حجاب در دیدگاه امام خمینی

حجاب در دیدگاه امام خمینی

پادکست مقاله | 🡇 noicon

حجاب در اندیشه سید روح‌الله موسوی خمینی؛ دیدگاه امام خمینی درمورد پوشش زنان مسلمان.

سید روح‌الله موسوی خمینی اندیشمند و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، پوشش تمام بدن، غیر از صورت و کف دست‌ها تا مچ را برای زنان و دختران مسلمان از نظر شرعی و قانونی واجب و عاملی برای حفظ ارزش‌های انسانی، فعالیت آزادانهٔ زنان در عرصهٔ مسائل اجتماعی و سیاسی و ممانعت از نگاه ابزاری به آنها می‌داند.

معرفی

سید روح‌الله موسوی خمینی(۱۳۶۸–۱۲۸۱ش)، فقیه، اندیشمند، بنیان‌گذار و اولین رهبر جمهوری اسلامی ایران، مشهور به امام خمینی و از مراجع تقلید بزرگ شیعه است. وی از سال ۱۳۴۱ش مبارزه علیه استعمارگران خارجی و سلطنت پهلوی را آغاز کرد. او پس از مدتی، توسط حکومت شاهنشاهی پهلوی بازداشت و از ایران تبعید شد. امام خمینی، پس از ۱۵ سال دوری از وطن، در بهمن ماه ۱۳۵۷ش، در میان استقبال گستردهٔ مردم به ایران بازگشت و در ۲۲ بهمن همان سال، مبارزهٔ مردم ایران علیه سلطنت پهلوی به رهبری او به پیروزی رسید. او در ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش، در تهران از دنیا رفت و پیکرش در یکی از پرجمعیت‌ترین تشییع جنازه‌های تاریخ به خاک سپرده شد. از او کتاب‌های متعددی در حوزهٔ عرفان، اخلاق و فقه به جا مانده است.

مفهوم حجاب در نگاه سید روح‌الله خمینی

سید روح‌الله خمینی، حجاب را با مفهوم پوشش زنان مسلمان در مقابل مردان نامحرم، برای دختران و زنان مسلمان واجب می‌داند.

حدود واجب پوشش شرعی

امام خمینی عقیده دارد، برای زنان و دختران مسلمان واجب است در برابر مردان نامحرم، تمام بدن خود غیر از صورت و کف دست‌ها تا مچ را بپوشانند. به اعتقاد او، دیدگاه، رضایت یا عدم رضایت پدر، مادر و همسر در مورد حدود پوشش دختران و زنان تأثیری ندارد و باید در این مورد مطابق با احکام دین رفتار شود.

کیفیت پوشش شرعی

این فقیه و اندیشمند معاصر عقیده دارد، در بحث حجاب و پوشش، مسئلهٔ اصلی، استفاده از لباس‌هایی است که غیر از گردی صورت و کَفِّین (به‌معنای کف دو دست به‌همراه انگشتان و بخش پایین مچ دست)، به‌طور کامل سر، گردن و حجم بدن را بپوشانند و رنگ و کیفیت لباس به‌گونه‌ای باشد که موجب جلب توجه دیگران و مخالف با حیا و عفت جامعه نباشد. از نظر وی، چادر بهترین پوشش برای زنان مسلمان است؛ ولی زنان می‌توانند برای رعایت حجاب از لباس‌های دیگری که پوشش کامل را برای آنها فراهم می‌سازد، استفاده کنند.

فلسفه حجاب از نظر سید روح‌الله خمینی

این سیاستمدار و فقیه ایرانی در ارتباط با فلسفه حجاب معتقد است، تمام احکام و قوانین دین اسلام مطابق با صلاح فرد و جامعه تنظیم شده‌اند. به‌باور وی، یکی از اهداف اصلی رعایت حجاب، حفظ ارزش‌های حقیقی انسانی و عدم پایمال شدن آنها از طریق وسوسه‌های شیطان است. امام خمینی عقیده دارد، حیا و عفّت از ویژگی‌های فطری همهٔ انسان‌ها هستند.

حجاب، عامل حفظ کرامت زنان

به اعتقاد امام خمینی، دین اسلام حجاب را واجب کرد تا از کرامت و شخصیت زنان محافظت شود. به عقیدهٔ وی، اسلام می‌خواهد زنان به دور از نگاه‌های ابزاری و جنسیتی، انسان‌هایی فعال و مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی باشند و با رعایت پوشش شرعی، همچون شیئی زیبا مورد سوءاستفادهٔ افراد هوس‌باز قرار نگیرند.

حجاب، عامل رشد و بالندگی زنان

این فقیه و سیاستمدار معاصر عقیده دارد، زنان مسلمان با رعایت پوشش شرعی می‌توانند آزادانه و در امنیت، به پرورش استعدادهای خود و تحصیل در مدارس و دانشگاه‌ها مشغول شوند.

حجاب، عامل حضور مؤثر زنان در جامعه

به عقیدهٔ امام خمینی، اسلام دینی مترقّی است که برای کمالات حقیقی انسانی و مفید و مؤثر واقع شدن افراد در جامعه اهمیت زیادی قائل است. به اعتقاد او، زنان مسلمان با رعایت پوشش مناسب می‌توانند در جامعه فعالیت و به پیشرفت و استقلال کشور کمک کنند. این اندیشمند مسلمان معتقد است، رفتار و عملکرد زنان در صلاح و فساد جامعه نقش مهمی دارد.

رابطه حجاب و آزادی

به اعتقاد این اندیشمند مسلمان ایرانی، دین اسلام پایه‌گذار اصالت و آزادی زنان در تمام ابعاد فردی و اجتماعی است. هیچ‌کدام از قوانین اسلام با آزادی حقیقی انسان‌ها منافات ندارد. تمامی احکام اسلام ازجمله حجاب زنان، رعایت عفت و پاک‌دامنی و کنترل نگاه برای مردان و زنان، در جهت رشد و تعالی انسان‌ها است. امام خمینی عقیده دارد، آنچه به نام آزادی در کشورهای غربی جریان دارد، درحقیقت موجب می‌شود زنان مانند عروسک و بازیچه در اختیار مردان فاسد قرار گرفته و از مقام واقعی و شخصیت انسانی خود فاصله بگیرند. در اندیشهٔ وی، حجاب اسلامی با آزادی در تضاد نیست و سبب می‌شود زنان علاوه بر تکامل معنوی، در محیطی سالم به فعالیتهای اجتماعی بپردازند.

آثار و پیامدهای بی‌حجابی در نگاه سید روح‌الله خمینی

بی‌حجابی، مانع پیشرفت جامعه

این اندیشمند مسلمان معتقد است، رواج بی‌حجابی یکی از عوامل مشغول شدن نیروی جوان به مسائل ظاهری و بی‌توجهی به پیشرفت و توسعهٔ کشور است. بی‌حجابی موجب می‌شود تا زنان، به‌خاطر زیبایی‌های خود مورد توجه قرار بگیرند. به‌عقیدهٔ وی، قبل از انقلاب اسلامی ایران، دستور کشفِ حجاب توسط رژیم شاهنشاهی پهلوی، یکی از بزرگ‌ترین خیانت‌ها در حقّ مردم بود که علاوه بر پایمال کردن اصالت و شخصیت انسانی زنان، موجب گسترش فساد در جامعه و از بین رفتن نیروی کار مفید جوانان شد. او معتقد است، یکی از اهداف استعمار و سلطنت پهلوی از ترویج بی‌حجابی، منحرف نمودن افکار مردم ایران از تاراج رفتن سرمایه‌های ملّی توسط آمریکا و انگلیس بود. امام خمینی عقیده دارد، حجاب اسلامی یکی از احکامی است که کمک می‌کند تا دختران و زنان، با آرامش روانی به تحصیل و پرورش استعدادهای خود بپردازند و در کنار حضور در متن جامعه، در محیط خانه فرزندانی سالم و توانا تربیت کنند.

دیدگاه سید روح‌الله خمینی درمورد قانونی شدن حجاب در کشور

قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی در مصاحبه با خبرنگاران، دیدگاه خود درمورد حجاب را بیان کرد. در باور وی، زنان در جامعهٔ اسلامی باید با پوشش شرعی حاضر شوند؛ زیرا رعایت حجاب در دین اسلام واجب است و یکی از فلسفه‌های آن، رشد و بالندگی فردی و اجتماعی در محیطی سالم است. در ماه‌های ابتدایی پس از پیروزی انقلاب، امام خمینی متذکّر شد که بانوان شاغل در ادارات و وزارتخانه‌های کشور اسلامی باید با رعایت حجاب حاضر شوند. در عین حال، وی عقیده داشت باید از تعرّض به زنان بی‌حجاب در کوچه و خیابان جلوگیری شود و برخورد با این امر وظیفهٔ نیروهای رسمی دولتی و انتظامی است.

وظیفهٔ دولت و مسئولین در مقابله با نشانه‌های آزادی غربی

در سال ۱۳۶۲ش، مجلس شورای اسلامی قانونی تصویب کرد که بر مبنای آن، همهٔ زنان اعم از مسلمان و غیرمسلمان، ایرانی یا خارجی در کشور ایران، در جامعه و انظار عمومی باید پوشش شرعی را رعایت کنند. خمینی در وصیت‌نامة خود از مسئولین خواست، از ایجاد نشانه‌ها و مَظاهر آزادی به سبک کشورهای غربی در کشور اسلامی جلوگیری کنند، تا مانع انحراف در جامعه و هدر رفتن استعدادهای جوانان شوند.

ممانعت سید روح‌الله خمینی از تفکیک جنسیتی در دانشگاه

این فقیه و اندیشمند معاصر معتقد است، در کشور اسلامی که رفتار، عملکرد و پوشش دانشجویان مطابق با احکام دین اسلام است، لازم نیست با ایجاد دیوار یا هر چیز دیگر، برای دانشجویان دختر و پسر فضایی مجزا ایجاد کرد.

منابع

• ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان‌العرب، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.
• «احکام حجاب در فتاوای فقهی امام خمینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۹۰ش.
• «جزئیات «دستور شبانه و فوری» امام (ره) برای برچیدن «پرده‌کشی» میان دانشجویان دختر و پسر»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
• «سید روح‌الله موسوی خمینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• «سیر تصویب قانون حجاب و عفاف در ایران»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۳ تیر ۱۳۹۳ش.
• «فرازهایی از فرمایشات امام خمینی (ره) به مناسبت روز عفاف و حجاب»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۳۹۳ش.
• «گزیده‌ای از دیدگاه‌های امام خمینی دربارهٔ حجاب و عفاف»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ تیر ۱۳۹۳ش.
• «مقالهٔ حجاب از دیدگاه امام خمینی»، وب‌سایت هدانا، تاریخ بازدید: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• موسوی خمینی، سید روح‌الله، استفتائات امام خمینی (س)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، ۱۳۹۲ش.
• موسوی خمینی، سید روح‌الله، صحیفهٔ امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، چاپ پنجم، ۱۳۸۹ش.