پرش به محتوا

پیش‌نویس:کالابرگ الکترونیک: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
سلمان قاسمی (بحث | مشارکت‌ها)
۱۰۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
سلمان قاسمی (بحث | مشارکت‌ها)
۱۰۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۷: خط ۷:
3- دیدگاه های انتقادی و مخالفت هایی که با طرح بوده و در مقابل دفاعیات موافقین
3- دیدگاه های انتقادی و مخالفت هایی که با طرح بوده و در مقابل دفاعیات موافقین


4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن.</ref>
4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن.
 
'''اضافه شد'''</ref>


کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را می‌دهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانه‌ای خریداری کنند. اعتبار کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهک‌بندی خانوار متفاوت است.
کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را می‌دهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانه‌ای خریداری کنند. اعتبار کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهک‌بندی خانوار متفاوت است.


== تعریف کالابرگ الکترونیکی ==
== تعریف کالابرگ الکترونیکی ==
کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار می‌گیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود و فقط برای خرید اقلام اساسی قابل استفاده است. این طرح، جایگزین بخشی از یارانه‌های نقدی است و بر مصرف کالاهای اساسی تمرکز دارد.<ref>[https://blog.hafezbroker.ir/کالابرگ-الکترونیکی-چیست؟-راهنمای-کام/ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وب‌سایت کارگزاری حافظ.]</ref>
کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار می‌گیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود و فقط برای خرید اقلام اساسی قابل استفاده است. این طرح، جایگزین بخشی از یارانه‌های نقدی است و بر مصرف کالاهای اساسی تمرکز دارد.<ref>[https://blog.hafezbroker.ir/کالابرگ-الکترونیکی-چیست؟-راهنمای-کام/ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وب‌سایت کارگزاری حافظ.]</ref>برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخم‌مرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق می‌گیرد.<ref>[https://virgool.io/@HabiburRahman/کالابرگ-الکترونیکی-چیست-هرآنچه-باید-بدانید-momlx3vsoeng «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>
 
== اقلام مشمول کالابرگ الکترونیکی ==
برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخم‌مرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق می‌گیرد.<ref>[https://virgool.io/@HabiburRahman/کالابرگ-الکترونیکی-چیست-هرآنچه-باید-بدانید-momlx3vsoeng «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وب‌سایت ویرگول.]</ref><ref group="دیدگاه">اساس کالابرگ به اقلام خوراکی و مصرف خانوار و کالاهای اساسی تعلق دارد.
 
بهتر است همانطور که در انتهای بند قبل آمده، بر کالاهای اساسی تمرکز شود تا نام بردن از ریز کالاها. بنابراین، این بند اضافه است.
 
'''در تمام خبرهای مرتبط نسبت به اقلام اساسی اطلاع رسانی شده طبیعتا اشاره به عنوان اقلام طبیعی است'''</ref>


== پیشینه و روند شکل‌گیری کالابرگ الکترونیکی در ایران ==
== پیشینه و روند شکل‌گیری کالابرگ الکترونیکی در ایران ==
پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش به‌صورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانه‌های کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانه‌ها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهک‌های پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/551785-از-کوپن-های-دهه-تا-کالابرگ-الکترونیکی-دولت-رئیسی-حتی-دهه-هم-نان-مردم-کوپنی-سهمیه-بندی-نشد-کوپنی-کردن-سیستم-اقتصادی-در-شرایط-غیرجنگی-موافقان-زیادی-ندارد «از کوپن‌های دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref><ref group="دیدگاه">به طور دقیق با منبع تطبیق ندارد
پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش به‌صورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانه‌های کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانه‌ها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهک‌های پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اقتصادی-22/551785-از-کوپن-های-دهه-تا-کالابرگ-الکترونیکی-دولت-رئیسی-حتی-دهه-هم-نان-مردم-کوپنی-سهمیه-بندی-نشد-کوپنی-کردن-سیستم-اقتصادی-در-شرایط-غیرجنگی-موافقان-زیادی-ندارد «از کوپن‌های دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.]</ref><ref group="دیدگاه">به طور دقیق با منبع تطبیق ندارد


'''از مجموعه متن استفاده شده در این نوع مداخل زیاد سخت گیری نکنید اگر محتوا علمی و ادعایی علمی مطرح شود جای این دقت نظر هست'''</ref> در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش<ref group="دیدگاه">قبلتر گفتید اجرای آزمایشی سال 402 بوده
'''از مجموعه متن استفاده شده در این نوع مداخل زیاد سخت گیری نکنید اگر محتوا علمی و ادعایی علمی مطرح شود جای این دقت نظر هست'''</ref> دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش<ref group="دیدگاه">قبلتر گفتید اجرای آزمایشی سال 402 بوده


'''خیر کجا؟؟؟'''</ref> این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان اجرا شد و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد. کالابرگ الکترونیک تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/834962/کالابرگ-الکترونیک-همه-چیز-درباره-یارانه-نیم-میلیونی «کالابرگ الکترونیک؛ همه‌چیز درباره یارانه نیم‌میلیونی»، وب‌سایت فرارو.]</ref>در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانه‌ای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با افزایش قابل توجه همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی حذف نشده و از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطاف‌پذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0">[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمی‌شود»، وبسایت پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref>
'''خیر کجا؟؟؟'''</ref> این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد و تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/834962/کالابرگ-الکترونیک-همه-چیز-درباره-یارانه-نیم-میلیونی «کالابرگ الکترونیک؛ همه‌چیز درباره یارانه نیم‌میلیونی»، وب‌سایت فرارو.]</ref>در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانه‌ای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با رشد قابل توجهی همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطاف‌پذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.<ref name=":0">[https://dolat.ir/detail/475736 «ارز ترجیحی حذف نمی‌شود»، وبسایت پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref>


== مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران ==
== مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران ==
خط ۶۸: خط ۶۳:
== '''مقایسه یارانه مستقیم نقدی با طرح''' '''کالابرگ الکترونیکی''' ==
== '''مقایسه یارانه مستقیم نقدی با طرح''' '''کالابرگ الکترونیکی''' ==
پراکندگی متداول‌ترین برنامه‌های سیاستی دنیا نشان می‌دهد که از بین 122 برنامه در سال 2004م، 49 برنامه پرداخت نقدی بوده و 73 برنامه دیگر بین سایر انواع برنامه‌های حمایتی توزیع شده که تا سال 2015 حرکت به سمت سیاست‌های پرداخت نقدی بیش از پیش افزایش یافته است. سیاست‌های نقدی در صورت وجود الزامات و زیرساخت‌های لازم، به لحاظ میزان اصابت به هدف، حداقل نشت، حداقل فساد، حفظ کرامت انسانی و بیشترین سرعت در تحقق اهداف و عدم نیاز به دستگاه‌های اجرایی و نهادهای گسترده، نسبت به روش‌های غیرنقدی ارجحیت دارند. در مقابل، مخالفان پرداخت یارانه نقدی معتقدند علاوه بر تورم‌ز‌زا بودن این طرح، منجر به یک تعهد بلند برای دولت شده و از آنجایی که تصور درآمد دائمی برای خانوار ایجاد می‌کند، غیرقابل حذف خواهد بود.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D8%B9%D8%B7%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9 «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref>
پراکندگی متداول‌ترین برنامه‌های سیاستی دنیا نشان می‌دهد که از بین 122 برنامه در سال 2004م، 49 برنامه پرداخت نقدی بوده و 73 برنامه دیگر بین سایر انواع برنامه‌های حمایتی توزیع شده که تا سال 2015 حرکت به سمت سیاست‌های پرداخت نقدی بیش از پیش افزایش یافته است. سیاست‌های نقدی در صورت وجود الزامات و زیرساخت‌های لازم، به لحاظ میزان اصابت به هدف، حداقل نشت، حداقل فساد، حفظ کرامت انسانی و بیشترین سرعت در تحقق اهداف و عدم نیاز به دستگاه‌های اجرایی و نهادهای گسترده، نسبت به روش‌های غیرنقدی ارجحیت دارند. در مقابل، مخالفان پرداخت یارانه نقدی معتقدند علاوه بر تورم‌ز‌زا بودن این طرح، منجر به یک تعهد بلند برای دولت شده و از آنجایی که تصور درآمد دائمی برای خانوار ایجاد می‌کند، غیرقابل حذف خواهد بود.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D8%B9%D8%B7%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9 «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref>


