلاق می‌شود که دامنهٔ آن از مرزهای دو کشور متخاصم فراتر رفته و به سطح منطقه گسترش می‌یابد.<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/13/3507659/جنگ-منطقه-ای-چیست-و-چه-مختصاتی-دارد «جنگ منطقه‌ای چیست و چه مختصاتی دارد؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> بر اساس تحلیل‌های ارائه شده، مهم‌ترین مختصات این نوع جنگ در چارچوب جنگ رمضان عبارت است از: گسترش جغرافیای نبرد به پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای همسایهٔ ایران از جمله [[عراق]]، [[کویت]]، [[قطر]]، [[عربستان سعودی|عربستان]] و [[امارات متحده عربی]]، چندجبهه‌شدن درگیری با ورود هم‌زمان بازیگران مختلف از جمله گروه‌های همسو با [[ایران]] در [[لبنان]]، عراق، [[یمن]] و [[فلسطین]] و تغییر ماهیت جنگ از متقارن به ناهمتراز که در آن توان موشکی و پهپادی، عمق جغرافیایی و کنترل بر شریان‌های حیاتی انرژی؛ ازجمله [[تنگه هرمز]] و [[خلیج فارس]]، در برابر برتری تکنولوژی پیشرفتهٔ آمریکا قرار می‌گیرد.<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/13/3507659/جنگ-منطقه-ای-چیست-و-چه-مختصاتی-دارد «جنگ منطقه‌ای چیست و چه مختصاتی دارد؟»، خبرگزاری تسنیم؛] [https://farsnews.ir/Mohammad_Imani/1769943817280017786/جنگ-منطقه-ای-یعنی-چه «جنگ منطقه ای، یعنی چه؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>

[[پرونده:جنگ منطقه‌ای۴.mp4|بندانگشتی|واکنش [[دونالد ترامپ]] به هشدار رهبر انقلاب درباره آغاز جنگ منطقه‌ای]]

بر اساس سخنان [[سید علی خامنه‌ای]] در [[۱۲ بهمن]] ۱۴۰۴ش اصطلاح جنگ منطقه‌ای در چارچوب بازدارندگی و پاسخ به تهدیدهای نظامی ایالات متحده علیه ایران شکل گرفت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/12/3506348/امام-خامنه-ای-اگر-آمریکاییها-جنگ-راه-بیندازند-جنگ-منطقه-ای-خواهد-بود «امام خامنه‌ای: اگر آمریکاییها جنگ راه بیندازند، جنگ منطقه‌ای خواهد بود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> [[دونالد ترامپ]]، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در واکنش به هشدار سید علی خامنه‌ای مبنی بر منطقه‌ای شدن جنگ در صورت حملهٔ آمریکا، اظهار داشت که دلیل این سخن را نمی‌داند. وی با اشاره به اعزام بزرگ‌ترین و قدرتمندترین کشتی‌های آمریکایی به منطقه، ابراز امیدواری کرد که با ایران به توافق دست یابد، اما در عین حال نسبت به درستی ادعای مطرح‌شده توسط عالی‌ترین مقام در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، ابراز تردید کرد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4249383-واکنش-ترامپ-به-هشدار-رهبر-انقلاب-فیلم «واکنش ترامپ به هشدار رهبر انقلاب +فیلم»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> طرح جنگ منطقه‌ای، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های غربی داشت. از جمله خبرگزاری‌هایی همچون رویترز، آسوشیتدپرس، فرانس‌۲۴، آناتولی و شبکه‌های ان‌بی‌سی و ان‌پی‌آر با برجسته‌سازی عبارت جنگ منطقه‌ای، این هشدار را محور پوشش خبری خود قرار دادند. برخی از این رسانه‌ها این اظهارات را مستقیم‌ترین هشدار رهبر ایران توصیف کردند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86066295/هشدار-درباره-جنگ-منطقه-ای-محور-مشترک-رسانه-های-غربی-در-بازتاب «هشدار درباره جنگ منطقه ای؛ محور مشترک رسانه‌های غربی در بازتاب بیانات رهبر انقلاب»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

به گفته تحلیلگران، [[جنگ رمضان]] که کمتر از یک ماه پس از هشدار [[سید علی خامنه‌ای]] آغاز شد، نخستین تحقق میدانی مفهوم جنگ منطقه‌ای بود. این جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ش با حملات هماهنگ [[اسرائیل]] و [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] به اهدافی در ایران شروع شد و ایران بلافاصله در [[عملیات وعده صادق#عملیات وعده صادق ۴|عملیات وعده صادق ۴]] پاسخ گسترده‌ای داد.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/388765/چرا-جنگ-منطقه‌ای-شد «چرا جنگ منطقه‌ای شد؟»، وب‌سایت بصیرت.]</ref> پاسخ ایران ماهیت دوجانبه درگیری را تغییر داد؛ [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]] پایگاه‌های نظامی آمریکا در بحرین، کویت، قطر، عربستان و امارات و همچنین سفارتخانه‌های آمریکا در ریاض و کویت را هدف گرفتند. همزمان، [[حزب‌الله لبنان]]، [[حشد الشعبی]] و گروهای مقاومت عراق<ref>[https://rasadkhone.ir/جنگ-رمضان،-بزرگترین-نبرد-منطقهای-خ/ «جنگ رمضان، بزرگ‌ترین نبرد منطقه‌ای خاورمیانه»، وب‌سایت ردصدخونه.]</ref> و [[انصارالله یمن]] نیز وارد عمل شدند.<ref>[https://farsnews.ir/mohamadahmadi89/1774682564129519902/یمن-برای-حمایت-از-ایران-رسما-وارد-جنگ-شد «یمن برای حمایت از ایران، رسماً وارد جنگ شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> بدین ترتیب، در کمتر از دو روز، درگیری به شبکه‌ای از تقابل‌های همزمان از شرق مدیترانه تا خلیج فارس گسترش یافت. به گفته فرمانده سنتکام، کشورهای منطقه افزون بر در اختیار گذاشتن خاک و آسمان خود، در خود حملات نیز نقش مستقیم داشتند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2206530/ببینید-اعتراف-بی-پرده-فرمانده-سنتکام-به-همراهی-کشورهای-عربی «ببینید | اعتراف بی پرده فرمانده سنتکام به همراهی کشورهای عربی در جنگ علیه ایران»، خبر آنلاین:] [https://farsi.centcomcitadel.com/fa/articles/ssc_fa/features/2026/03/06/feature-02/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87%D9%94-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B «نقش حیاتی متحدان حاشیهٔ خلیج فارس در عملیات خشم حماسی»، تارنمای دژ.]</ref> بر اساس گزارش‌های تأییدشده، همکاری نظامی و دفاعی این کشورها نقشی حیاتی در عملیات علیه [[ایران]] ایفا کرده و بقایای پهپادهای منهدم‌شدهٔ متعلق به برخی از آنان، بر مشارکت عملی‌شان تأکید دارد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2205449/ایران-خواستار-غرامت-از-۵-کشور-منطقه-شد «ایران خواستار غرامت از ۵ کشور منطقه شد»، خبر آنلاین.]</ref>

* «ببینید | اعتراف بی پرده فرمانده سنتکام به همراهی کشورهای عربی در جنگ علیه ایران»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب:۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش.

* «چرا جنگ منطقه‌ای شد؟»، وب‌سایت رروزنامهٔ مشرق، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ش.

* «حزب‌الله در معرکه ۲۰۲۶؛ از جنگ آخر تا معمای بقا در آتش منطقه‌ای»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ فرودرین ۱۴۰۵ش.