پرش به محتوا

پیش‌نویس:جودیت باتلر

از ایران‌پدیا

جودیت باتلر؛ فمینیسم پساساختارگرا، منتقد فمنیست آمریکایی.

جودیت باتلر، استاد دانشگاه کلمبیا، از نظریه‌پردازان برجسته در حوزۀ جنسیت و فلسفه سیاسی است. اثر مشهور او «آشفتگی جنسیتی» با ارائه نظریه «اجرای جنسیت»، جنسیت را نه یک هویت ذاتی، بلکه یک اجرای اجتماعی و قابل تغییر می‌داند. وی با رد دسته‌بندی‌های ثابت دودویی، معتقد است تقسیم‌بندی جنسیتی ریشه در گفتمان‌های سلطه‌گر دارد. نظریه‌های باتلر پایه‌ای اساسی برای مطالعات کوییر، فمینیسم موج سوم و نظریه‌های پسافمینیستی فراهم کرده‌اند.

زندگی‌نامه

جودیت باتلر، فیلسوف فمینیست و نظریه‌پرداز جنسیت آمریکایی، در ۲۴ فوریه ۱۹۵۶ در کلیولند در یک خانواده یهودی-مجارستانی و یهودی-روسی تبار به دنیا آمد.[۱] وی تحصیلات عالی خود را در دانشگاه ییل گذراند و در ۱۹۷۸م مدرک کارشناسی و در ۱۹۸۴م دکترای فلسفه دریافت کرد. باتلر از ۱۹۹۳م به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیوست و در نهایت به سمت استاد کرسی مکسین الیوت در گروه‌های رتوریک و ادبیات تطبیقی منصوب شد. وی همچنین از بنیانگذاران برنامه تئوری انتقادی در همان دانشگاه است.[۲]

شهرت جهانی باتلر به‌طور عمده مرهون انتشار کتاب اثرگذار «آشفتگی جنسیتی: فمینیسم و برهم زدن هویت» در سال ۱۹۹۰ است.[۳] نظریۀ محوری او با عنوان «اجرای جنسیت» که نخست در مقالۀ ۱۹۸۸م با عنوان «کنش‌های اجرایی و تکوین جنسیت» بسط داده شد، جنسیت را نه یک ماهیت ذاتی بلکه یک عملکرد اجتماعی و تکرارشونده می‌داند.[۴] این ایده که جنسیت یک هویت از پیش تعیین شده نیست، بلکه طی فرآیندی اجرایی ساخته می‌شود، به یکی از ارکان بنیادین نظریه فمینیستی و به ویژه نظریه کوییر تبدیل شده است.[۵]

باتلر در کتاب مهم دیگر خود، «اجساد مهم: درباره حدود گفتمانی جنس» (۱۹۹۳م)، به بسط و تصحیح خوانش‌ها از نظریه اجرایی خود پرداخت و در آثار بعدی خود مانند «زندگی آسیب‌پذیر» (۲۰۰۴م) و «قاب‌های جنگ» (۲۰۰۹م) به مسائل سیاسی‌تری از جمله خشونت، سوگ و آسیب‌پذیری مشترک انسانی پرداخت.[۶] باتلر به‌عنوان یک کنشگر سیاسی نیز شناخته می‌شود و درباره حقوق فلسطینیان، مخالفت با صهیونیسم و دفاع از حقوق LGBTQIA به‌طور گسترده سخن گفته و نوشته است.[۷]

آثار باتلر که به ده‌ها زبان ترجمه شده، تأثیر عمیقی بر فلسفۀ قاره‌ای، مطالعات جنسیت، نظریۀ فمینیستی و علوم سیاسی گذاشته است. وی یکی از برجسته‌ترین و بحث‌برانگیزترین متفکران معاصر در حوزه نظریه انتقادی محسوب می‌شود.[۸]

دیدگاه‌های جودیت باتلر

مهم‌ترین رویکرد متاخر در مطالعات جنسیت از دید بسیاری از نظریه‌پردازان، مفهوم‌پردازی «اجرای جنسیت» توسط جودیت باتلر است. از دیدگاه وی، جنسیت نه یک هویت ذاتی، بلکه یک کردار گفتمانی و اجرایی اجتماعی است که در بستر جامعه شکل می‌گیرد.[۹] باتلر رابطه سنتی بین جنس (زیستی) و جنسیت (فرهنگی) را وارونه می‌کند و استدلال می‌کند که این جنسیت است که هویت جنسی را می‌سازد، نه بالعکس. به بیان دیگر، جنسیت محصول اجراهای تکرارشونده‌ای است که برخی همسو و برخی ضد نظام هنجاری حاکم هستند.[۱۰]

این رویکرد رادیکال، با به‌کارگیری مدل فوکویی، تمام طبقه‌بندی‌های هویتی را متأثر از نهادها، اعمال و گفتمان‌ها می‌داند و تمایز بنیادین بین جنس و جنسیت را به چالش می‌کشد. نتیجۀ این دیدگاه، امکان «آشفتگی جنسیتی» است؛ یعنی افراد با اجراهای هنجارشکن می‌توانند گفتمان‌های مسلط (مانند دگرجنس‌خواهی اجباری) و معانی قطعی آنها را به چالش بکشند.[۱۱] از این منظر، حتی «جسم» نیز یک امر برساخته فرهنگی تلقی می‌شود.[۱۲] این ایده که هیچ هویت جنسی راستین و ذاتی وجود ندارد، اساس نظریات فمینیسم موج سوم، پست‌فمینیسم و به‌ویژه نظریۀ کوییر را تشکیل داده و پیش‌فرض وجود یک هویت مشترک زنانه را در جنبش فمینیستی مورد تردید اساسی قرار داده است.[۱۳]

نقد دیدگاه‌های جودیت باتلر

دیدگاه برساخت‌گرایی رادیکال باتلر، با تأکید بر تاریخمندی و نسبیت تمام پدیده‌های اجتماعی، با نقدهای متعددی مواجه است. یک نقد فلسفی کلان، اشاره به «تناقض درونی نسبیت‌گرایی» دارد: اگر همه شناخت‌ها نسبی هستند، پس خود این ادعا نیز نسبی است و نمی‌تواند به‌عنوان یک اصل مطلق مطرح شود.[۱۴] از سوی دیگر، این رویکرد «علم حضوری» مانند ادراک مستقیم فرد از وجود خویش و بسیاری از حقایق مطلق در علوم حصولی را نادیده می‌گیرد.[۱۵]

در حوزه خاص مطالعات جنسیت، منتقدان استدلال می‌کنند که انکار هرگونه ارتباط بین تفاوت‌های جنسیتی و ویژگی‌های طبیعی و زیستی، نیازمند دلایل علمی محکمی است که ارائه نشده است.[۱۶] شواهد فراوان علمی حاکی از آن است که اگرچه عناصر اجتماعی در شکل‌گیری هویت جنسی نقش دارند، اما یک پایه زیستی و روانی طبیعی این هویت را استوار ساخته و به آن مشروعیت می‌بخشد. بنابراین، تقلیل تمام تفاوت‌ها به برساخت‌های فرهنگی و نادیده انگاری کامل بنیان‌های زیستی، از نقاط ضعف اساسی این نظریه تلقی می‌شود.[۱۷]

پانویس

  1. ↑ Regina Michalik (May 2001). "Interview with Judith Butler". Lola Press. Archived from the original on December 19, 2006. Retrieved March 1, 2010.
  2. ↑ "Tanner Lecture on Human Values: 2004–2005 Lecture Series". UC Berkeley. March 2005. Archived from the original on 2004-12-11. Retrieved March 1, 2010.
  3. ↑ Thulin, Lesley (19 April 2012). "Feminist theorist Judith Butler rethinks kinship". Columbia Spectator. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.
  4. ↑ Butler, Judith (1988). Performative Acts and Gender Constitution: An Essay in Phenomenology and Feminist Theoryp. 520.
  5. ↑ He, Li (2017). "The Construction of Gender: Judith Butler and Gender Performativity" (PDF). Advances in Social Science, Education and Humanities Research. 124: 4 – via Atlantis Press.
  6. ↑ Butler, Judith (2004). Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence. Verso Books. p. 20.
  7. ↑ "Judith Butler". McGill Reporter. McGill. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.
  8. ↑ Rottenberg, Catherine (27 August 2003). "Judith Butler". The Literary Encyclopedia؛ Loizidou, Elena (2007-04-11). Judith Butler: Ethics, Law, Politics. p. 1
  9. ↑ میلنر؛ براویت، «درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر»، چ 5، 1394ش
  10. ↑ باتلر، «آشفتگیِ جنسیت»، چ 1، 1389ش
  11. ↑ Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press p 15.
  12. ↑ مشیرزاده، «از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم»، چ 5، ص 445، 1390ش
  13. ↑ اپیگنانسی، «پست مدرنیسم: قدم اول»، چ 1، ص 101و103، 1388ش
  14. ↑ مصباح یزدی، «آموزش فلسفه-جلد اول»، ص 105، 1383ش
  15. ↑ ریترز، نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، 1391ش، ص471.
  16. ↑ بار، جنسيت و روانشناسي اجتماعی، 1383ش؛ ص50؛ گاردنر، جنگ علیه خانواده، 1396ش، ص 192-198؛ پیز، آنچه زنان و مردان نمی‌دانند: حقایقی درباره برقراری ارتباط با جنس مخالف، 1397ش، ص338.
  17. ↑ اتکینسون؛ نولن هوکسما؛ بم؛ اسمیت؛ اتکینسون، « زمینه ی روانشناسی هیلگارد»، ص 198، 1400ش

منابع

  • ریتا ال اتکینسون، ریچاردسی و دیگران، زمینة روان‌شناسی هیلگارد، ترجمه محمد‌نقی براهنی، تهران، رشد، 1385ش.
  • مصباح یزدی، محمد تقی، «آموزش فلسفه»، تهران، امیرکبیر، 1383ش.
  • ريچارد آپيگنانزي و گريس كارات، «پسامدرنيسم، قدم اول»، ترجمه فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه، 1388ش.
  • حميرا مشيرزاده، «از جنبش تا نظریة اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم»، تهران، شیرازه، 1390ش.
  • استیون، سیدمن، «کشاکش آرا در جامعه‌شناسی»، ترجمه هادی جلیلی، تهران، نی، 1386ش.
  • میلنر، اندرو؛ براویت، جف، «درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر»، ترجمه جمال محمدی، ققنوس، 1385ش.
  • 1988,Butler, Judith, Performative Acts and Gender Constitution: An Essay in Phenomenology and Feminist Theory. The Johns Hopkins University ,Press.
  • Butler, Judith (2004). Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence. Verso Books. p. 20.
  • Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press.
  • "Judith Butler". McGill Reporter. McGill. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.
  • He, Li "The Construction of Gender: Judith Butler and Gender Performativity" (PDF). Advances in Social Science, Education and Humanities Research. via Atlantis 2017 Press.
  • Regina Michalik (May 2001). "Interview with Judith Butler". Lola Press. Archived from the original on December 19, 2006. Retrieved March 1, 2010.
  • Rottenberg, Catherine (27 August 2003). "Judith Butler". The Literary Encyclopedia. Retrieved 18 June 2022.
  • Thulin, Lesley (19 April 2012). "Feminist theorist Judith Butler rethinks kinship". Columbia Spectator. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=پیش‌نویس:جودیت_باتلر&oldid=9169»