فریده مهدیان (بحث | مشارکتها) |
فریده مهدیان (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
واژهٔ حریم به معنای پیرامون و گرداگرد خانه<ref>[https://vajehyab.com/moein/حریم?q=حریم معین، فرهنگ معین، ذیل واژه حریم].</ref> در فرهنگ ایرانی به محدودهای اشاره میکند که ورود یا نظارت دیگران در آن ممنوع است و نیاز به دفاع دارد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص49.]</ref> حریم زنانه در معماری و شهرسازی، قلمرویی برای پاسداشت حرمت زن است که هرگونه تعرض به آن، نقض هویت او بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص127.]</ref> این مفهوم بهوضوح در قالب تأمین امنیت و آرامش زنان در حریم خانه متجلی میشود، بهگونهای که این قلمرو، فضایی اختصاصی و محافظتشده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/527459/fa کاظمزاده رائف و میردریکوندی، «بازشناسی چگونگی محرمیت در خانۀ سنتی ایرانی با تأکید بر مظاهر حریم خصوصی در عناصر معماری نمونۀ موردی: خانۀ رسولیان یزد»، 1399ش، ص2.]</ref> | واژهٔ حریم به معنای پیرامون و گرداگرد خانه<ref>[https://vajehyab.com/moein/حریم?q=حریم معین، فرهنگ معین، ذیل واژه حریم].</ref> در فرهنگ ایرانی است و به محدودهای اشاره میکند که ورود یا نظارت دیگران در آن ممنوع است و نیاز به دفاع دارد.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص49.]</ref> حریم زنانه در معماری و شهرسازی، قلمرویی برای پاسداشت حرمت زن است که هرگونه تعرض به آن، نقض هویت او بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص127.]</ref> این مفهوم بهوضوح در قالب تأمین امنیت و آرامش زنان در حریم خانه متجلی میشود، بهگونهای که این قلمرو، فضایی اختصاصی و محافظتشده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/527459/fa کاظمزاده رائف و میردریکوندی، «بازشناسی چگونگی محرمیت در خانۀ سنتی ایرانی با تأکید بر مظاهر حریم خصوصی در عناصر معماری نمونۀ موردی: خانۀ رسولیان یزد»، 1399ش، ص2.]</ref> | ||
== خاستگاه تاریخی == | == خاستگاه تاریخی == | ||
تاریخ ششهزارساله معماری ایرانی، داستان خلق فضاهایی است که در آنها حریم خانواده به دقت طراحی و محافظت | تاریخ ششهزارساله معماری ایرانی، داستان خلق فضاهایی است که در آنها حریم خانواده به دقت طراحی و محافظت میشد. اوج این هنر را در خانههای درونگرای حیاطدار دورههای مختلف میتوان دید. این خانهها با سازماندهی فضاها پیرامون یک حیاط مرکزی، دنیایی خصوصی میساختند که مانند دژی امن، خانواده را از هیاهوی بیرون جدا میکرد. این رویکرد، تنها یک انتخاب زیباییشناختی نبود، بلکه بازتابی از یک جهانبینی فرهنگی و دینی بود که بر محوریت خانواده، عفاف و حفظ روابط محرمیت استوار بود.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص28.]</ref> | ||
== مولفههای کلیدی حریم در معماری سنتی == | == مولفههای کلیدی حریم در معماری سنتی == | ||
معماری ایرانی برای تحقق حریم، از اصول و عناصری استفاده میکرد که در نهایت، فضایی لایهلایه و سلسلهمراتبی خلق | معماری ایرانی برای تحقق حریم، از اصول و عناصری استفاده میکرد که در نهایت، فضایی لایهلایه و سلسلهمراتبی خلق میکرد. هدف نهایی این طراحیها، فراهم آوردن پناهگاهی امن بود که در آن، زنان بتوانند با آرامشخاطر، نقشهای متعدد خود را در خانواده ایفا کنند، بدون اینکه حریم شخصی و کرامت آنان نقض شود.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص32-34.]</ref> | ||
=== درونگرایی === | === درونگرایی === | ||
دیوارهای بلند بیرونی و روزنهایی رو به حیاط داخلی،<ref>[https://kb.hozehonari.ir/fa/news/87453/راهکارهای-قرآنی-در-معماری-بناهای-ایرانی-اسلامی «راهکارهای قرآنی در معماری بناهای ایرانی- اسلامی»، حوزۀ هنری انقلاب اسلامی استان تهران، هنرهای تجسمی.]</ref> ارتباط بصری مستقیم با فضای عمومی را قطع میکرد<ref>[https://sid.ir/paper/1004659/fa رحیمی و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، 1400ش، ص67.]</ref> و حصار | وجود دیوارهای بلند بیرونی و روزنهایی رو به حیاط داخلی،<ref>[https://kb.hozehonari.ir/fa/news/87453/راهکارهای-قرآنی-در-معماری-بناهای-ایرانی-اسلامی «راهکارهای قرآنی در معماری بناهای ایرانی- اسلامی»، حوزۀ هنری انقلاب اسلامی استان تهران، هنرهای تجسمی.]</ref> ارتباط بصری مستقیم با فضای عمومی را قطع میکرد<ref>[https://sid.ir/paper/1004659/fa رحیمی و همکاران، «بررسی حریم شخصی در فضاهای باز خانههای سنتی مازندران با استفاده از تکنیک نحو فضا»، 1400ش، ص67.]</ref> و حصار اولیۀ امنیت را میساخت.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص35.]</ref> | ||
=== سلسلهمراتب فضایی === | === سلسلهمراتب فضایی === | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
=== هوشمندی در جزئیات === | === هوشمندی در جزئیات === | ||
در معماری ایرانی، از کوچکترین تا بزرگترین عناصر، حامل پیام حریم بودند. دربهای دولنگه با دو نوع کوبه (بم برای مردان و ظریف برای زنان) وسیلهای برای اعلام جنسیت مراجعهکننده بود. آشپزخانه، قلمرو بیچونوچرای زنان، در عمیقترین | در معماری ایرانی، از کوچکترین تا بزرگترین عناصر، حامل پیام حریم بودند. دربهای دولنگه با دو نوع کوبه (بم برای مردان و ظریف برای زنان) وسیلهای برای اعلام جنسیت مراجعهکننده بود. آشپزخانه، قلمرو بیچونوچرای زنان، در عمیقترین نقطۀ خانه و دور از دید مهمانان جای میگرفت. موقعیت پنجرهها نیز به گونهای بود که اشراف به فضای خصوصی همسایه یا کوچه ممکن نباشد. | ||
# '''ورودیها''': در معماری سنتی ایران، با طراحی غیرمستقیم و سلسلهمراتبی شامل هشتی، دالان و حیاط، دید مستقیم به داخل خانه محدود<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص137.]</ref> و ورود ناگهانی نامحرمان ناممکن میشد. این جداسازی فضاها حریمپذیری و محرمیت را تقویت کرده و امنیت زنان را تضمین میکرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص135-132.]</ref> | # '''ورودیها''': در معماری سنتی ایران، با طراحی غیرمستقیم و سلسلهمراتبی شامل هشتی، دالان و حیاط، دید مستقیم به داخل خانه محدود<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص137.]</ref> و ورود ناگهانی نامحرمان ناممکن میشد. این جداسازی فضاها حریمپذیری و محرمیت را تقویت کرده و امنیت زنان را تضمین میکرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/206168/fa#downloadbottom طوفان، «بررسی رابطۀ مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران»، 1390ش، ص135-132.]</ref> | ||
# '''دربهای ورودی''': در معماری، دربها بهگونهای طراحی میشدند تا هم از دید مستقیم به داخل جلوگیری کنند و هم روبهروی هم قرار نگیرند.<ref>[https://jria.iust.ac.ir/article-1-351-fa.html مؤمنی و ناصری، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانۀ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، 1394ش، ص21.]</ref> درب دو لنگه، نماد مرزبندی جنسیتی فضا بود. لنگهٔ راست با کوبهای بم مخصوص مردان و لنگهٔ چپ با حلقهای ظریف مخصوص زنان و کوبیدن همزمان هر دو، نشاندهندهٔ حضور کل خانواده در پشت در بود.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_197022.html رئیسی و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، 1402ش، ص154.]</ref> | # '''دربهای ورودی''': در معماری، دربها بهگونهای طراحی میشدند تا هم از دید مستقیم به داخل جلوگیری کنند و هم روبهروی هم قرار نگیرند.<ref>[https://jria.iust.ac.ir/article-1-351-fa.html مؤمنی و ناصری، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانۀ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، 1394ش، ص21.]</ref> درب دو لنگه، نماد مرزبندی جنسیتی فضا بود. لنگهٔ راست با کوبهای بم مخصوص مردان و لنگهٔ چپ با حلقهای ظریف مخصوص زنان و کوبیدن همزمان هر دو، نشاندهندهٔ حضور کل خانواده در پشت در بود.<ref>[https://www.jgfs.ir/article_197022.html رئیسی و همکاران، «چیستی ترجمان کالبدی مفهوم زوجیت در معماری مسکن»، 1402ش، ص154.]</ref> | ||
# '''بازشوها''': با تأکید بر حفظ حریم دیداری و شنیداری و مکانیابی دقیق فضاها و بازشوها<ref>[https://jria.iust.ac.ir/article-1-351-fa.html مؤمنی و ناصری، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانۀ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، 1394ش، ص21.]</ref> و طراحی آنها رو به حیاط مرکزی تا حریم بانوان را از سر و صدای کوچه و محیط عمومی در امان نگه دارند.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص58-57.]</ref> | # '''بازشوها''': با تأکید بر حفظ حریم دیداری و شنیداری و مکانیابی دقیق فضاها و بازشوها<ref>[https://jria.iust.ac.ir/article-1-351-fa.html مؤمنی و ناصری، «بررسی ابزارها و روشهای ایجاد محرمیت در خانۀ زینتالملک شیراز منطبق بر آیات و روایات اسلامی»، 1394ش، ص21.]</ref> و طراحی آنها رو به حیاط مرکزی بودند تا حریم بانوان را از سر و صدای کوچه و محیط عمومی در امان نگه دارند.<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص58-57.]</ref> | ||
# '''حیاطها''': برای حفظ حرمت خانواده و آرامش زنان، فضایی امن در مرکز خانه ایجاد میکردند<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص58-57.]</ref> که در برخی خانهها دارای دو حیاط بودند که ورود به حیاط دوم تنها در غیاب زنان امکان داشت.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1497822 «بررسی رابطۀ حریم زنانه با معماری ایرانی اسلامی»، وبسایت راسخون.]</ref> | # '''حیاطها''': برای حفظ حرمت خانواده و آرامش زنان، فضایی امن در مرکز خانه ایجاد میکردند<ref>[https://journals.iau.ir/article_534495.html حیاتی و همکاران، «تأثیر اصل حریم زنان بر معماری خانههای ایرانی براساس آموزههای اسلامی»، 1396ش، ص58-57.]</ref> که در برخی خانهها دارای دو حیاط بودند که ورود به حیاط دوم تنها در غیاب زنان امکان داشت.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1497822 «بررسی رابطۀ حریم زنانه با معماری ایرانی اسلامی»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
# '''آشپزخانهها''': آشپزخانه بهعنوان قلمروی زنانه، معمولاً در عمق و دورترین نقطهٔ خانه و پس از یک دالان طراحی میشد و با ایجاد فاصلهٔ فیزیکی و بصری از فضاهای عمومی و مردانه، آرامش، خلوت و امنیت لازم را برای زنان فراهم میکرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/118076/fa#downloadbottom آزاد ارمکی، «آپارتماننشینی و آشپزخانه در ایران»، 1391ش، ص69-64.]</ref> | # '''آشپزخانهها''': آشپزخانه بهعنوان قلمروی زنانه، معمولاً در عمق و دورترین نقطهٔ خانه و پس از یک دالان طراحی میشد و با ایجاد فاصلهٔ فیزیکی و بصری از فضاهای عمومی و مردانه، آرامش، خلوت و امنیت لازم را برای زنان فراهم میکرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/118076/fa#downloadbottom آزاد ارمکی، «آپارتماننشینی و آشپزخانه در ایران»، 1391ش، ص69-64.]</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
* اسلام نیز حریم زنانه را چارچوبی اخلاقی و کرامتمحور میداند که ضمن حفظ عفاف، مشارکت اجتماعی و تعالی معنوی زنان را ممکن میسازد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/88870/%D8%B3%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1 مستقیمی، «رویکردی تطبیقی به خاستگاههای فلسفی مسائل اجتماعی زنان در اسلام و فمینیسم»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> لذا تحقیقات نشان داده هرگونه اختلاط جنسی، کاهش بهرهوری و افزایش رفتارهای نامناسب را در پی خواهد داشت و در سطح اجتماع نیز به سستی روابط خانوادگی، افزایش طلاق و آسیبهای روانی- اجتماعی منجر خواهد شد.<ref>[https://farhangesadid.com/fa/news/5546/%D8%B2%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C «بررسی اثرات وضعی مکتب فکری فمینیسم بر زنان؛ زن علیه زنانگی!»، وبسایت سدید.]</ref> | * اسلام نیز حریم زنانه را چارچوبی اخلاقی و کرامتمحور میداند که ضمن حفظ عفاف، مشارکت اجتماعی و تعالی معنوی زنان را ممکن میسازد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/88870/%D8%B3%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1 مستقیمی، «رویکردی تطبیقی به خاستگاههای فلسفی مسائل اجتماعی زنان در اسلام و فمینیسم»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> لذا تحقیقات نشان داده هرگونه اختلاط جنسی، کاهش بهرهوری و افزایش رفتارهای نامناسب را در پی خواهد داشت و در سطح اجتماع نیز به سستی روابط خانوادگی، افزایش طلاق و آسیبهای روانی- اجتماعی منجر خواهد شد.<ref>[https://farhangesadid.com/fa/news/5546/%D8%B2%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C «بررسی اثرات وضعی مکتب فکری فمینیسم بر زنان؛ زن علیه زنانگی!»، وبسایت سدید.]</ref> | ||
== | == چالشهای حذف حریم == | ||
با ورود الگوهای معماری مدرن و تغییر سبک زندگی، اصول حریمساز معماری سنتی به تدریج کمرنگ شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8741010/اثر-حجاب-بر-معماری-ایرانی-اسلامی «اثر حجاب بر معماری ایرانی- اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> برونگرایی جای درونگرایی را گرفت، سلسلهمراتب فضایی حذف شد و آپارتمانهایی با پلانهای باز و پنجرههای بزرگ و بیحجاب رو به معبر عمومی، رایج گردید.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/11/02/14649/آسیب-شناسی-معماری-مدرن-تعارضات-آپارتمان-نشینی-با-سبک-زندگی-اسلامی «آسیبشناسی معماری مدرن/ تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> این تحول، که گاهی با تقلید کورکورانه از الگوهای غربی همراه بود، پیامدهای قابل توجهی داشت: | با ورود الگوهای معماری مدرن و تغییر سبک زندگی، اصول حریمساز معماری سنتی به تدریج کمرنگ شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8741010/اثر-حجاب-بر-معماری-ایرانی-اسلامی «اثر حجاب بر معماری ایرانی- اسلامی»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> برونگرایی جای درونگرایی را گرفت، سلسلهمراتب فضایی حذف شد و آپارتمانهایی با پلانهای باز و پنجرههای بزرگ و بیحجاب رو به معبر عمومی، رایج گردید.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1391/11/02/14649/آسیب-شناسی-معماری-مدرن-تعارضات-آپارتمان-نشینی-با-سبک-زندگی-اسلامی «آسیبشناسی معماری مدرن/ تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> این تحول، که گاهی با تقلید کورکورانه از الگوهای غربی همراه بود، پیامدهای قابل توجهی داشت: | ||
* | * ا'''حساس ناامنی و نقض حریم خصوصی:''' قرارگیری فضای نشیمن در مجاورت پنجرههای مشرف به خیابان یا آپارتمان روبهرو، حس خلوت و امنیت را کاهش داد.<ref>[https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_4399.html غفوریان و همکاران، «گونهشناسی سازمان فضایی و سلسلهمراتب ورود در خانههای ایرانی با تأکید بر محرمیت»، 1396ش، ص141-139.]</ref> | ||
* کاهش آرامش روانی: نبود لایههای حفاظتی و اختلاط فضای خصوصی با عمومی، استرس و اضطراب ساکنان، به ویژه زنان را افزایش داد.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص38.]</ref> | * '''کاهش آرامش روانی:''' نبود لایههای حفاظتی و اختلاط فضای خصوصی با عمومی، استرس و اضطراب ساکنان، به ویژه زنان را افزایش داد.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص38.]</ref> | ||
* | * ت'''ضعیف بنیان خانواده:''' فضای باز یکپارچه، امکان خلوت و تمرکز بر روابط درونخانوادگی را سلب کرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/118076/fa#downloadbottom آزاد ارمکی، «آپارتماننشینی و آشپزخانه در ایران»، 1391ش، ص69-64.]</ref> | ||
* | * '''فاصلهگیری از هویت فرهنگی:''' معماری یکسان و بیهویت، ارتباط ساکنان را با ارزشهای فرهنگی عمیق معماری ایرانی-اسلامی گسست.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | ||
== بازتعریف معماری حریمساز == | == بازتعریف معماری حریمساز == | ||
امروزه ضرورت بازاندیشی در مفهوم حریم در معماری معاصر بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. رویکرد نوین، نه بازگشت صرف به گذشته، بلکه بازآفرینی | امروزه ضرورت بازاندیشی در مفهوم حریم در معماری معاصر بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. رویکرد نوین، نه بازگشت صرف به گذشته، بلکه بازآفرینی خلاقانۀ اصول حریم در قالبهای جدید است. راهکارهای معاصر میتوانند شامل موارد زیر باشند: | ||
* سلسلهمراتب هوشمند: طراحی مسیر ورود و خروج در آپارتمانها به گونهای که فضای خصوصی بلافاصله در معرض دید نباشد.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26-38.]</ref> | * '''سلسلهمراتب هوشمند:''' طراحی مسیر ورود و خروج در آپارتمانها به گونهای که فضای خصوصی بلافاصله در معرض دید نباشد.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26-38.]</ref> | ||
* کنترل دید و نور: استفاده از پارتیشنهای نیمهشفاف، پردههای هوشمند، سایبانهای متحرک و مصالح مدرنی که هم حریم ایجاد کنند و هم نور طبیعی را تنظیم نمایند. | * '''کنترل دید و نور:''' استفاده از پارتیشنهای نیمهشفاف، پردههای هوشمند، سایبانهای متحرک و مصالح مدرنی که هم حریم ایجاد کنند و هم نور طبیعی را تنظیم نمایند. | ||
* مرزبندیهای انعطافپذیر: بهکارگیری دیوارهای سبز، قفسهبندیهای بلند یا مبلمان چیدمانپذیر برای تفکیک فضاها بدون ایجاد دیوارهای ثابت.<ref>[https://mhejazi.com/273024-2/#:~:text=در%20مبحث%20نقش%20معماری%20در%20بهبود%20حریم%20خصوصی،%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7% نقش معماری در بهبود حریم خصوصی در آپارتمانهای شهری»، وبسایت مهدی حجازی.]</ref> | * '''مرزبندیهای انعطافپذیر:''' بهکارگیری دیوارهای سبز، قفسهبندیهای بلند یا مبلمان چیدمانپذیر برای تفکیک فضاها بدون ایجاد دیوارهای ثابت.<ref>[https://mhejazi.com/273024-2/#:~:text=در%20مبحث%20نقش%20معماری%20در%20بهبود%20حریم%20خصوصی،%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7% نقش معماری در بهبود حریم خصوصی در آپارتمانهای شهری»، وبسایت مهدی حجازی.]</ref> | ||
* طراحی نماهای مسئولانه: پرهیز از پنجرههای تمامشیشهای بدون محافظ در طبقات همکف و طراحی بالکنهای خصوصی با رعایت حریم بصری. | * '''طراحی نماهای مسئولانه:''' پرهیز از پنجرههای تمامشیشهای بدون محافظ در طبقات همکف و طراحی بالکنهای خصوصی با رعایت حریم بصری. | ||
* احیای مفهوم حیاط: خلق حیاطهای مرکزی، تراسهای خصوصی محصور یا پاسیوها در مجتمعهای مسکونی به عنوان قلب تنفسگاه خانوادگی.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | * '''احیای مفهوم حیاط:''' خلق حیاطهای مرکزی، تراسهای خصوصی محصور یا پاسیوها در مجتمعهای مسکونی به عنوان قلب تنفسگاه خانوادگی.<ref>[https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/article_725751.html?lang=fa شیردل و همکاران، «بازآفزینی اصل حریم و محرمیت در طراحی مسکن معاصر با تأکید بر جایگاه ارزشی زنان در اسلام»، 1404ش، ص26.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
