تفکر فازی: تفاوت میان نسخه‌ها

| تصویر            =تفکر فازی.jpg

| زیرنویس تصویر    =لطفی علی‌عسکرزاده بنیان‌گذار تفکر فازی

| image_alt        =لطفی علی‌عسکرزاده بنیان‌گذار تفکر فازی

| فایل پادکست      =تفکر فازی.ogg

| حجم فایلپادکست    =3/50 

| تاریخ پادکست      =17-10-1404 

 

| عنوان عربی        =  

| عنوان علمی        =  

| شاخه علمی        = [[منطق]]{{سخ}}[[علوم شناختی]]{{سخ}}[[ریاضیات]]

| نوع مفهوم        = پارادایم شناختی{{سخ}}شیوه استدلال

| حوزه کاربرد      = استدلال{{سخ}}تحلیل نظام‌های پیچیده{{سخ}}شناخت انسانی

| گستره جغرافیایی  =  

| ریشه واژه        =  

| مرتبط با          = منطق کلاسیک{{سخ}}[[منطق فازی]]

| مروج              =  

| مقدس برای        =  

| مورد احترام      =  

| آثار مرتبط        =  

تفکر فازی یک چارچوب شناختی و ریاضی است که بر اساس منطقی درجه‌بندی‌شده و تقریبی عمل می‌کند. برخلاف منطق کلاسیک که بر مبنای دو ارزش مطلق شامل صفر و یک یا درست و نادرست، استوار است، در این نظام، گزاره‌ها می‌توانند درجاتی از صدق بین صفر و یک داشته باشند. این تفکر برای مدلسازی مفاهیم مبهم، کیفی و چندارزشی که در زبان و شناخت انسانی رایج هستند مانند گرم، بلندقد و عادل، به‌کار می‌رود.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/56613 «تفکر شما ارسطویی است یا فازی؟»]، [https://www.kanoon.ir/ وب‌سایت کانون فرهنگی آموزش قلم چی].</ref>

تفکر فازی پدیده‌ها را به‌صورت نسبی و طیفی درک می‌کند. در این نوع تفکر، مفاهیم می‌توانند درجات متفاوتی از معنا و اعتبار داشته باشند.<ref>خادمی‌زارع و فخرزاد، «شناسایی و تحلیل کاربرد منطق و سیستم‌های فازی در قرآن کریم»، 1391ش، ص83.</ref> برخلاف منطق کلاسیک یا دوارزشی که هر گزاره را کاملاً درست (مقدار ۱) یا کاملاً نادرست (مقدار ۰) می‌داند و هیچ حالت میانی را نمی‌پذیرد، منطق فازی که به ذهن انسان نزدیک‌تر است و ناظر بر واقعیت‌های تجربی و ادراکی است<ref>موسوی و صادقیان، «بررسی منطق فازی و کاربرد آن در مسائل پیچیده»، 1395ش، ص84.</ref> ابزار مناسب‌تری برای فهم رفتار نظام‌های انسانی، اجتماعی و فرهنگی محسوب می‌شود؛<ref>موسوی و صادقیان، «بررسی منطق فازی و کاربرد آن در مسائل پیچیده»، 1395ش، ص87.</ref> زیرا انسان‌ها در تصمیم‌گیری‌های روزانه، پدیده‌ها را با درجاتی از شدت و ضعف می‌سنجند.<ref>[https://www.kanoon.ir/Article/56613 «تفکر شما ارسطویی است یا فازی؟»]، [https://www.kanoon.ir/ وب‌سایت کانون فرهنگی آموزش قلم چی].</ref> در عین حال، تفکر فازی جایگزین منطق دوارزشی نیست، بلکه در کنار آن برای توصیف حقایق مربوط به رفتار، تصمیم و کنش انسانی به‌کار می‌رود.<ref>[https://blog.faradars.org/fuzzy-logic/ «منطق فازی و کاربردهای آن به زبان ساده»]، [https://blog.faradars.org/ وب‌سایت فرادرس].</ref>

* '''انعطاف‌پذیری''': این سیستم‌ها می‌توانند با داده‌های نادقیق و شرایط متغیر سازگار شوند و از حالت صفر و یکِ خشک منطق کلاسیک فاصله می‌گیرند.<ref>[https://blog.faradars.org/fuzzy-logic/ «منطق فازی و کاربردهای آن به زبان ساده»]، [https://blog.faradars.org/ وب‌سایت فرادرس].</ref>

* '''نزدیکی به زبان طبیعی''': منطق فازی برای مدل‌سازی متغیرهای زبانی مانند جوان، سریع، خوب، که در گفتگوی روزمره انسان‌ها به‌صورت تقریبی و غیرعددی<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/15233 «کرسی 15/ عرفان و فلسفه از منظر تفکر فازی/ دکتر هادی وکیلی»]، [https://www.ihcs.ac.ir/ وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی].</ref> و نیز مبهم بیان می‌شوند،<ref>موسوی و صادقیان، «بررسی منطق فازی و کاربرد آن در مسائل پیچیده»، 1395ش، ص84.</ref> مناسب است.<ref>قیومی، «منطق فازی و مبانی فلسفی»، 1381ش، ص28-46.</ref> این متغیرها در ریاضیات کلاسیک قابل کمّی‌سازی دقیق نیستند.<ref>خادمی‌زارع و فخرزاد، «شناسایی و تحلیل کاربرد منطق و سیستم‌های فازی در قرآن کریم»، 1391ش، ص86-90.</ref>

* '''ذهنی‌بودن تعیین درجات''': تعیین توابع عضویت و درجات مختلف اغلب بر اساس قضاوت و تجربه انسانی است که می‌تواند منجر به نتایج متفاوت شود.<ref>[https://eghtesadclinic.com/fuzzy-logic/ «منطق فازی چیست»]، [https://eghtesadclinic.com/ وب‌سایت کلینیک اقتصاد].</ref>

* '''ناکارآمدی در مسائل قطعی''': در حوزه‌های نیازمند به دقت مطلق و قوانین صریح مانند ریاضیات محض یا برخی بخش‌های فیزیک، منطق کلاسیک کارآمدتر است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3233/4751/38206 «منطق فازی و پیامدهای فلسفی آن»]، [https://hawzah.net/ پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref>