پیش‌نویس:جودیت باتلر

جودیت باتلر؛ فمینیسم پساساختارگرا، منتقد فمنیست آمریکایی.

جودیت باتلر، استاد دانشگاه کلمبیا، از نظریه‌پردازان برجسته در حوزهٔ جنسیت و فلسفه سیاسی است. اثر مشهور او آشفتگی جنسیتی با ارائه نظریۀ اجرای جنسیت، جنسیت را نه یک هویت ذاتی، بلکه یک اجرای اجتماعی و قابل تغییر می‌داند. وی با رد دسته‌بندی‌های ثابت دودویی، معتقد است تقسیم‌بندی جنسیتی ریشه در گفتمان‌های سلطه‌گر دارد. نظریه‌های باتلر پایه‌ای اساسی برای مطالعات کوییر، فمینیسم موج سوم و نظریه‌های پسافمینیستی فراهم کرده‌اند.

زندگی‌نامه

تولد و پیشینه خانوادگی

جودیت پاملا باتلر در ۲۴ فوریه ۱۹۵۶م در کلیولند، ایالت اوهایوی ایالات متحده متولد شد. خانواده او از یهودیان اصلاح‌طلب با تبار روسی و مجاری بودند و بخشی از خویشاوندان مادری‌اش در هولوکاست جان باختند.

تحصیلات

وی تحصیلات دانشگاهی خود را در کالج بنینگتون آغاز کرد و سپس به دانشگاه ییل منتقل شد. باتلر در ۱۹۷۸م لیسانس هنر و در ۱۹۸۴م دکترای فلسفه خود را از ییل دریافت کرد. یک سال تحصیلی (۱۹۸۵-۱۹۸۴م) را نیز به‌عنوان محقق فولبرایت در دانشگاه هایدلبرگ آلمان گذراند.

مسیر حرفه‌ای و دانشگاهی

پس از فراغت از تحصیل، باتلر تدریس را در دانشگاه‌های وسلیان (۱۹۸۴-۱۹۸۲م)، دانشگاه جورج واشنگتن (۱۹۸۶-۱۹۸۵م) و دانشگاه جان‌هاپکینز (۱۹۹۰-۱۹۸۶م) تجربه کرد. نقطه عطف حرفۀ او در ۱۹۹۳م رقم خورد، زمانی که به گروه ادبیات تطبیقی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیوست و از ۱۹۹۸م به‌عنوان «استاد ماکسین الیوت» در آنجا خدمت کرد. او از ۲۰۰۶م نیز کرسی هانا آرنت را در مدرسۀ تحصیلات تکمیلی اروپا در سوئیس در اختیار داشته است. باتلر در فاصلۀ سال‌های ۲۰۱۲م تا ۲۰۱۴م به‌عنوان استاد مدعو در دانشگاه کلمبیا حضور یافت.

فعالیت‌ها

او از حامیان جنبش حقوق لزبین‌ها و همجنسگرایان بوده و منتقد صریح سیاست‌های اسرائیل در قبال فلسطین است. باتلر بر این باور است که اسرائیل نمی‌تواند و نباید نماینده تمامی یهودیان جهان باشد.

دیدگاه‌های جودیت باتلر

مهم‌ترین رویکرد متاخر در مطالعات جنسیت از دید بسیاری از نظریه‌پردازان، مفهوم‌پردازی اجرای جنسیت توسط جودیت باتلر است. از دیدگاه وی، جنسیت نه یک هویت ذاتی، بلکه یک کردار گفتمانی و اجرایی اجتماعی است که در بستر جامعه شکل می‌گیرد. باتلر رابطه سنتی بین جنس (زیستی) و جنسیت (فرهنگی) را وارونه می‌کند و استدلال می‌کند که این جنسیت است که هویت جنسی را می‌سازد، نه بالعکس.

این رویکرد رادیکال، با به‌کارگیری مدل فوکویی، تمام طبقه‌بندی‌های هویتی را متأثر از نهادها، اعمال و گفتمان‌ها می‌داند و تمایز بنیادین بین جنس و جنسیت را به چالش می‌کشد. نتیجهٔ این دیدگاه، امکان آشفتگی جنسیتی است. به این معنا که افراد با اجراهای هنجارشکن می‌توانند گفتمان‌های مسلط (مانند دگرجنس‌خواهی اجباری) و معانی قطعی آنها را به چالش بکشند. از این منظر، حتی جسم نیز یک امر برساختهٔ فرهنگی تلقی می‌شود. این ایده که هیچ هویت جنسی راستین و ذاتی وجود ندارد، اساس نظریات فمینیسم موج سوم، پست‌فمینیسم و به‌ویژه نظریهٔ کوییر را تشکیل داده و پیش‌فرض وجود یک هویت مشترک زنانه را در جنبش فمینیستی مورد تردید اساسی قرار داده است.

دیدگاه‌های منتقدان

دیدگاه برساخت‌گرایی رادیکال باتلر، با تأکید بر تاریخمندی و نسبیت تمام پدیده‌های اجتماعی، با نقدهای متعددی مواجه شده است. یک نقد فلسفی کلان، اشاره به تناقض درونی نسبیت‌گرایی دارد: اگر همه شناخت‌ها نسبی هستند، پس خود این ادعا نیز نسبی است و نمی‌تواند به‌عنوان یک اصل مطلق مطرح شود. از سوی دیگر، این رویکرد، علم حضوری، مانند ادراک مستقیم فرد از وجود خویش و بسیاری از حقایق مطلق در علوم حصولی را نادیده می‌گیرد.

در حوزهٔ خاص مطالعات جنسیت، منتقدان استدلال می‌کنند که انکار هرگونه ارتباط بین تفاوت‌های جنسیتی و ویژگی‌های طبیعی و زیستی، نیازمند دلایل علمی محکمی است که ارائه نشده است. شواهد فراوان علمی حاکی از آن است که اگرچه عناصر اجتماعی در شکل‌گیری هویت جنسی نقش دارند، اما یک پایهٔ زیستی و روانی طبیعی این هویت را استوار ساخته و به آن مشروعیت می‌بخشد؛ بنابراین، تقلیل تمام تفاوت‌ها به برساخت‌های فرهنگی و نادیده‌انگاری کامل بنیان‌های زیستی، از نقاط ضعف اساسی این نظریه تلقی می‌شود.

آثار

باتلر با انتشار کتاب «آشوب جنسیتی: فمینیسم و براندازی هویت» در ۱۹۹۰م به شهرت جهانی دست یافت و مفهوم بنیادین اجرای جنسیت را معرفی کرد. کتاب مهم بعدی او، «اجسامی که اهمیت می‌یابند» در ۱۹۹۳م منتشر شد.

افتخارات

باتلر در طول حیات علمی خود موفق به دریافت افتخارات معتبر بین‌المللی شده است. از جمله مهم‌ترین این افتخارات می‌توان به دریافت جایزهٔ تئودور آدورنو در ۲۰۱۲م و انتخاب به‌عنوان عضو آکادمی هنر و علوم آمریکا در ۲۰۱۹م اشاره کرد.

پانویس

دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

• آپيگنانزی، ريچارد و کارات، گريس، «پسامدرنيسم، قدم اول»، ترجمۀ فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه،1388ش.
• ایراندوست، محمدحسین، «نگاهی به نظریه جودیت باتلر و کتاب آشفتگی جنسیتی» وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 15 فروردین 1404ش.
• پیز، آلن، آنچه زنان و مردان نمی‌دانند: حقایقی دربارهٔ برقراری ارتباط با جنس مخالف، تهران، نسل نواندیش، 1384ش.
• ریتا ال اتکینسون، ریچاردسی و دیگران، زمینه روان‌شناسی هیلگارد، ترجمه محمدنقی براهنی، تهران، رشد، ۱۳۸۵ش.
• ریچارد آپیگنانزی و گریس کارات، «پسامدرنیسم، قدم اول»، ترجمه فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه، ۱۳۸۸ش.
• ریتزر، جورج، نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، علمی، ۱۳۷۴ش.
• گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، تهران، پژوهشکده زن و خانواده، بی‌تا.
• مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۹۰ش.
• مصباح یزدی، محمدتقی، «آموزش فلسفه»، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۳ش.
• هاشملو، جعفر، «آشنایی با روانکاوان: جودیت باتلر»، وبلاگ روانشناسی هاشملو، تاریخ درج مطلب: 20 اسفند 1400ش.

• Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press .
• "2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election"
• Smith, Amelia (۲۹ اوت ۲۰۱۲). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents". Middle East Monitor. Archived from the original on September 1, 2012.