پیش‌نویس:مدگرایی مردانه: تفاوت میان نسخه‌ها

مدگرایی به‌معنای آراستگی و مصرف متظاهرانه مد از تمایلات عمدتا زنانه و کمتر مردانه شمرده می‌شود. در گذشته، مردان کمتر به خودآرایی پرداخته و منزلت مردانه با معیارهای غیر از اندام مردانه سنجیده می‌شد؛ اما امروزه مدگرایی مردانه به‌مثابه پدیدة چند لایه از موضوعات مهمی سبک‌زندگی در جهان معاصر به‌شمار می‌آید. پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه را عمدتا مرتبط با هویت مردانه، تحولات فرهنگی، اقتصادی و تأثیر رسانه‌ها تحلیل کرده و دیدگاه‌های متنوعی دربارة کارکردها، انگیزه‌ها و پیامدهای آن ارائه داده‌اند. همچنین این پدیده در نظام‌های ارزشی مختلف، از جمله در چارچوب‌های دینی و فرهنگ اسلامی، تفسیرها و گونه‌بندی‌های متفاوتی یافته است.

مدگرایی مردانه زیر مجموعه مفاهم مد و مدگرایی است. مردان دو گونه نقش در صنعت مد ایفا می‌کنند؛ از یک طرف مصرف کننده‌ مدهای جدید هستند و از سوی دیگر به‌عنوان مدلینگ به تبلیغ مدهای جدید می‌پردازند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> مدهای مردانه کدهای برای نمایش هویت مردانه هستند.<ref> [https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref>  مدهای مردانه گرایش‌ها و باورهای مردانه را بازتاب داده و انعکاسی از نوع رابطه اجتماعی مردان با زنان نیز است.<ref>[https://ideaschool.academy/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.] </ref> این مفهوم دارای ابعاد و سطوح مختلف است که یکی از آنها زنانه‌پوشی مردان است؛<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.]</ref> اما مدل شدن مردان امر جدیدی است که مردانگی مردان را به‌مثابه سوژه جنسی مصرف کننده، بازنمایی کرده<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref> و در عین حال منعکس کننده تغییرات فزاینده در هنجارهای اجتماعی، فرهنگی و فناوری نیز به‌شمار می‌رود.<ref> [https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>

==تاریخچه مدگرایی مردانه==

به گزارش منابع تاریخی، در گذشته، لباس‌های مردانه عمدتاً کاربردی و برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند. به‌تدریج؛ لباس به یک نشانگر مهمی برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.<ref>[https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> هولمز با اشاره به نسبت مد و جنسیت معتقد است؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده ‌شده، بازنمایی بدن اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در سبک‌زندگی ایرانی اسلامی نیز؛ داش‌ها و مشهدی‌ها(مشتی‌ها)، بعضا آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بدن خود خال‌کوبی می‌کردند؛<ref> [https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،226.]</ref> اما امروزه با کمرنگ رنگ شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.]</ref> و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است. <ref>[https://jamehsara.ir/%D9%85%D8%AF-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>

از منظر برخی؛ ورود مردان در حوزه مد و بازنمایی آنها به‌عنوان مصرف کننده مد، مرز‌های جنسیتی را بیشتر تضعیف کرده است و نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه به‌شمار می‌آید. بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو مصرف کرده و در حوزه مدلینگ نیز فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه شدن مردانگی را برساخته است.<ref>ع[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf بداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.]</ref>

==مدگرایی مردانه در ایران==  

بر مبنای منابع تاریخی؛‌ در گذشته برای مردان ایرانی «نحوه بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوه عملکرد» بازتابنده مردانگی به‌شمار می‌آمد؛ اما با ورود فرهنگ مدرن، برای مردان نیز نحوه بودن اهمیت یافته است؛ برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که در صدد بازتعریف آن از طریق استایل و زیبایی اندام بوده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان؛ توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ<ref>گ[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf نجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.]</ref> و تی‌شرت‌هایی با نوشته‌های خاص، چیدن ابرو‌ها و لاک زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند.<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> طبق آمارها؛ 60 % مردان ایرانی به انجام عمل زيبايي بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref> در برخی از وب‌سایت‌ها از شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال 2025م. تبلیغ می‌شوند.<ref> «60 [https://www.shixon.com/blog/articles/2858/60-%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%85%d9%88%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af-%d9%be%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%85%d9%88%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%aa%d8%b1%d9%86%d8%af-20 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref> از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگویی مردسالاری را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانگی متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی موفق نبوده‌اند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>

بر مبنای پژوهش‌ها؛ مدگرایی مردانه عمدتا ریشه در الگوگیری از سبک‌زندگی غربی دارد؛<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> خاستگاه اصلی آن فردگرایی بوده<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران] </ref> و مردان برای بیشتر دیده‌ شدن و متمایز شدن، به مدهای روی می‌آورند که هویت متمایز او را بازتاب دهند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> برخی؛ توجه فزاینده به بدن مردانه و مدگرایی مردان را متأثر از سودگرایی، تبلیغات و الزامات اجتماعی معاصر تحلیل کرده‌اند:  

از منظر محققین؛ مردانگی در تعریف سنتی دلالت صریح بر قدرت داشت؛ اما در دنیای مدگرایی و مدلینگ، بدن عضلانی، کمال مطلوب اندام مردانه شمرده شده و به‌عنوان عنصر زیبا‌شناختی و ابژه جنسی بازنمایی می‌شود. اسطوره ‌مردانگی که رسانه‌ها بازنمایی می‌کنند کسی است که برای آخرین ابزارهای الکترونیک، محصولات زیبایی و مد پول خرج می‌کند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص88-86.]</ref>  تبلیغات رسانه‌ای، مردان زن‌نما را نیز تیپ ایده‌آل مردانه نشان داده و مردان را به ‌الگوگیری از این مدل‌ها تشویق می‌کند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص24.]</ref>

<big>1) پیامدهای اخلاقی و اجتماعی:</big>

 

 

• رفت‌وآمد غیرهدفمند پسران جوان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>  

• بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری برخی زنان با مردان زن‌نما.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص28.]</ref>

<big>2) پیامدهای روان‌شناختی</big>

• عدم انطباق هویت برساخته با هویت مردانگی.<ref> [https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص26.]</ref>  

• اضطراب مردان برای تأمین نیازهای خود و خانواده.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص139.]</ref>

• اعتیاد به خرید و مصرف مدهای جدید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref>