بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>علی نقی؛</big>''' علی بنمحمد و امام دهم شیعیان اثنیعشری. | '''<big>علی نقی؛</big>''' علی بنمحمد و امام دهم شیعیان اثنیعشری. | ||
علی بن محمد بن موسی ( | علی بن محمد بن موسی (۲۱۲–۲۵۴ق)، دهمین امام شیعیان، با القاب مشهوری همچون هادی و نقی و کنیه ابوالحسن ثالث شناخته میشود. او در سن هشت سالگی پس از پدرش، امام جواد، عهدهدار امامت شد. بیشتر سالهای امامت وی در سامرا و تحت نظارت حاکمان عباسی گذشت. رویکرد ارتباطی وی با شیعیان در این دوره، به واسطه سازمان وکالت بود. علاوه بر احادیث، روایات منقول و ادعیه، زیارت جامعه کبیره و زیارت غدیریه نیز از او نقل شده است. علی بنمحمد در سال ۲۵۴ق در سامرا به شهادت رسید و در منزل مسکونی خود مدفون شد.<ref group="دیدگاه">باید جامعتر نوشته شود.</ref> | ||
== تولد و خانواده == | == تولد و خانواده == | ||
امام هادی در ۱۵ ذیالحجه سال | امام هادی در ۱۵ ذیالحجه سال ۲۱۲ق در منطقهای به نام صَریا در اطراف مدینه به دنیا آمد.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۱.</ref> در برخی منابع تاریخی دیگر، تاریخهای متفاوتی مانند ۲ یا ۵ رجب سال ۲۱۲ق<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۸.</ref>، ۲۷ ذیالحجه یا ماه رجب سال ۲۱۴ق<ref>حسینی، تاریخ اهلالبیت، ۱۴۱۰ق، ص۷۶؛ بغدادی، تاریخ بغداد، بیتا، ج۲، ص۵۷.</ref> و <ref group="دیدگاه">چندم ماه؟</ref>جمادیالثانی سال ۲۱۵ق<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۷.</ref> نیز برای تولد ایشان بیان شده است. پدرش محمد بنعلی ملقب به امام جواد است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۱۵.</ref> مادرش کنیزی<ref group="دیدگاه">نیازی به تأکید بر جنبه کنیز بودن نیست. حذف شود</ref> به نام سَمانه یا سوسَن، از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> نقش انگشتری امام که بر دست داشتند<ref group="دیدگاه">در تمام متن چک کنید که فعل به صورت مفرد به کار برود</ref>، در برخی منابع «الله ربّی و هو عصمتی من خلقه» نقل شده است.<ref>جعفریان، تاریخ تشیع در ایران، ۱۳۶۸ش، ج۲، ص۱۴۰.</ref> | ||
امام هادی در دوران کودکی و همزمان با سفر حج پدرش امام جواد، به مدینه آمدند و تا سال | امام هادی در دوران کودکی و همزمان با سفر حج پدرش امام جواد، به مدینه آمدند و تا سال ۲۳۳ق در آن شهر سکونت داشت.<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۸.</ref> آن حضرت<ref group="دیدگاه">ترجیحا از کلماتی مثل حضرت یا معصوم استفاده نکنید. اصل بر عدم استفاده از این تعابیر است</ref> در سال ۲۳۳ هجری<ref group="دیدگاه">در تمام متن چک کنید که فقط ق ذکر شود. </ref> به دستور متوکل عباسی به سامرا آمد و در محلهای نظامی به نام عسکر تا هنگام شهادت به مدت ۲۱ سال، تحت نظارت مستقیم خلافت عباسی قرار داشت.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۷؛ مسعودی، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۹۳.</ref> | ||
== نسب و کنیه و القاب == | == نسب و کنیه و القاب == | ||
امام هادی از نوادگان رسول خدا، با هفت واسطه از نسل امام علی و از قبیله بنیهاشم، یکی از طایفههای قبیله قریش بود. نام، علی<ref>شافعی، مطالب السئول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۷.</ref> و کنیه آن حضرت ابوالحسن ثالث است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۹.</ref> | امام هادی از نوادگان رسول خدا، با هفت واسطه از نسل امام علی و از قبیله بنیهاشم، یکی از طایفههای قبیله قریش بود. نام، علی<ref>شافعی، مطالب السئول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۷.</ref> و کنیه آن حضرت ابوالحسن ثالث است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۹.</ref> مقصود از ابوالحسن اول، امام موسی بنجعفر و مقصود از ابوالحسن ثانی نیز علی بنموسی میباشد.<ref>قرشی، حیاه الامام علی الهادی(ع)، ۱۴۲۹ق، ص۲۱.</ref><ref group="دیدگاه">غیرمربتط با امام هادی</ref> | ||
مشهورترین القاب امام هادی و نَقی است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۸۳۶.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله مرتضی، عالم، فقیه، امین، نجیب، ناصح، فتاح، خالص و طَیّب<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۱.</ref>، راشد، سدید، صاحِبُ الْعَسکَر، صادق، ماضی، وفی<ref>خزعلی، موسوعه الامام الهادی(ع)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۳۵-۳۴ و ۴۱.</ref> برای آن حضرت ذکر شده که میان شیعیان و اهلسنت شهرت دارد. به دلیل اینکه امام در منطقهای به نام عسکر در شهر سامرا، محل استقرار نظامیان حکومت عباسی زندگی میکردند به نام عسکر یا عسکری، لقب داده شدند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵؛ ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۴۹۲.</ref> | مشهورترین القاب امام هادی و نَقی است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۸۳۶.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله مرتضی، عالم، فقیه، امین، نجیب، ناصح، فتاح، خالص و طَیّب<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۱.</ref>، راشد، سدید، صاحِبُ الْعَسکَر، صادق، ماضی، وفی<ref>خزعلی، موسوعه الامام الهادی(ع)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۳۵-۳۴ و ۴۱.</ref> برای آن حضرت ذکر شده که میان شیعیان و اهلسنت شهرت<ref group="دیدگاه">این موارد برای ایشان شهرت دارد؟ چیزی که شهرت دارد فقط لقب هادی و نقی است | ||
اینکه به این القاب شهرت دارند (همه یا فقط همان دو) منبعش همان منبعی است که در انتها آمده؟ بهتر است منبع امروزی تری برای شهرت استفاده شود.</ref> دارد. به دلیل اینکه امام در منطقهای به نام عسکر در شهر سامرا، محل استقرار نظامیان حکومت عباسی زندگی میکردند به نام عسکر یا عسکری، لقب داده شدند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵؛ ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۴۹۲.</ref> | |||
== همسر و فرزندان == | == همسر و فرزندان == | ||
نام همسر امام در منابع با عنوانهایی چون حدیث، سوسن<ref>خزعلی، موسوعه الامام الهادی(ع)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۵۰.</ref>، عسفان و سلیل ذکر شده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۱۵؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۱۱-۱۱۰.</ref> علامه مجلسی در بحارالانوار با عبارت «کانت من العارفات الصالحات» نام سلیل را برای همسر امام ستوده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۱۵.</ref> | نام همسر امام در منابع با عنوانهایی چون حدیث، سوسن<ref>خزعلی، موسوعه الامام الهادی(ع)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۵۰.</ref>، عسفان و سلیل ذکر شده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۱۵؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۱۱-۱۱۰.</ref> علامه مجلسی در بحارالانوار با عبارت «کانت من العارفات الصالحات»<ref group="دیدگاه">عبارت عربی نیاورید. مضمون را بیاورید کافی است مثلا بگویید: او را از عارف و صالح معرفی کرده و ... </ref> نام سلیل را برای همسر امام ستوده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۱۵.</ref> | ||
امام هادی، دارای چهار پسر به نامهای حسن، محمد، حسین و جعفر و نیز دستکم یک دختر بود که با نامهای عایشه، عِلِّیّه یا عَلیِّه یا دَلاله در متون مختلف ذکر شده است.<ref>ابنحجر هیثمی، الصواعق المحرقه، مکتبه القاهره، بیتا، ص۲۰۷.</ref> | امام هادی، دارای چهار پسر به نامهای حسن، محمد، حسین و جعفر و نیز دستکم یک دختر بود که با نامهای عایشه، عِلِّیّه یا عَلیِّه یا دَلاله در متون مختلف ذکر شده است.<ref>ابنحجر هیثمی، الصواعق المحرقه، مکتبه القاهره، بیتا، ص۲۰۷.</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۳: | ||
امامت امام هادی، در سال ۲۲۰هجری و در سن هشت سالگی آغاز شد.<ref>قمی، منتهى الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص ۱۸۷۸.</ref> در برخی منابع، آغاز امامت امام در سن کمتر از هفت سالگی و حتی شش سال و پنج ماه نیز نقل شده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۳۳.</ref> آن حضرت از دیدگاه شیعه براساس حدیث لوح و نصوصی که امام جواد درباره جانشینی وی بیان کردند و از طریق برخی روایان همچون اسماعیل بنمهران، محمد بناسماعیل و ابوجعفر اشعری، نقل شد، به امامت رسید.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۹-۳۷۵.</ref> | امامت امام هادی، در سال ۲۲۰هجری و در سن هشت سالگی آغاز شد.<ref>قمی، منتهى الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص ۱۸۷۸.</ref> در برخی منابع، آغاز امامت امام در سن کمتر از هفت سالگی و حتی شش سال و پنج ماه نیز نقل شده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۳۳.</ref> آن حضرت از دیدگاه شیعه براساس حدیث لوح و نصوصی که امام جواد درباره جانشینی وی بیان کردند و از طریق برخی روایان همچون اسماعیل بنمهران، محمد بناسماعیل و ابوجعفر اشعری، نقل شد، به امامت رسید.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۹-۳۷۵.</ref> | ||
سن کم ایشان همانند مورد پدرش امام جواد باعث تردید گسترده در جامعه شیعه نشد و به استثنای گروه اندکی که به موسویه، طرفداران موسی مبرقع معروف شدند و پس از مدت کوتاهی بازگشتند، عموم شیعیان امامت وی را با استناد به نصوص امامان پیشین پذیرفتند.<ref>نوبختی، فرقالشیعه، بیتا، ص۹۲-۹۱.</ref> دوران ۳۴ ساله امامت ایشان(۲۲۰-۲۵۴هجری) با خلافت شش تن از خلفای عباسی از جمله ده سال با معتصم برادر مأمون، یک سال در عصر واثق پسر معتصم، حدود شانزده سال با متوکل، شش ماه با منتصر پسر متوکل، چهار سال با مستعین پسر عموی منتصر و سه سال با معتز پسر متوکل همزمان بود.<ref>طبرسی، اعلامالوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۹؛ ابنکثیر، البدایه و النهایه، ۱۴۰۸ق، ج۱۱، ص۱۵.</ref> | سن کم ایشان همانند مورد پدرش امام جواد باعث تردید گسترده در جامعه شیعه نشد و به استثنای گروه اندکی که به موسویه، طرفداران موسی مبرقع معروف شدند و پس از مدت کوتاهی بازگشتند، عموم شیعیان امامت وی را با استناد به نصوص امامان پیشین پذیرفتند.<ref>نوبختی، فرقالشیعه، بیتا، ص۹۲-۹۱.</ref> دوران ۳۴ ساله امامت ایشان(۲۲۰-۲۵۴هجری) با خلافت شش تن از خلفای عباسی از جمله ده سال با معتصم برادر مأمون، یک سال در عصر واثق پسر معتصم، حدود شانزده سال با متوکل، شش ماه با منتصر پسر متوکل، چهار سال با مستعین پسر عموی منتصر و سه سال با معتز پسر متوکل همزمان بود.<ref>طبرسی، اعلامالوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۹؛ ابنکثیر، البدایه و النهایه، ۱۴۰۸ق، ج۱۱، ص۱۵.</ref><ref group="دیدگاه">میتوانید این خلفای همزمان را در یک جدول گزارش کنید.</ref> | ||
== نقش سیاسی امام هادی == | == نقش سیاسی امام هادی<ref group="دیدگاه">نیاز به مطالب بیشتری برای این بخش وجود دارد.</ref> == | ||
نقش سیاسی | نقش سیاسی امام علی نقی را میتوان در سه حوزه اصلی بیان کرد.<ref>علیخانی و اصغری شورستانی، «نگاهی به دیدگاههای سیاسی امام هادی علیهالسلام»، ۱۳۹۲ش، ص۱۷۷.</ref> | ||
# '''اصل حکومت و نوع نگاه به دنیا و قدرت:''' امام قدرت و جکومت را ارزشمند میداند که حاکمان در آن تنها به فکر دنیا و بهرهبرداریهای شخصی، حزبی و گروهی موقتی نباشند و با عملکرد صحیح آخرت را بر دنیا مقدم بدارند. | # '''اصل حکومت و نوع نگاه به دنیا و قدرت:''' امام قدرت و جکومت را ارزشمند میداند که حاکمان در آن تنها به فکر دنیا و بهرهبرداریهای شخصی، حزبی و گروهی موقتی نباشند و با عملکرد صحیح آخرت را بر دنیا مقدم بدارند. | ||
# '''ویژگیهای نخبگان سیاسی و بازیگران عرصه سیاست:''' تقوای الهی، صداقت و یکرنگی در برخورد و تعامل با مردم، بردباری و تحمل در برخورد با ناملایماتی که گاه خود مسبب بودهاند، رعایت حدود، توجه به شایستگی و صلاحیت خویش و تمهید شرایط لازم برای نصیحت و خیرخواهی افراد جامعه آن هم براساس عدم خودکامگی از اقدامات خود. | # '''ویژگیهای نخبگان سیاسی و بازیگران عرصه سیاست:''' تقوای الهی، صداقت و یکرنگی در برخورد و تعامل با مردم، بردباری و تحمل در برخورد با ناملایماتی که گاه خود مسبب بودهاند، رعایت حدود، توجه به شایستگی و صلاحیت خویش و تمهید شرایط لازم برای نصیحت و خیرخواهی افراد جامعه آن هم براساس عدم خودکامگی از اقدامات خود. | ||
# '''مردم و وظیفه آنان در قبال حکومت:''' مردم موظف به اطاعت کامل نسبت به حاکمانی هستند که خالصانه با همت و تلاش و دغدغه کار میکنند. باید از تبعیت ناآگاهانه بپرهیزند. از نصیحت و خیرخواهی نسبت به حاکمان دریغ نکنند. همواره خود را نسبت به آنچه حاکمان انجام میدهند، مسئول بدانند.<ref>علیخانی و اصغری شورستانی، «نگاهی به دیدگاههای سیاسی امام هادی علیهالسلام»، ۱۳۹۲ش، ص۱۷۸-۱۷۷.</ref> | # '''مردم و وظیفه آنان در قبال حکومت:''' مردم موظف به اطاعت کامل نسبت به حاکمانی هستند که خالصانه با همت و تلاش و دغدغه کار میکنند. باید از تبعیت ناآگاهانه بپرهیزند. از نصیحت و خیرخواهی نسبت به حاکمان دریغ نکنند. همواره خود را نسبت به آنچه حاکمان انجام میدهند، مسئول بدانند.<ref>علیخانی و اصغری شورستانی، «نگاهی به دیدگاههای سیاسی امام هادی علیهالسلام»، ۱۳۹۲ش، ص۱۷۸-۱۷۷.</ref><ref group="دیدگاه">در واقع این موارد نقش سیاسی امام نیستند. نقش به مواردی گفته میشود که اقدامی صورت گرفته باشد. این موارد بیشتر شبیه اندیشه سیاسی هستند.</ref> | ||
امام هادی در رویارویی با متوکل عباسی، پوچی و زوال قدرت مادی حاکمیت وی را آشکار نمود،<ref group="دیدگاه">این تیپ کارها را میتوان نقش خواند.</ref> مسئلهای که در دوران معاصر، افشای تناقضات و ناسازگاریهای اخلاقی تمدن غرب دانسته میشود. بر اساس این دیدگاه، ارائه زیباییهای اصیل و ناب اسلام در تقابل با آرایهها و ظواهر فریبنده غرب، زمینهساز ذائقه فکری و معنوی نسل جوان به سوی جستوجو و درک حقیقت است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1331572/%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 «منشور تمدنی امام هادی(ع)؛ دکترین عبور از بحرانهای معاصر»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">این مورد چون تحلیل است لازم است به صورت صریحتری به منابع استناد داده شود.</ref> | |||
== نقش فکری-فرهنگی امام هادی == | == نقش فکری-فرهنگی امام هادی == | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۷: | ||
=== مناظرات === | === مناظرات === | ||
امام هادی در راستای این مناظرات علاوه بر دفع شبهات در زمینههای اعتقادی با بهرهگیری از اصول هدایتآفرینی و بصیرتافزایی با لحاظ نمودن شرایط و آداب، مهارتها و فنون و اهداف و آرمانها، همچون اضاع مثلثی در گام نخست به خلق شیوههای کاربردی در برخوردهایشان پرداختند. سپس با استفاده از استراتژی قاطعیت و صلابت در برابر فرقههای انحرافی در گام دوم با باطل نمودن افکار و ادعاهای بیپایه و اساس آنان و بیانات صریح، منطقی، مبارزه و برخورد سخت و ردّ آنان و در نهایت طرد و لعنشان جهت هدایت و آگاهسازی جامعه اقدام کردند.<ref>شیخوند، «جریانهای فکری و کلامی عصر امام هادی(ع) و روشهای برخورد حضرت با آنها»، ۱۳۹۲ش، ص ۳۹۴.</ref> | امام هادی در راستای این مناظرات علاوه بر دفع شبهات در زمینههای اعتقادی با بهرهگیری از اصول هدایتآفرینی و بصیرتافزایی با لحاظ نمودن شرایط و آداب، مهارتها و فنون و اهداف و آرمانها، همچون اضاع مثلثی در گام نخست به خلق شیوههای کاربردی در برخوردهایشان پرداختند. سپس با استفاده از استراتژی قاطعیت و صلابت در برابر فرقههای انحرافی در گام دوم با باطل نمودن افکار و ادعاهای بیپایه و اساس آنان و بیانات صریح، منطقی، مبارزه و برخورد سخت و ردّ آنان و در نهایت طرد و لعنشان جهت هدایت و آگاهسازی جامعه اقدام کردند.<ref>شیخوند، «جریانهای فکری و کلامی عصر امام هادی(ع) و روشهای برخورد حضرت با آنها»، ۱۳۹۲ش، ص ۳۹۴.</ref><ref group="دیدگاه">برچسب ها و داوری ها را به حداقل برسانید مثلا: | ||
امام هادی در مواجهه با امواج فکری عصر خود، مناظرات اعتقادی، با تکیه بر اصول هدایت و بصیرتافزایی و با توجه به شرایط و آداب گفتوگو، ابتدا به تبیین شیوههای سنجیده و کاربردی در برخورد با جریانها پرداختند. سپس با اتخاذ رویکردی قاطع در برابر فرقههای انحرافی، به نقد و ابطال دیدگاهها و ادعاهای آنان پرداخته و از طریق بیانات روشن و استدلالی، در راستای آگاهسازی و هدایت جامعه اقدام کردند.</ref> | |||
=== مکاتبات === | === مکاتبات === | ||
در کتب و منابع تاریخی در حدود ۲۶۲ نامه از | در کتب و منابع تاریخی در حدود ۲۶۲ نامه از امام علی نقی نقل شده است که میتوان آنها را به دو دسته نامههایی که برای افراد خاص نوشته شده و نامههایی که برای گروهها و افراد عام نوشته شدهاند، تقسیم کرد. محتوای نامهها نیز در برگیرنده دو محور است:<ref>جانیپور، «تحلیل محتوایی و مضمونی مکاتبات امام هادی(ع)»، ۱۳۹۲ش، ص۲۶۵.</ref> | ||
# | # تبیین جایگاه امامت و ولایت و ویژگیهای امام معصوم در جامعه اسلامی. این هدف بهمنظور افزایش آگاهی و بصیرت جامعه در راستای اتخاذ راه حق و پرهیز از پیروی از فرقههای انحرافی و همچنین معرفی خود، امام حسن عسکری بهعنوان جانشین و امام مهدی بهعنوان امام در عصر غیبت بوده است. | ||
# تلاش برای پاسخگویی به مسائل فقهی و اعتقادی شیعیان و تبیین مبانی احکام اسلامی.<ref>جانیپور، «تحلیل محتوایی و مضمونی مکاتبات امام هادی(ع)»، ۱۳۹۲ش، ص۲۶۵.</ref> | # تلاش برای پاسخگویی به مسائل فقهی و اعتقادی شیعیان و تبیین مبانی احکام اسلامی.<ref>جانیپور، «تحلیل محتوایی و مضمونی مکاتبات امام هادی(ع)»، ۱۳۹۲ش، ص۲۶۵.</ref> | ||
==== مکاتبات ایرانیان با امام هادی ==== | ==== مکاتبات ایرانیان با امام هادی ==== | ||
بررسی محتوای نامههای باقیمانده از امام | بررسی محتوای نامههای باقیمانده از امام علی نقی در مناطق مرکزی ایران مانند قم، ری، کاشان و قزوین نشان میدهد که مسائل فقهی، مهمترین و پرتکرارترین محور گفتوگو در این نواحی بوده است. از میان ۱۸ نامه بررسیشده از این مناطق، ۱۵ نامه (بیش از ۸۳٪) به پرسشها و موضوعات فقهی اختصاص داشته و تنها ۳ نامه (بیش از ۱۶.۷٪) به مباحث کلامی پرداختهاند.<ref>[https://skh.journals.miu.ac.ir/article_1966.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبات ساکنان ایران با امام هادی(ع)»، ۱۳۹۶ش، ص۱۹۰.]</ref> | ||
این غلبه آشکار موضوعات فقهی تنها محدود به مناطق مرکزی نبوده، بلکه در نامههای مناطق شرقی و جنوبی ایران نیز سؤالات فقهی بر دیگر موضوعات برتری داشته است. لازم به ذکر است، اکثر این مکاتبات به دورانی پس از روی کار آمدن متوکل عباسی و دوره افول معتزله و کمرنگ شدن مجادلات کلامی در مراکز حکومتی، مربوط میشود.<ref>[https://skh.journals.miu.ac.ir/article_1966.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبات ساکنان ایران با امام هادی(ع)»، ۱۳۹۶ش، ص۱۹۰.]</ref> | این غلبه آشکار موضوعات فقهی تنها محدود به مناطق مرکزی نبوده، بلکه در نامههای مناطق شرقی و جنوبی ایران نیز سؤالات فقهی بر دیگر موضوعات برتری داشته است. لازم به ذکر است، اکثر این مکاتبات به دورانی پس از روی کار آمدن متوکل عباسی و دوره افول معتزله و کمرنگ شدن مجادلات کلامی در مراکز حکومتی، مربوط میشود.<ref>[https://skh.journals.miu.ac.ir/article_1966.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبات ساکنان ایران با امام هادی(ع)»، ۱۳۹۶ش، ص۱۹۰.]</ref> | ||
== '''اصحاب''' == | == '''اصحاب''' == | ||
بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد صحابی، شاگرد، راوی وکلای علینقی بین ۱۷۹ تا ۳۹۵ نفر ذکر شده است.<ref>طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۰۹؛ اصغرینژاد، «گزارشی از موسوعه امام هادی»، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۰.</ref> | بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد صحابی، شاگرد، راوی وکلای علینقی بین ۱۷۹ تا ۳۹۵ نفر ذکر شده است.<ref>طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۰۹؛ اصغرینژاد، «گزارشی از موسوعه امام هادی»، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۰.</ref>جمعی از این افراد، از اصحاب امام رضا تا امام هادی، هستند.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۱.</ref> | ||
=== '''اصحاب ایرانی''' === | === '''اصحاب ایرانی''' === | ||
مطابق كتاب رجال طوسی 65 نفر از شاگردان امام هادی، ايراني بودند اما با مراجعه به كتب رجالی ديگر اين اصحاب بالغ بر 80 نفر بودند که تنها 43نفر آنان فعاليت چشمگيري در باب حديث و ۲۱ نفر در باب کلام داشتند و توانستند در این باب دست به نگارش اثر زده و به مناظرات کلامی بپردازند.<ref>[https://sid.ir/paper/850787/fa منتظرالقائم و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام هادی(ع) در گسترش معارف شیعی با تکیه بر علم کلام»، ۱۳۹۲ش، ص۹۱.]</ref> با توجه به پسوندهای نام برخی از اصحاب وی، برخی از اصحاب در قم، ری، همدان، اهواز، نیشابور، مرو، کاشان، گرگان، اصفهان و قزوين ساکن بودهاند.<ref>جعفریان، حیات فکری -سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۵۳۳-۵۳۰ | مطابق كتاب رجال طوسی 65 نفر از شاگردان امام هادی، ايراني بودند اما با مراجعه به كتب رجالی ديگر اين اصحاب بالغ بر 80 نفر بودند که تنها 43نفر آنان فعاليت چشمگيري در باب حديث و ۲۱ نفر در باب کلام داشتند و توانستند در این باب دست به نگارش اثر زده و به مناظرات کلامی بپردازند.<ref>[https://sid.ir/paper/850787/fa منتظرالقائم و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام هادی(ع) در گسترش معارف شیعی با تکیه بر علم کلام»، ۱۳۹۲ش، ص۹۱.]</ref> با توجه به پسوندهای نام برخی از اصحاب وی، برخی از اصحاب در قم، ری، همدان، اهواز، نیشابور، مرو، کاشان، گرگان، اصفهان و قزوين ساکن بودهاند.<ref>جعفریان، حیات فکری -سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۵۳۳-۵۳۰.</ref> | ||
== آثار امام == | == آثار امام == | ||
| خط ۱۷۱: | خط ۱۷۵: | ||
|} | |} | ||
حرم عسکریین طی دو انفجار تروریستی در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش آسیب دید و بخشهایی از آن تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.</ref> | حرم عسکریین طی دو انفجار تروریستی در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش آسیب دید و بخشهایی از آن تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.</ref><ref group="دیدگاه">گر بتوانید از منابع گزارش دهید که دلیل این تخریب چه بوده است و توسط چه کسانی انجام شده </ref> | ||
== توسل و زیارت == | == توسل و زیارت == | ||
زیارت، توسل ادعیه و نماز امام هادی<ref>[https://purson.ir/fa/content/1160389/%D8%AE%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9-%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA «ختم دعاهای مجرب امام هادی(ع) برای حل مشکلات مالی، عاطفی»، وبسایت پرسون.]</ref> در تمام ایام و بهویژه در ماه رجب برای برآورده شدن حاجات مهم مانند ازدواج، خانهدار شدن، رفع مشکلات مالی، عاطفی و رفع گرفتاری زندگی توصیه و تقویت شده است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1332102/%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%AC%D8%A8-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AA%D8%B7%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA نظافت، «ماه مبارک رجب فصل تطهیر روح و آمادگی برای ضیافت ماه رمضان است»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> علینقی با وجود مقام مستجابالدعوه بودن، مردم را به دعا در کنار مرقد امام حسین تشویق میکردند تا اهمیت توسل و زیارت این مکان را به همگان آموزش دهند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1331618/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE نظریمنفرد، «درسهای عبرتآموز از تاریخ»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> | زیارت، توسل ادعیه و نماز امام هادی<ref>[https://purson.ir/fa/content/1160389/%D8%AE%D8%AA%D9%85-%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9-%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA «ختم دعاهای مجرب امام هادی(ع) برای حل مشکلات مالی، عاطفی»، وبسایت پرسون.]</ref> در تمام ایام و بهویژه در ماه رجب برای برآورده شدن حاجات مهم مانند ازدواج، خانهدار شدن، رفع مشکلات مالی، عاطفی و رفع گرفتاری زندگی توصیه و تقویت شده است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1332102/%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%AC%D8%A8-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AA%D8%B7%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA نظافت، «ماه مبارک رجب فصل تطهیر روح و آمادگی برای ضیافت ماه رمضان است»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> علینقی با وجود مقام مستجابالدعوه بودن، مردم را به دعا در کنار مرقد امام حسین تشویق میکردند تا اهمیت توسل و زیارت این مکان را به همگان آموزش دهند.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1331618/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE نظریمنفرد، «درسهای عبرتآموز از تاریخ»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> | ||
امام خمینی روز چهارشنبه را متعلق به علینقی دانسته و معتقد است در تعقیب نماز صبح برای در امان ماندن از شیطان و نفس اماره به او توسل و در قبولی عبادات ناقص، به آن امام شفاعت برید.<ref>خمینی، روحالله، آداب الصلاه، ص۳۷۹.</ref> | امام خمینی<ref group="دیدگاه">نیازی به ذکر نام نیست. برخی عالمان یا منابع دینی و روایی</ref> روز چهارشنبه را متعلق به علینقی دانسته و معتقد است در تعقیب نماز صبح برای در امان ماندن از شیطان و نفس اماره به او توسل و در قبولی عبادات ناقص، به آن امام شفاعت برید.<ref>خمینی، روحالله، آداب الصلاه، ص۳۷۹.</ref> | ||
برای رفع گرفتاری در شدائد سخت، از جمله بدخلقی و بدرفتاری یا ابتلا به فرزند، شوهر، خواهر، برادر، همسر و شریك دیگری در زندگی، چنانچه پند و نصیحت اثرگذرار نبود و جز رنج و غصه ظاهر نشد، هنگام صبح ۱۱۰ صلوات به امام هادی هدیه شود و ظهر هم تكرار گردد. همچنین بعد از مغرب ۱۳۰ مرتبه صلوات فرستاده و هدیه گردد. نیمه شب (كه همه در خواب بودند) وضو گرفته، زیر آسمان بعد از دو ركعت نماز حاجت، دعای توسل به امام هادی خوانده شود، كف دستها به سوی زمین و پشت دستها رو به آسمان باشد، با حال پریشان ۲۹۰ مرتبه «یا اباالحسن علی بنمحمد ادركنی» گفته شود و هدایت او را كه گرفتار ناپسندی شده است از ذهن گذرانده شود.<ref>روستا، شفاخانهی امامان، ۱۳۸۴ش، ص۲۲۷.</ref> | برای رفع گرفتاری در شدائد سخت، از جمله بدخلقی و بدرفتاری یا ابتلا به فرزند، شوهر، خواهر، برادر، همسر و شریك دیگری در زندگی، چنانچه پند و نصیحت اثرگذرار نبود و جز رنج و غصه ظاهر نشد، هنگام صبح ۱۱۰ صلوات به امام هادی هدیه شود و ظهر هم تكرار گردد. همچنین بعد از مغرب ۱۳۰ مرتبه صلوات فرستاده و هدیه گردد. نیمه شب (كه همه در خواب بودند) وضو گرفته، زیر آسمان بعد از دو ركعت نماز حاجت، دعای توسل به امام هادی خوانده شود، كف دستها به سوی زمین و پشت دستها رو به آسمان باشد، با حال پریشان ۲۹۰ مرتبه «یا اباالحسن علی بنمحمد ادركنی» گفته شود و هدایت او را كه گرفتار ناپسندی شده است از ذهن گذرانده شود.<ref>روستا، شفاخانهی امامان، ۱۳۸۴ش، ص۲۲۷.</ref><ref group="دیدگاه">گزارشی و مستند به منابع شود. نیازی به ذکر جزئیات نیست. کلیت را بگویید کافی است.</ref> | ||
== قم؛ مرکز تجمع شیعیان ایران == | == قم؛ مرکز تجمع شیعیان ایران<ref group="دیدگاه">این بخش و بخش بعدی ادغام، گزارشی تر شود و تکرار آن نیز گرفته شود.</ref> == | ||
در زمان علینقی، شهر قم، مهمترین پایگاه تشیع ایران بود و روابط محکمی میان شیعیان قم و امام وجود داشت.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۵۴.</ref> ابوالحسن محمد بناحمد بنداوود معروف به اِبْنِداوودِ قُمی و محمد طلحی از قم و مراکز شیعهنشین اطراف قم مانند کاشان، آوه، ری و تفرش و غیره، خمس، هدایا و سؤالات مردم را جمعآوری و به دست امام میرساندند.<ref>عطاردی، مسند الامام الهادی، ۱۴۱۰ق، ص۴۵.</ref> همچنین در حلّ مسائل و مشکلات فقهی و کلامی و تثبیت امامت امام بعدی در منطقه خود، نقش داشتند.<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/news/2161270/%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%88%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85 «بیش از یک میلیون ودویست هزار ایرانی مزین به نام و القاب امام دهم شیعیان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | در زمان علینقی، شهر قم، مهمترین پایگاه تشیع ایران بود و روابط محکمی میان شیعیان قم و امام وجود داشت.<ref>جعفریان، حیات فکری-سیاسی امامان شیعه، ص۶۵۴.</ref> ابوالحسن محمد بناحمد بنداوود معروف به اِبْنِداوودِ قُمی و محمد طلحی از قم و مراکز شیعهنشین اطراف قم مانند کاشان، آوه، ری و تفرش و غیره، خمس، هدایا و سؤالات مردم را جمعآوری و به دست امام میرساندند.<ref>عطاردی، مسند الامام الهادی، ۱۴۱۰ق، ص۴۵.</ref> همچنین در حلّ مسائل و مشکلات فقهی و کلامی و تثبیت امامت امام بعدی در منطقه خود، نقش داشتند.<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/news/2161270/%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%88%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85 «بیش از یک میلیون ودویست هزار ایرانی مزین به نام و القاب امام دهم شیعیان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
| خط ۲۲۳: | خط ۲۲۷: | ||
# '''دلائل سیاسی:''' تمرکز دشمنیها، انحراف اذهان مخاطبان از امام مهدی و ظهور ایشان، به وجود آوردن استبعاد ذهنی و عملی درباره ظهور، گفتگو از امام عصر در دولتهای نهم و دهم بهخصوص در عرص بینالملل و سازمان ملل. | # '''دلائل سیاسی:''' تمرکز دشمنیها، انحراف اذهان مخاطبان از امام مهدی و ظهور ایشان، به وجود آوردن استبعاد ذهنی و عملی درباره ظهور، گفتگو از امام عصر در دولتهای نهم و دهم بهخصوص در عرص بینالملل و سازمان ملل. | ||
# '''دلائل تاریخی:''' سیره و شخصیت امام هادی، نقش کلیدی در ماجرای امام مهدی، انتخاب و شناسایی همسر امام عسکری، برخورد قاطع و ترور غالیان، زمینهسازی هوشمندانه و عملی برای عصر غیبت، تبیین صریح اعتقادات شیعه بهخصوص زیارت جامعه کبیره، شباهت لقب هادی و مهدی، تربیت همسر جهت رهبری شیعه در ابتدای غیبت، تقویت و تنفیذ مضاعف سازمان وکالت یا زمینهسازی برای حاکمیت فقها و علما.<ref>مطهرینیا، «گونهشناسی ریشههای دشمنی غرب با امام هادی(ع) در چند سال اخیر»، ۱۳۹۲ش، ص۶۱۴.</ref> | # '''دلائل تاریخی:''' سیره و شخصیت امام هادی، نقش کلیدی در ماجرای امام مهدی، انتخاب و شناسایی همسر امام عسکری، برخورد قاطع و ترور غالیان، زمینهسازی هوشمندانه و عملی برای عصر غیبت، تبیین صریح اعتقادات شیعه بهخصوص زیارت جامعه کبیره، شباهت لقب هادی و مهدی، تربیت همسر جهت رهبری شیعه در ابتدای غیبت، تقویت و تنفیذ مضاعف سازمان وکالت یا زمینهسازی برای حاکمیت فقها و علما.<ref>مطهرینیا، «گونهشناسی ریشههای دشمنی غرب با امام هادی(ع) در چند سال اخیر»، ۱۳۹۲ش، ص۶۱۴.</ref> | ||
امام هادی معمار تفکری سیاست، عینِ دیانت است. بازگشت به این دکترین و تمسک به منشور جامعه کبیره، تنها راهِ رهایی از استعمار فکری مدرن و رسیدن به سیادت جهانی اسلام است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1331572/%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 «منشور تمدنی امام هادی(ع)؛ دکترین عبور از بحرانهای معاصر»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> | امام هادی معمار تفکری سیاست، عینِ دیانت است. بازگشت به این دکترین و تمسک به منشور جامعه کبیره، تنها راهِ رهایی از استعمار فکری مدرن و رسیدن به سیادت جهانی اسلام است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1331572/%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 «منشور تمدنی امام هادی(ع)؛ دکترین عبور از بحرانهای معاصر»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">تناسبی با اینجا ندارد. بهتر است در اندیشه سیاسی آورده شود و البته با ادبیات گزارشی تر و استناد صریحتر به منابع</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||