به‌طور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد نه‌تنها در شیوه اجرا دارای اشکال بوده و هدررفت منابع را در پی داشته، بلکه در شناسایی و اصابت به گروه‌های هدف نیز دارای ایراد اساسی است. این مسئله زمینه استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی را فراهم کرد.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/نقد-و-بررسی-طرح-اعطای-کالابرگ-الکترونیک «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref>
به‌طور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد نه‌تنها در شیوه اجرا دارای اشکال بوده و هدررفت منابع را در پی داشته، بلکه در شناسایی و اصابت به گروه‌های هدف نیز دارای ایراد اساسی است. این مسئله زمینه استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی را فراهم کرد.<ref>[https://csr.ir/fa/news/1074/نقد-و-بررسی-طرح-اعطای-کالابرگ-الکترونیک «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.]</ref>


== مزایا و معایب کالابرگ الکترونیکی ==
== مزایا و معایب کالابرگ الکترونیکی ==
 
بررسی نتایج اجرای دو مرحله اولیه اجرای کالابرگ الکترونیکی نشان دهنده افزایش میزان مشارکت و استقبال خانوارها در سه دهک پایین درآمدی و بهبود نسبی در مصرف کالری در دهک‌های پایین درآمدی است.<ref>[https://report.mrc.ir/ «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، وب‌سایت ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.]</ref> افزایش عدالت اجتماعی و حمايت اصولی از اقشار آسيب‌پذير در جامعه از دیگر مزایای توزيع کالاهای اساسی توسط کالابرگ الکترونيکی محسوب می‌شود.<ref>[https://www.iranjib.ir/shownews/104842/-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5-%D9%85%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF/ «نظر کارشناسان در خصوص مزایا و معایت کالابرگ الکترونیکی»، وب‌سایت ایران‌جیب.]</ref>با این وجود برخی کارشناسان استفاده از شیوه‌های قدیمی منسوخ برای دهک‌بندی، مبنا قراردادن درآمدهای خانوار به جای هزینه‌های تمام شده<ref>[https://jahanesanat.ir/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D8%A7-%DB%B8%DB%B5%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF/ «آیا واقعا ۸۵‌درصد مردم از طرح کالابرگ رضایت دارند؟»، وب‌سایت جهان صنعت.]</ref>و کمبود نظارت بر قیمت‌ها را از معایب این طرح دانسته‌اند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1011234/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88 «واکنش مردم به طرح جدید کالابرگ» وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> علاوه بر این ناپایداری منابع مالی این طرح و برخی از مشکلات اجرایی مانند عدم وجود وحدت رویه و پایداری در نحوه اجرا، کمبود اطلاع رسانی و آموزش خانوارها و عدم همکاری برخی دستگاه‌های ذی ربط نیز می‌تواند موفقیت این طرح را تحت تاثیر قرار دهد.<ref>[https://report.mrc.ir/ «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، وب‌سایت ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.]</ref>
== واکنش مردم به اجرای کالابرگ الکترونیک ==


== پانویس ==
== پانویس ==

نسخهٔ ۹ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۴:۵۷

کالابرگ الکترونیکی؛ سیاست حمایتی دولت برای تقویت وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی[دیدگاه ۱]

کالابرگ الکترونیکی طرحی است که از سوی دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده و به افراد این امکان را می‌دهد تا کالاهای اساسی را با قیمت یارانه‌ای خریداری کنند. اعتبار کالابرگ مبتنی بر تعداد و سطح دهک‌بندی خانوار متفاوت است.

تعریف کالابرگ الکترونیکی

کالابرگ الکترونیکی یا یارانه کالابرگ، یک سیستم اعتبار الکترونیکی است که توسط دولت برای خرید کالاهای اساسی در اختیار خانوارها قرار می‌گیرد. این اعتبار به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود و فقط برای خرید اقلام اساسی قابل استفاده است. این طرح، جایگزین بخشی از یارانه‌های نقدی است و بر مصرف کالاهای اساسی تمرکز دارد.[۱]برنج ایرانی، روغن مایع و جامد، تخم‌مرغ، شیر و ماست، پنیر سفید، شکر، مرغ و ماکارونی کالاهایی است که کالابرگ الکترونیکی به آن تعلق می‌گیرد.[۲]

پیشینه و روند شکل‌گیری کالابرگ الکترونیکی در ایران

پس از جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹ش–۱۳۶۷ش) و در پی کمبود کالاها، دولت طرح کوپن را برای توزیع عادلانه کالاهای ضروری (مانند برنج، روغن، قند، شکر، گوشت، و پوشاک) اجرا کرد. این سیستم تا سال ۱۳۸۸ش به‌صورت محدود ادامه داشت. با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در دولت دهم (۱۳۸۹ش)، پرداخت نقدی جایگزین یارانه‌های کالایی شد. با این حال، نقدی شدن یارانه‌ها باعث تورم و کاهش قدرت خرید دهک‌های پایین شد، که زمینه بازگشت مجدد ایدهٔ کالابرگ را فراهم کرد.[۳][دیدگاه ۲] دولت سیزدهم (ابراهیم رئیسی) در اردیبهشت ۱۴۰۱، با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، تصمیم گرفت برای جبران آثار تورمی این سیاست، طرح کالابرگ الکترونیک را اجرا کند. پاییز ۱۴۰۱ش[دیدگاه ۳] این طرح به صورت آزمایشی در چند استان از جمله هرمزگان، قزوین و گیلان و در سال ۱۴۰۲ش به صورت سراسری اجرا شد و تا اردیبهشت ۱۴۰۳ش ادامه داشت.[۴]در دولت چهاردهم همزمان با حذف ارز یارانه‌ای معروف به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی با رشد قابل توجهی همراه شد. دولت چهاردهم مدعی شد ارز ترجیحی از این به بعد به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. دولت با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز به هر فرد جهت خرید کالاهای اساسی اعتبار یک میلیون تومانی در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. طرح جدید به گفته وزیر اقتصاد انعطاف‌پذیر بوده و در صورت افزایش تورم و قیمت کالاهای اساسی قابلیت افزایش را دارد.[۵]

مبنای قانونی کالابرگ الکترونیکی در ایران

قانون کالابرگ الکترونیکی، در قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳ش تا ۱۴۰۷ش) مطرح شده است. در متن برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است به‌منظور حمایت از معیشت خانوارهای کم‌درآمد، به تدریج یارانه نقدی را به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند. این طرح ابتدا به‌صورت آزمایشی در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۲ش اجرا شد، اما در برنامه هفتم توسعه، به صورت دائمی و ساختاری دیده شده است تا زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گسترش یابد.[۶]ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه بخش رفاه اجتماعی و حمایت از معیشت خانوارها دولت را موظف کرده تا یارانه‌های نقدی را به صورت تدریجی و هوشمند به کالابرگ الکترونیکی تبدیل کند تا کالاهای اساسی با نرخ یارانه‌ای در اختیار خانوارها قرار گیرد.[۷][دیدگاه ۴]

هدف از اجرای کالابرگ الکترونیکی در ایران

حفظ قدرت خرید مردم، افزایش دسترسی مردم به کالاهای اساسی، جلوگیری از تورم و گرانی کالاهای اساسی، کاهش وابستگی به یارانه نقدی و کمک به معیشت اقشار کم‌درآمد از مهم‌ترین دلایل اجرای این طرح می‌باشد.[۸]

کالابرگ الکترونیکی در کشورهای دیگر

برنامه کمک به تغذیه مکمل در آمریکا موسوم به «SNAP» که از قدیم به‌عنوان برنامه «کالابرگ غذا» در آمریکا شناخته می‌شود. این طرح کمک‌هایی را برای تهیه غذا در اختیار مردم کم‌درآمد یا بدون درآمد قرار می‌دهد. در روسیه نیز پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱م با مشکل بزرگ کمبود موادغذایی مواجه شده بود، تا مدتی از نظام توزیع نان با کالابرگ استفاده می‌کرد. اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۰۴م «برنامه توزیع غذا برای افراد محروم» (MDP) را برای تأمین موادغذایی افراد کم درآمد جامعه تصویب کرد. براساس این برنامه توزیع غذا، مقدار و مدت ارائه بن‌های حمایتی غذا بستگی به وضعیت اقتصادی هر فرد و ساختار خانواده او داشت.[۹][دیدگاه ۵]

برزیل در سال ۲۰۲۶م، بولسا فامیلیا (سبد خانوار) حداقل مبلغ ۶۰۰ رئال برای هر خانواده را حفظ کرد که پایه درآمد ماهانه را برای دریافت‌کنندگان تضمین می‌کرد. طرح ۱۵۰ دلاری سرپرستان خانوار در آرژانتین، برای سرپرستان خانوار با فرزندانی تا ۱۸ سال یا فرزندان معلول در هر سنی و همچنین خانوارهایی که مادر خانواده باردار است، اختصاص یافت. یارانه Prime à la Conversion فرانسه در سال ۲۰۲۶م به ۵۷۰۰ یورو رسید. یارانه خرید خودروی برقی نیز در این سال افزایش یافت. علاوه بر این موارد پاداش‌های زیست‌محیطی و پاداش‌های گواهی صرفه‌جویی در مصرف انرژی (CEE) به شهروندان فرانسوی پرداخت می‌شود. به طور کلی این یارانه در جهت گذار از خودروهای قدیمی به خودروهای برقی و دوستدار محیط زیست پرداخت می‌شود.[۱۰]

تفاوت کالابرگ الکترونیکی با کوپن

بسیاری بر این نکته تأکید می‌کنند که کالابرگ الکترونیکی همان نظام کوپن‌دهی در گذشته است، در حالی که ارائه کالابرگ با سیستم کوپن‌دهی دوران جنگ تفاوت‌هایی دارد. ویژگی‌های اصلی کوپن‌ها عبارت بودند از:

۱. کمبود کالاها: به دلیل شرایط جنگی و تحریم‌ها، بسیاری از کالاهای اساسی در کشور نایاب بودند.

۲. توزیع عمومی: کوپن‌ها بین همه افراد جامعه توزیع می‌شد تا اطمینان حاصل شود که همه به حداقل کالاهای مورد نیاز دسترسی دارند.[۱۱]

۳. با توجه به تجهیز زیرساخت‌ها، اعم از فروشگاه‌های بزرگ زنجیره‌ای تخصیص و اجرای کالابرگ الکترونیکی مشکلات و محدودیت‌های نظام کوپنی را ندارد.[۱۲]

تفاوت کالابرگ الکترونیکی با یارانه نقدی

کالابرگ الکترونیک با یارانه نقدی تفاوت دارد و امکان برداشت پول از طریق دستگاه‌های خودپرداز وجود ندارد. این اعتبار صرفاً برای خرید اقلام مشخص‌شده در فروشگاه‌های طرف قرارداد قابل استفاده است.[۱۳][دیدگاه ۶]

مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی

مبلغ اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس جایگاه دهک خانوار می‌باشد و از ابتدای اجرا تاکنون چندبار دستخوش تغییر شده است. در آغاز اجرا این اعتبار برای افراد حاضر در دهک اول تا سوم، نفری ۵۰۰ هزار تومان و برای دهک چهار تا هفت ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر در نظر گرفته شده بود. این اعتبار در آذر ۱۴۰۴ش با افزایش اعتبار برای دهک‌های اول تا سوم همراه شد و اعتبار آنان از ۵۰۰ هزارتومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافت در حالی که اعتبار دهک‌های چهارم تا هفتم بدون تغییر ماند.[۱۴]در دی ماه 1404ش دولت چهاردهم در یک تصمیم مهم با حذف ارز ترجیحی، با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز مقدار کالابرگ الکترونیکی را به یک میلیون تومان برای هر نفر افزایش داد. تفاوت اساسی این طرح گذشته از افزایش قابل توجه، با طرح‌های پیشین این تفاوت را داشت که اولا همه دهک‌های درآمدی را شامل می‌شد و برای همه دهک‌ها نیز به یک میزان اعتبار در نظر گرفته شده بود.[۵][دیدگاه ۷]

مقایسه یارانه مستقیم نقدی با طرح کالابرگ الکترونیکی

پراکندگی متداول‌ترین برنامه‌های سیاستی دنیا نشان می‌دهد که از بین 122 برنامه در سال 2004م، 49 برنامه پرداخت نقدی بوده و 73 برنامه دیگر بین سایر انواع برنامه‌های حمایتی توزیع شده که تا سال 2015 حرکت به سمت سیاست‌های پرداخت نقدی بیش از پیش افزایش یافته است. سیاست‌های نقدی در صورت وجود الزامات و زیرساخت‌های لازم، به لحاظ میزان اصابت به هدف، حداقل نشت، حداقل فساد، حفظ کرامت انسانی و بیشترین سرعت در تحقق اهداف و عدم نیاز به دستگاه‌های اجرایی و نهادهای گسترده، نسبت به روش‌های غیرنقدی ارجحیت دارند. در مقابل، مخالفان پرداخت یارانه نقدی معتقدند علاوه بر تورم‌ز‌زا بودن این طرح، منجر به یک تعهد بلند برای دولت شده و از آنجایی که تصور درآمد دائمی برای خانوار ایجاد می‌کند، غیرقابل حذف خواهد بود.[۱۵]

به‌طور ویژه یارانه ارزی که در سال ۱۳۹۷ش به کالاهای اساسی وارداتی اختصاص پیدا کرد نه‌تنها در شیوه اجرا دارای اشکال بوده و هدررفت منابع را در پی داشته، بلکه در شناسایی و اصابت به گروه‌های هدف نیز دارای ایراد اساسی است. این مسئله زمینه استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی را فراهم کرد.[۱۶]

مزایا و معایب کالابرگ الکترونیکی

بررسی نتایج اجرای دو مرحله اولیه اجرای کالابرگ الکترونیکی نشان دهنده افزایش میزان مشارکت و استقبال خانوارها در سه دهک پایین درآمدی و بهبود نسبی در مصرف کالری در دهک‌های پایین درآمدی است.[۱۷] افزایش عدالت اجتماعی و حمايت اصولی از اقشار آسيب‌پذير در جامعه از دیگر مزایای توزيع کالاهای اساسی توسط کالابرگ الکترونيکی محسوب می‌شود.[۱۸]با این وجود برخی کارشناسان استفاده از شیوه‌های قدیمی منسوخ برای دهک‌بندی، مبنا قراردادن درآمدهای خانوار به جای هزینه‌های تمام شده[۱۹]و کمبود نظارت بر قیمت‌ها را از معایب این طرح دانسته‌اند.[۲۰] علاوه بر این ناپایداری منابع مالی این طرح و برخی از مشکلات اجرایی مانند عدم وجود وحدت رویه و پایداری در نحوه اجرا، کمبود اطلاع رسانی و آموزش خانوارها و عدم همکاری برخی دستگاه‌های ذی ربط نیز می‌تواند موفقیت این طرح را تحت تاثیر قرار دهد.[۲۱]

پانویس

  1. ↑ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وب‌سایت کارگزاری حافظ.
  2. ↑ «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وب‌سایت ویرگول.
  3. ↑ «از کوپن‌های دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین.
  4. ↑ «کالابرگ الکترونیک؛ همه‌چیز درباره یارانه نیم‌میلیونی»، وب‌سایت فرارو.
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ «ارز ترجیحی حذف نمی‌شود»، وبسایت پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.
  6. ↑ «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وب‌سایت خبرگزاری مهر.
  7. ↑ تصويب نامه در خصوص اقدام وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي نسبت به حمايت معيشتي از هفت دهك پايين درآمدي، وب‌سایت سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران.
  8. ↑ «کالابرگ با چالش‌های جدی در تأمین مالی و اجرا روبه‌رو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران.
  9. ↑ «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وب‌سایت روزنامه فرهیختگان.
  10. ↑ «پرداخت یارانه و کالابرگ در کشورهای جهان به چه صورت است؟»، وبسایت تجارت‌نیوز.
  11. ↑ «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وب‌سایت خبرآنلاین.
  12. ↑ «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وب‌سایت خبرگزاری ایسنا.
  13. ↑ «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وب‌سایت شبکه شرق.
  14. ↑ «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی می‌توان خرید؟»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.
  15. ↑ «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.
  16. ↑ «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی.
  17. ↑ «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، وب‌سایت ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
  18. ↑ «نظر کارشناسان در خصوص مزایا و معایت کالابرگ الکترونیکی»، وب‌سایت ایران‌جیب.
  19. ↑ «آیا واقعا ۸۵‌درصد مردم از طرح کالابرگ رضایت دارند؟»، وب‌سایت جهان صنعت.
  20. ↑ «واکنش مردم به طرح جدید کالابرگ» وب‌سایت همشهری آنلاین.
  21. ↑ «گزارش نظارتی ارزیابی طرح کالابرگ الکترونیکی»، وب‌سایت ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
دیدگاه‌های ارزیابان
  1. ↑ برخی مباحث مهم در این مقاله مغفول مانده است که بدون آنها، این مقاله با محتوای بسیاری از سایت‌ها تفاوت بنیادینی ندارد 1- آثار عینی و آماری اجرای طرح 2- چالش ها و محدودیت های طرح 3- دیدگاه های انتقادی و مخالفت هایی که با طرح بوده و در مقابل دفاعیات موافقین 4- عکس العمل مردم و واکنش هایی که به این طرح داشتن. اضافه شد
  2. ↑ به طور دقیق با منبع تطبیق ندارد از مجموعه متن استفاده شده در این نوع مداخل زیاد سخت گیری نکنید اگر محتوا علمی و ادعایی علمی مطرح شود جای این دقت نظر هست
  3. ↑ قبلتر گفتید اجرای آزمایشی سال 402 بوده خیر کجا؟؟؟
  4. ↑ منابعی که در این پاراگراف آمده است با محتوا تطبیق ندارد. گویا مطالب از منابع دیگری نیز آمده است که در اینجا درج نشده است. اصلاح شد
  5. ↑ کشورهای مهم دیگری هم هستند که میتوان در پیشینه افزود مثلا این منبع و جدولی که در آن درج شده را ببینید: https://tejaratnews.com/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7 اضافه شد ممنون
  6. ↑ نیازی به درج عنوام مستقل دارد؟ در مفهوم شناسی میتواند اضافه شود از این جهت که مورد جستجو هست جدا شده
  7. ↑ این بند در انتهای پیشینه نیز وجود داشت و تکراری است اصلاح شد

منابع

  • «ارز ترجیحی حذف نمی‌شود»، وبسایت پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۴ش.
  • «از کوپن‌های دهه ۶۰ تا کالابرگ الکترونیکی دولت رئیسی»، وبسایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
  • «با ۶۲۰ هزار تومان کالابرگ الکترونیک چه چیزهایی می‌توان خرید؟»، وب‌سایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش.
  • «تأکید بر صدور کالابرگ الکترونیکی در برنامه هفتم توسعه»، وب‌سایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش.
  • «تجربه موفق دنیا در توزیع کالابرگ»، وب‌سایت روزنامه فرهیختگان، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «تفاوت کوپن با کالابرگ الکترونیکی چیست؟» وب‌سایت خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۳۹۹ش.
  • «چرا کالابرگ همان کوپن نیست؟» وب‌سایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ بهمن ۱۴۰۳ش.
  • «طرح کالابرگ الکترونیکی باید در آبان ماه اجرا شود»، وب‌سایت خبرگزاری خانه ملت، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «کالابرگ الکترونیک چیست؟»، وب‌سایت شبکه شرق، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۳ش.
  • «کالابرگ الکترونیک؛ همه‌چیز دربارهٔ یارانه نیم‌میلیونی»، وب‌سایت فرارو، تاریخ بازدید مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «کالابرگ الکترونیکی چیست؟ هرآنچه باید بدانید»، وب‌سایت ویرگول، تاریخ بازدید مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «کالابرگ الکترونیکی چیست؟»، وب‌سایت کارگزاری حافظ، تاریخ بازدید مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «کالابرگ با چالش‌های جدی در تأمین مالی و اجرا روبه‌رو شد»، وبسایت روزنامه توسعه ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «نقد و بررسی طرح اعطای کالابرگ الکترونیک»، وب‌سایت پژوهشکده تحقیقات راهبردی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=پیش‌نویس:کالابرگ_الکترونیک&oldid=9058»