بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۰: خط ۴۰:


== دیدگاه‌های فرهنگی و اجتماعی معاصر ==
== دیدگاه‌های فرهنگی و اجتماعی معاصر ==
پس از [[جنگ جهانی دوم]]، بازتعریف نقش خانه‌داری با گسترش اشتغال و برجسته‌شدن ارزش اقتصادی کار شتاب گرفت و به تقابل میان ارزش‌های اقتصادی و کارکردهای غیرمادی این نقش، مانند [[تربیت]] و ایجاد [[آرامش]]، انجامید.<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، 1369ش، ص225.</ref> این تقابل در نگاه‌های معاصر نیز ادامه دارد؛ به‌گونه‌ای که تأکید بر حق انتخاب زنان میان خانه‌داری، اشتغال یا ترکیب هر دو مطرح است. الگوی ترکیبی این نقش به‌ویژه از سوی مردان مورد توجه است.<ref>ابوالحسنی و همکاران، «فهم مردان و زنان از نقش خانه‌داری»، ۱۴۰۴ش.</ref> برخی معتقدند نگاه صرفاً اقتصادی به خانه‌داری با اشکالاتی همراه است، زیرا ابعاد غیرقابل‌تقویم آن، از جمله ایجاد آرامش روانی،<ref>حسینی اکبرنژاد، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۸–۱۶۷.</ref> [[فرهنگ‌پذیری]]، [[جامعه‌پذیری]] و [[سرمایه اجتماعی]]، را نادیده می‌گیرد و می‌تواند به تضعیف کارکردهای فرهنگی و اجتماعی خانواده بینجامد.<ref>حسینی اکبرنژاد، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۷.</ref> در این میان، گسترش [[کسب‌وکارهای خانگی]] در برخی جوامع، نشان‌دهنده امکان هم‌زیستی نقش‌های مراقبتی با فعالیت‌های اقتصادی در فضای خانه است، بدون آنکه ماهیت خانوادگی این نقش دگرگون شود.<ref>مژدکانلو و سیلاخوری، «تأثیر بررسی کسب و کارهای خانگی بر رضایت زنان خانه‌دار»، ۱۴۰۲ش، ص۷.</ref>
پس از [[جنگ جهانی دوم]]، بازتعریف نقش خانه‌داری با گسترش اشتغال و برجسته‌شدن ارزش اقتصادی کار شتاب گرفت و به تقابل میان ارزش‌های اقتصادی و کارکردهای غیرمادی این نقش، مانند [[تربیت]] و ایجاد [[آرامش]]، انجامید.<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، 1369ش، ص225.</ref> این تقابل در نگاه‌های معاصر نیز ادامه دارد؛ به‌گونه‌ای که تأکید بر حق انتخاب زنان میان خانه‌داری، اشتغال یا ترکیب هر دو مطرح است. الگوی ترکیبی این نقش به‌ویژه از سوی مردان مورد توجه است.<ref>ابوالحسنی و همکاران، «فهم مردان و زنان از نقش خانه‌داری»، ۱۴۰۴ش.</ref> برخی معتقدند نگاه صرفاً اقتصادی به خانه‌داری با اشکالاتی همراه است؛ زیرا ابعاد غیرقابل‌تقویم آن، از جمله ایجاد آرامش روانی،<ref>حسینی اکبرنژاد، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۸–۱۶۷.</ref> [[فرهنگ‌پذیری]]، [[جامعه‌پذیری]] و [[سرمایه اجتماعی]]، را نادیده می‌گیرد و می‌تواند به تضعیف کارکردهای فرهنگی و اجتماعی خانواده بینجامد.<ref>حسینی اکبرنژاد، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۷.</ref> در این میان، گسترش [[کسب‌وکارهای خانگی]] در برخی جوامع، نشان‌دهنده امکان هم‌زیستی نقش‌های مراقبتی با فعالیت‌های اقتصادی در فضای خانه است؛ بدون آنکه ماهیت خانوادگی این نقش دگرگون شود.<ref>مژدکانلو و سیلاخوری، «تأثیر بررسی کسب و کارهای خانگی بر رضایت زنان خانه‌دار»، ۱۴۰۲ش، ص۷.</ref>


== خانه‌داری در سبک زندگی اسلامی‌ایرانی ==
== خانه‌داری در سبک زندگی اسلامی‌ایرانی ==
در [[سبک زندگی اسلامی‌ایرانی]]، خانه‌داری به‌عنوان یک الگوی زیست خانوادگی و یک نقش اجتماعی دارای ارزش افزوده است که مادری و همسری را دربر می‌گیرد و بر مشارکت و توافق استوار است. این نگاه، ضمن به رسمیت شناختن امکان حق مالی برای کار خانگی مشخص مانند اجرت‌المثل، بر مدیریت مشترک خانه و الگوی تعاون تأکید می‌ورزد.<ref>احمدیه، «حق اجرت‌المثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۳۰۲–۳۰۱.</ref> در این بستر، خانه کانون جامعه‌پذیری، انتقال فرهنگ و تربیت نسل است. مدیریت مؤثر خانه‌داری به‌عنوان نقش مدیریتی و تربیتی، علاوه بر تأثیر مستقیم بر سلامت روانی و انسجام عاطفی خانواده، به‌عنوان یک سرمایه اجتماعی در مقیاس کلان به حفظ هویت جمعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت پیوندهای اجتماعی عمل می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/525797/ دولت‌خواه و همکاران، «رهیافتی برشغل خانه‌داری و تأثیرگذاری تربیتی آن در دین اسلام»، ۱۴۰۱ش، ص۱۷-۱۶.]</ref>
در [[سبک زندگی اسلامی‌ایرانی]]، خانه‌داری الگویی برای زیست خانوادگی و دارای نقش اجتماعی ارزشمند است که مادری و همسری را دربر می‌گیرد و بر مشارکت و توافق بنا شده است. این دیدگاه ضمن پذیرش حق مالی برای کارهای مشخص خانگی مانند اجرت‌المثل، بر مدیریت مشترک خانه و الگوی همکاری تأکید دارد.<ref>احمدیه، «حق اجرت‌المثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۳۰۲–۳۰۱.</ref> مدیریت مؤثر خانه‌داری علاوه بر تأثیر مستقیم بر سلامت روانی و انسجام عاطفی خانواده، به‌عنوان یک سرمایه اجتماعی در مقیاس کلان به حفظ هویت جمعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت پیوندهای اجتماعی عمل می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/525797/ دولت‌خواه و همکاران، «رهیافتی برشغل خانه‌داری و تأثیرگذاری تربیتی آن در دین اسلام»، ۱۴۰۱ش، ص۱۷-۱۶.]</ref>


== راهکارهای حمایت از خانه‌داری ==
== راهکارهای حمایت از خانه‌داری ==
برخی راهکارهای پیشنهادشده برای حمایت از خانه‌داری عبارتند از:
برخی راهکارهای پیشنهادشده برای حمایت از خانه‌داری عبارتند از:
# شناسایی قانونی خانه‌داری به‌عنوان شغل.
# به رسمیت شناختن قانونی خانه‌داری به‌عنوان یک شغل.
# ایجاد نظام بیمه ویژه (بازنشستگی و درمان).<ref>سنجری‌مقدم، «بررسی جایگاه اشتغال زنان»، ۱۴۰۴ش، ص۷۵.</ref>
# ایجاد نظام بیمۀ ویژه (بازنشستگی و درمان).<ref>سنجری‌مقدم، «بررسی جایگاه اشتغال زنان»، ۱۴۰۴ش، ص۷۵.</ref>
# ترویج فرهنگ پرداخت اجرت‌المثل.
# ترویج فرهنگ پرداخت اجرت‌المثل.
# افزایش حمایت‌های مالیاتی و [[یارانه‌|یارانه‌ای]] برای خانواده‌های دارای زن خانه‌دار.
# افزایش حمایت‌های مالیاتی و [[یارانه‌|یارانه‌ای]] برای خانواده‌های دارای زن خانه‌دار.
# درج فعالیت‌های خانگی در نظام آماری و محاسبه در [[تولید ناخالص داخلی]].<ref>سنجری‌مقدم، «بررسی جایگاه اشتغال زنان»، ص۷۶.</ref>
# درج فعالیت‌های خانگی در نظام آماری و محاسبه در [[تولید ناخالص داخلی]].<ref>سنجری‌مقدم، «بررسی جایگاه اشتغال زنان»، ص۷۶.</ref>
# گسترش آموزش با ایجاد مراکز مهارت‌افزایی و توانمندسازی، آموزش‌های هدفمند اولیه و ضمن‌خدمت.<ref>حسینی اکبرنژاد، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۶.</ref>
# گسترش آموزش با ایجاد مراکز مهارت‌افزایی و توانمندسازی، آموزش‌های هدفمند اولیه و ضمن‌ خدمت.<ref>حسینی اکبرنژاد، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۶.</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۵۸: خط ۵۸:


== منابع ==
== منابع ==
* آبوت، پاملا؛ والاس، کلر، ''جامعه‌شناسی زنان''، ترجمه منیژه نجم‌عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۳ش.
* آبوت، پاملا و والاس، کلر، ''جامعه‌شناسی زنان''، ترجمه منیژه نجم‌عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۳ش.
* آزاد ارمکی، تقی، ''جامعه‌شناسی خانواده ایرانی''، تهران، سمت، ۱۳۹۰ش.
* آزاد ارمکی، تقی، ''جامعه‌شناسی خانواده ایرانی''، تهران، سمت، ۱۳۹۰ش.
* ابوالحسنی، فضه؛ مهدی‌زاده اردکانی، محمد؛ دانافر، فاطمه، «فهم مردان و زنان از نقش خانه‌داری»، ''خانواده‌پژهی''، سال۲۱، شماره۱، ۱۴۰۴ش.
* ابوالحسنی، فضه و دیگران، «فهم مردان و زنان از نقش خانه‌داری»، ''خانواده‌پژهی''، سال ۲۱، شماره ۱، ۱۴۰۴ش.
* احمدیه، مریم، «حق اجرت‌المثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، شماره ۲۵، ۱۳۸۳ش.
* احمدیه، مریم، «حق اجرت‌المثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، شماره ۲۵، ۱۳۸۳ش.
* امین‌فر، صبورا، «بررسی نگرش زنان جوان پیرامون منزلت نقش خانه‌داری»، ''دین و سیاست فرهنگی''، دوره۱، شماره۲، ۱۳۹۳ش.
* امین‌فر، صبورا، «بررسی نگرش زنان جوان پیرامون منزلت نقش خانه‌داری»، ''دین و سیاست فرهنگی''، دوره ۱، شماره ۲، ۱۳۹۳ش.
* بجنوردی، سیدحسن، ''القواعد الفقهیه''، قم، الهادی، ۱۴۱۹ق.
* بجنوردی، سیدحسن، ''القواعد الفقهیه''، قم، الهادی، ۱۴۱۹ق.
* بدری‌منش، اعظم؛ صادقی فسایی، سهیلا، «مطالعه تفسیری نقش خانه‌داری»، ''فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده''، سال۱۰، شماره۳۱، ۱۳۹۴ش.
* بدری‌منش، اعظم و صادقی فسایی، سهیلا، «مطالعه تفسیری نقش خانه‌داری»، ''فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده''، سال ۱۰، شماره ۳۱، ۱۳۹۴ش.
* تانگ، روزماری، ''نقد و نظر: درآمدی جامع به نظریه‌های فمینیستی''، ترجمه منیژه نجم‌عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۷ش.
* تانگ، روزماری، ''نقد و نظر: درآمدی جامع به نظریه‌های فمینیستی''، ترجمه منیژه نجم‌عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۷ش.
* حسین‌پور، فاطمه؛ علیزاده اقدم، محمدباقر؛ عباس‌زاده، محمد، «فهم خانه‌داری به عنوان یک شغل و چالش‌های آن از منظر زنان خانه‌دار شهر قم»، دوره۱۲، شماره۴۶، ۱۴۰۰ش.
* حسین‌پور، فاطمه و دیگران، «فهم خانه‌داری به‌عنوان یک شغل و چالش‌های آن از منظر زنان خانه‌دار شهر قم»، دوره ۱۲، شماره ۴۶، ۱۴۰۰ش.
* حسینی اکبرنژاد، حوریه، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال۲۲، شماره۸۸، ۱۳۹۹ش.
* حسینی اکبرنژاد، حوریه، «ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در اسلام و رویه نهادهای بین‌المللی»، شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال ۲۲، شماره ۸۸، ۱۳۹۹ش.
* «خانه‌داری؛ هنری با مسئولیت‌های بزرگ در بنای خانواده و جامعه»، وب‌سایت آرشیو کامل، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۴۰۴ش.
* «خانه‌داری؛ هنری با مسئولیت‌های بزرگ در بنای خانواده و جامعه»، وب‌سایت آرشیو کامل، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۴۰۴ش.
* دولت‌خواه، لیلا؛ حیدری، حسن؛ حسینی، سیدحسام‌الدین، «رهیافتی برشغل خانه‌داری و تأثیرگذاری تربیتی آن در دین اسلام»، خانواده درمانی کاربردی، دوره۳، شماره۵، ۱۴۰۱ش.
* دولت‌خواه، لیلا و دیگران، «رهیافتی برشغل خانه‌داری و تأثیرگذاری تربیتی آن در دین اسلام»، خانواده درمانی کاربردی، دوره ۳، شماره ۵، ۱۴۰۱ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، ''لغت‌نامه''، سایت واژه‌یاب.
* دهخدا، علی‌اکبر، ''لغت‌نامه''، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 1 بهمن 1404ش.
* ساروی، فتیحه‌کرمان؛ منتظری، علی؛ بیات، معصومه، «مقایسه کیفیت زندگی وابسته به‌سلامت زنان شاغل و خانه‌دار»، ''پایش''، سال۱۱، شماره۱، ۱۳۹۰ش.
* ساروی، فتیحه‌کرمان، «مقایسه کیفیت زندگی وابسته به‌سلامت زنان شاغل و خانه‌دار»، ''پایش''، سال ۱۱، شماره ۱، ۱۳۹۰ش.
* صادقی فسایی، سهیلا؛ میرحسینی، زهرا، «فهم خانه‌داری در بستر نقش‌های جنسیتی: مطالعه کیفی در شهر تهران»، علوم اجتماعی، ۱۳۹۵ش.
* سنجری‌مقدم، فریبا و دیگران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانه‌داری در سیاستگذاری‌های جمهوری اسلامی ایران»، ''رهیافت انقلاب اسلامی''، دوره ۱۹، شماره ۷۰، ۱۴۰۴ش.
* سنجری‌مقدم، فریبا؛ رئیسی، روح‌الله؛ آذریان، حبیب‌الله، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانه‌داری در سیاستگذاری‌های جمهوری اسلامی ایران»، ''رهیافت انقلاب اسلامی''، دوره۱۹، شماره۷۰، ۱۴۰۴ش.
* شریفی، الهام و دیگران، «عدالت‌سنجی شغل خانه‌داری زنان خانه‌دار»، ''آموزه‌های فقه مدنی''، دوره ۹، شماره ۱۵، ۱۳۹۶ش.
* شریفی، الهام؛ رهایی، سعید؛ راعی، مسعود، «عدالت‌سنجی شغل خانه‌داری زنان خانه‌دار»، ''آموزه‌های فقه مدنی''، دوره۹، شماره۱۵، ۱۳۹۶ش.
* شیری، حامد و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربهٔ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ''زن در توسعه و سیاست''، سال ۲۳، شماره ۱، ۱۴۰۴ش.
* شیری، حامد و همکاران، «کار و خانه: پدیدارشناسی تجربهٔ زیسته و روایت زنان شاغل از کار خانگی»، ''زن در توسعه و سیاست''، سال۲۳، شماره۱، ۱۴۰۴ش.
* صادقی فسایی، سهیلا و میرحسینی، زهرا، «فهم خانه‌داری در بستر نقش‌های جنسیتی: مطالعه کیفی در شهر تهران»، علوم اجتماعی، ۱۳۹۵ش.
* غمامی، زهرا سادات؛ علوی، سیدیحیی علوی، «الگوی اسلامی امنیت اقتصادی زنان خانه‌دار»، مطالعات زنان و خانواده، سال۵، شماره۸، ۱۳۹۷ش.
* غمامی، زهرا سادات و علوی، سیدیحیی، «الگوی اسلامی امنیت اقتصادی زنان خانه‌دار»، مطالعات زنان و خانواده، سال ۵، شماره ۸، ۱۳۹۷ش.
* فرنچ، مارلین، ''جنگ علیه زنان''، ترجمه توراندخت تمدن، تهران، علمی، ۱۳۷۴ش.
* فرنچ، مارلین، ''جنگ علیه زنان''، ترجمه توراندخت تمدن، تهران، علمی، ۱۳۷۴ش.
* کریمی، نسیم؛ میرزادارائی، حمیده، ''چند لقمه حرف حلال برای خانواده''، اصفهان، حدیث راه عشق، ۱۳۹۷ش.
* کریمی، نسیم و میرزادارائی، حمیده، ''چند لقمه حرف حلال برای خانواده''، اصفهان، حدیث راه عشق، ۱۳۹۷ش.
* گلشن فومنی، محمدرسول، ''روان‌شناسی اجتماعی''، تهران، وانیا، ۱۳۹۱ش.
* گلشن فومنی، محمدرسول، ''روان‌شناسی اجتماعی''، تهران، وانیا، ۱۳۹۱ش.
* مژدکانلو، داود؛ سیلاخوری، زهرا، «تأثیر بررسی کسب و کارهای خانگی بر رضایت زنان خانه‌دار»، هفتمین کنفرانس ملی افق‌های نوین در علوم انسانی، اقتصاد، کارآفرینی، اصفهان، د انشگاه شهید اشرفی اصفهانی، ۱۴۰۲ش.
* لگیت، مارلین، زنان در روزگارشان: تاریخ فمینیسم در غرب، تهران، نی، ۱۳۹۴ش.
* «مصائب پنهان خانه‌داری»، وب‌سایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۹ش.
* مژدکانلو، داود و سیلاخوری، زهرا، «تأثیر بررسی کسب و کارهای خانگی بر رضایت زنان خانه‌دار»، هفتمین کنفرانس ملی افق‌های نوین در علوم انسانی، اقتصاد، کارآفرینی، اصفهان، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، ۱۴۰۲ش.
* «مصائب پنهان خانه‌داری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۹ش.
* مطهری، مرتضی، ''نظام حقوق زن در اسلام''، تهران، صدرا، ۱۳۶۹ش.
* مطهری، مرتضی، ''نظام حقوق زن در اسلام''، تهران، صدرا، ۱۳۶۹ش.
* لگیت، مارلین، زنان در روزگارشان: تاریخ فمینیسم در غرب، تهران، نی، ۱۳۹۴ش.
* هام، مگی، ''فرهنگ نظریه‌های فمنیستی''، ترجمه فیروزه مهاجر و همکاران، تهران، توسعه، ۱۳۸۲ش.
* هام، مگی، ''فرهنگ نظریه‌های فمنیستی''، ترجمه فیروزه مهاجر و همکاران، تهران، توسعه، ۱۳۸۲ش.