بدون خلاصۀ ویرایش |
سلمان قاسمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''کالابرگ | '''کالابرگ الکترونیکی؛''' سیاست حمایتی دولت برای تقویت وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی<ref group="دیدگاه">برخی مباحث مهم در این مقاله مغفول مانده است که بدون آنها، این مقاله با محتوای بسیاری از سایتها تفاوت بنیادینی ندارد | ||
1- آثار عینی و آماری اجرای طرح | 1- آثار عینی و آماری اجرای طرح | ||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن.</ref> | 4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن.</ref> | ||
کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را میدهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانهای خریداری کنند. | کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را میدهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانهای خریداری کنند. اعتبار کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهکبندی خانوار متفاوت است. | ||
== کالابرگ الکترونیکی | == تعریف کالابرگ الکترونیکی == | ||
کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار میگیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز میشود و فقط برای خرید اقلام | کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار میگیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز میشود و فقط برای خرید اقلام اساسی قابل استفاده است. این طرح، جایگزین بخشی از یارانههای نقدی است و بر مصرف کالاهای اساسی تمرکز دارد.<ref>[https://blog.hafezbroker.ir/کالابرگ-الکترونیکی-چیست؟-راهنمای-کام/ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وبسایت کارگزاری حافظ.]</ref> | ||
== کالابرگ الکترونیکی | == اقلام مشمول کالابرگ الکترونیکی == | ||
برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخممرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق میگیرد.<ref>[https://virgool.io/@HabiburRahman/کالابرگ-الکترونیکی-چیست-هرآنچه-باید-بدانید-momlx3vsoeng «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وبسایت ویرگول.]</ref><ref group="دیدگاه">اساس کالابرگ به اقلام خوراکی و مصرف خانوار و کالاهای اساسی تعلق دارد. | برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخممرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق میگیرد.<ref>[https://virgool.io/@HabiburRahman/کالابرگ-الکترونیکی-چیست-هرآنچه-باید-بدانید-momlx3vsoeng «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وبسایت ویرگول.]</ref><ref group="دیدگاه">اساس کالابرگ به اقلام خوراکی و مصرف خانوار و کالاهای اساسی تعلق دارد. | ||
بهتر است همانطور که در انتهای بند قبل آمده، بر کالاهای اساسی تمرکز شود تا نام بردن از ریز کالاها. بنابراین، این بند اضافه است.</ref> | بهتر است همانطور که در انتهای بند قبل آمده، بر کالاهای اساسی تمرکز شود تا نام بردن از ریز کالاها. بنابراین، این بند اضافه است. | ||
'''در تمام خبرهای مرتبط نسبت به اقلام اساسی اطلاع رسانی شده طبیعتا اشاره به عنوان اقلام طبیعی است'''</ref> | |||
== پیشینه و روند شکلگیری کالابرگ الکترونیکی در ایران == | |||
پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش بهصورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانهها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانههای کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانهها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهکهای پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/551785-از-کوپن-های-دهه-تا-کالابرگ-الکترونیکی-دولت-رئیسی-حتی-دهه-هم-نان-مردم-کوپنی-سهمیه-بندی-نشد-کوپنی-کردن-سیستم-اقتصادی-در-شرایط-غیرجنگی-موافقان-زیادی-ندارد «از کوپنهای دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref><ref group="دیدگاه">به طور دقیق با منبع تطبیق ندارد | |||
'''از مجموعه متن استفاده شده در این نوع مداخل زیاد سخت گیری نکنید اگر محتوا علمی و ادعایی علمی مطرح شود جای این دقت نظر هست'''</ref> در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش<ref group="دیدگاه">قبلتر گفتید اجرای آزمایشی سال 402 بوده | |||
'''خیر کجا؟؟؟'''</ref> این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان اجرا شد و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد. کالابرگ الکترونیک تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/834962/کالابرگ-الکترونیک-همه-چیز-درباره-یارانه-نیم-میلیونی «کالابرگ الکترونیک؛ همهچیز درباره یارانه نیممیلیونی»، وبسایت فرارو.]</ref>در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانهای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با افزایش قابل توجه همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی حذف نشده و از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسانسازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطافپذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0">[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمیشود»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref> | |||
== مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران == | == مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران == | ||
قانون کالابرگ الکترونیکی، در | قانون کالابرگ الکترونیکی، در قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳ش تا ۱۴۰۷ش) مطرح شده است. در متن برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است بهمنظور حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد، به تدریج یارانه نقدی را به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند. این طرح ابتدا بهصورت آزمایشی در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۲ش اجرا شد، اما در برنامه هفتم توسعه، به صورت دائمی و ساختاری دیده شده است تا زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گسترش یابد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5796425/%25D8%25AA%25D8%25A7%25DA%25A9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25D8%25B1-%25D8%25B5%25D8%25AF%25D9%2588%25D8%25B1-%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25B1%25DA%25AF-%25D8%25A7%25D9%2584%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%2588%25D9%2586%25DB%258C%25DA%25A9%25DB%258C-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D8%25B1%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2587-%25D9%2587%25D9%2581%25D8%25AA%25D9%2585-%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25B3%25D8%25B9%25D9%2587 «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref>ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه بخش رفاه اجتماعی و حمایت از معیشت خانوارها دولت را موظف کرده تا یارانههای نقدی را به صورت تدریجی و هوشمند به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند تا کالاهای اساسی با نرخ یارانهای در اختیار خانوارها قرار گیرد.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=3623695276810182986 تصويب نامه در خصوص اقدام وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي نسبت به حمايت معيشتي از هفت دهك پايين درآمدي، وبسایت سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران.]</ref><ref group="دیدگاه">منابعی که در این پاراگراف آمده است با محتوا تطبیق ندارد. گویا مطالب از منابع دیگری نیز آمده است که در اینجا درج نشده است. | ||
'''اصلاح شد'''</ref> | |||
== هدف از اجرای کالابرگ الکترونیکی در ایران == | == هدف از اجرای کالابرگ الکترونیکی در ایران == | ||
حفظ قدرت خرید مردم، افزایش دسترسی مردم به کالاهای اساسی، جلوگیری از تورم و گرانی کالاهای اساسی، کاهش وابستگی به یارانه نقدی و کمک به معیشت اقشار کمدرآمد از مهمترین دلایل اجرای این طرح میباشد.<ref>[https://www.toseeirani.ir/بخش-چرتکه-3/75170-کالابرگ-با-چالش-های-جدی-در-تأمین-مالی-اجرا-روبه-رو-شد «کالابرگ با چالشهای جدی در تأمین مالی و اجرا روبهرو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران.]</ref> | |||
== کالابرگ الکترونیکی در کشورهای دیگر == | == کالابرگ الکترونیکی در کشورهای دیگر == | ||
| خط ۳۳: | خط ۴۱: | ||
مثلا این منبع و جدولی که در آن درج شده را ببینید: | مثلا این منبع و جدولی که در آن درج شده را ببینید: | ||
https://tejaratnews.com/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7</ref> | https://tejaratnews.com/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7 | ||
'''اضافه شد ممنون'''</ref> | |||
برزیل در سال ۲۰۲۶م، بولسا فامیلیا (سبد خانوار) حداقل مبلغ ۶۰۰ رئال برای هر خانواده را حفظ کرد که پایه درآمد ماهانه را برای دریافتکنندگان تضمین میکرد. طرح ۱۵۰ دلاری سرپرستان خانوار در آرژانتین، برای سرپرستان خانوار با فرزندانی تا ۱۸ سال یا فرزندان معلول در هر سنی و همچنین خانوارهایی که مادر خانواده باردار است، اختصاص یافت. یارانه Prime à la Conversion فرانسه در سال ۲۰۲۶م به ۵۷۰۰ یورو رسید. یارانه خرید خودروی برقی نیز در این سال افزایش یافت. علاوه بر این موارد پاداشهای زیستمحیطی و پاداشهای گواهی صرفهجویی در مصرف انرژی (CEE) به شهروندان فرانسوی پرداخت میشود. به طور کلی این یارانه در جهت گذار از خودروهای قدیمی به خودروهای برقی و دوستدار محیط زیست پرداخت میشود.<ref>[https://tejaratnews.com/%d9%82%db%8c%d9%85%d8%aa-%d8%b7%d9%84%d8%a7-%d9%88-%d8%b3%da%a9%d9%87-%d8%a7%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%b2-%da%86%d9%87%d8%a7%d8%b1%d8%b4%d9%86%d8%a8%d9%87-8-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-1404-%d8%b7%d9%88 «پرداخت یارانه و کالابرگ در کشورهای جهان به چه صورت است؟»، وبسایت تجارتنیوز.]</ref> | |||
== تفاوت کالابرگ الکترونیکی با کوپن == | == تفاوت کالابرگ الکترونیکی با کوپن == | ||
بسیاری بر این نکته تأکید میکنند که کالابرگ الکترونیکی همان نظام کوپندهی در گذشته است، در حالی که ارائه کالابرگ با سیستم کوپندهی دوران جنگ تفاوتهایی دارد. | بسیاری بر این نکته تأکید میکنند که کالابرگ الکترونیکی همان نظام کوپندهی در گذشته است، در حالی که ارائه کالابرگ با سیستم کوپندهی دوران جنگ تفاوتهایی دارد. ویژگیهای اصلی کوپنها عبارت بودند از: | ||
۱. کمبود کالاها: به دلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند. | ۱. کمبود کالاها: به دلیل شرایط جنگی و تحریمها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند. | ||
۲. توزیع عمومی: کوپنها بین همه افراد جامعه توزیع میشد تا اطمینان حاصل شود که همه به حداقل کالاهای مورد نیاز دسترسی دارند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2025233/چهار-نکته-مهم-درباره-اجرای-سیاست-کالابرگ-در-کشور-از-نگاه-سخنگوی «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین.] | ۲. توزیع عمومی: کوپنها بین همه افراد جامعه توزیع میشد تا اطمینان حاصل شود که همه به حداقل کالاهای مورد نیاز دسترسی دارند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2025233/چهار-نکته-مهم-درباره-اجرای-سیاست-کالابرگ-در-کشور-از-نگاه-سخنگوی «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وبسایت خبرآنلاین.]</ref> | ||
۳. با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99042921725/تفاوت-کوپن-با-کالابرگ-الکترونیکی-چیست «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ۳. با توجه به تجهیز زیرساختها، اعم از فروشگاههای بزرگ زنجیرهای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیتهای نظام کوپنی را ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99042921725/تفاوت-کوپن-با-کالابرگ-الکترونیکی-چیست «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وبسایت خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
== تفاوت کالابرگ الکترونیکی با یارانه نقدی == | == تفاوت کالابرگ الکترونیکی با یارانه نقدی == | ||
کالابرگ الکترونیک با یارانه نقدی تفاوت دارد و امکان برداشت پول از طریق دستگاههای خودپرداز وجود ندارد. این اعتبار صرفاً برای خرید اقلام مشخصشده در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-اقتصادی-12/976083-کالابرگ-الکترونیک-چیست «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وبسایت شبکه شرق.]</ref><ref group="دیدگاه">نیازی به درج عنوام مستقل دارد؟ در مفهوم شناسی میتواند اضافه شود</ref> | کالابرگ الکترونیک با یارانه نقدی تفاوت دارد و امکان برداشت پول از طریق دستگاههای خودپرداز وجود ندارد. این اعتبار صرفاً برای خرید اقلام مشخصشده در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-اقتصادی-12/976083-کالابرگ-الکترونیک-چیست «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وبسایت شبکه شرق.]</ref><ref group="دیدگاه">نیازی به درج عنوام مستقل دارد؟ در مفهوم شناسی میتواند اضافه شود | ||
'''از این جهت که مورد جستجو هست جدا شده'''</ref> | |||
=== مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی === | === مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی === | ||
مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس جایگاه دهک خانوار میباشد و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، نفری ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در اردیبهشت ۱۴۰۴ش با کمی تغییر و افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/752071-کالابرگ-الکترونیک-کالا «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref> | مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس جایگاه دهک خانوار میباشد و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، نفری ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در اردیبهشت ۱۴۰۴ش با کمی تغییر و افزایش اعتبار برای دهکهای اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت در حالی که اعتبار دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/752071-کالابرگ-الکترونیک-کالا «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی میتوان خرید؟»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref>در دولت چهاردهم با حذف ارز ترجیحی، به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص یافت. این طرح، همه دهکهای درآمدی را شامل میشود.<ref name=":0" /><ref group="دیدگاه">این بند در انتهای پیشینه نیز وجود داشت و تکراری است | ||
'''اصلاح شد'''</ref> | |||
== نقد و بررسی کالابرگ الکترونیک == | |||
پژوهشها نشان میدهد که یارانههای پرداختی اعم از مستقیم و غیرمستقیم، به شکل بهینه توزیع نشده و در میزان اصابت به هدف با مشکل اساسی روبهرو است. بهطور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد نهتنها در شیوه اجرا دارای اشکال بوده و هدررفت منابع را در پی داشته، بلکه در شناسایی و اصابت به گروههای هدف نیز دارای ایراد اساسی است. این مسئله زمینه استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی را فراهم کرد.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/نقد-و-بررسی-طرح-اعطای-کالابرگ-الکترونیک «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وبسایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطلب هدف نیست. | |||
'''این مقدمه بیان اهداف هست''' </ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
