نصرت الهی

نصرت الهی،

تعریف نصرت الهی

ریشه «نصر» بر انجام خیر دلالت دارد. نصرت یعنی پیروز کردن چیزی بر چیزی. نصرت الهی یکی از سنت‌های الهی است. نصرت الهی به معنای فراهم آوردن وسایل پیشرفت و نیل به هدف برای افرادی است که شرایط امداد الهی را دارند، خواه مومن باشند، خواه کافر. یاری خداوند به معنای یاری تمام نیروهای موجود در طبیعت است. همه نیروهای طبیعی و نیروهای ماوراء طبیعی مومنین را یاری خواهند کرد. نصرت الهی می‌تواند در زمینه‌های نظامی، علمی، تبلیغی صورت گیرد. چه بسیار گروه‌های اندکی که با یاری خدا بر گروه‌های بسیاری غلبه کردند.

این سنت شامل حال افراد یا جوامعی می‌شود که دین خدا را یاری کنند. روشن است که خداوند بی‌نیاز از یاری دیگران است. بنابراین مقصود از یاری کردن خداوند، یاری کردن آیین، پیامبر، شریعت و تعلیمات او و دفاع از ارزش‌های الهی، انبیا و اولیای الهی است. یاری کسانی که در راه خدا می‌جنگند و تلاش برای تحقق دین خدا در زندگی فردی و اجتماعی از طرقی مثل آموزش و تبلیغ است. هرگونه فعالیت اجتماعی برای ایجاد تغییر مثبت در جامعه نیز یادری خداوند محسوب می‌شود.

ویژگی‌ نصرت الهی

ویژگی اصلی سنت نصرت الهی قطعیت است. در آیه «انا لننصر رسلنا»، کلمه «ان» دلالت بر یقینی بودن و حرف لام در «لننصر» تاکید بر قطعیت دارد. یعنی نصرت ما حتمی و قطعی است. همچنین آیاتی که وعده الهی را غیر قابل تخلف می‌دانند، دلیلی دیگر بر حتمی بودن نصرت الهی است. بنابراین در یاری خداوند تردید جایی ندارد.

البته نصرت الهی به معنای یاری تک تک افراد نیست. بلکه گاهی پیروزی تدریجی است. یک نسل تلاش می‌کنند و ضرباتی به دشمن وارد می‌کنند و به شهادت یا اسارت می‌رسند. این شهادت و اسارت الهام بخش نسل بعدی می‌شود و با تلاش آنها پیروزی نهایی حاصل می‌شود.

بنابراین نصرت الهی و دست‌یابی به پیروزی به این معنی نیست که صدمه، آسیب و شهادت در جبهه حق نخواهد بود. شهادت رهبران مقاومت در سال‌های اخیر منافاتی با یاری خداوند و پیروزی ندارد، چراکه هر مجاهدی پرچم را به دیگری می‌سپارد تا در نهایت پیروزی نصیب جبهه حق شود.

شرایط تحقق نصرت الهی

1. تعلق گرفتن اراده الهی: از دیدگاه قرآن کریم شرط اول جذب نصرت الهی این است که اراده الهی به پیروزی گروهی تعلق بگیرد، زیرا هیچ امری در جهان بر خلاف خواست خداوند متعال اتفاق نمی‌افتد.
2. نیت یاری کردن خدا: برای دریافت نصرت الهی، فرد یا گروه باید قصد یاری کردن خداوند را داشته باشد. هدف باید سربلندی کلمه حق باشد، نه دست‌یابی به سلطه، غنیمت و نشان دادن قدرت و شجاعت باشد.
3. ایمان به خداوند و یاری او: یکی از شروط تحقق نصرت الهی ایمان به خداوند و نصرت او است. ایمان به خداوند از جمله شروط مهم دست‌یابی به نصرت الهی است زیرا ایمان به خدا عامل تحقق شروط دیگر تحقق نصرت الهی مثل دعا، استقامت و اطاعت‌پذیری است. کسی که خدای متعال و وعده‌های او باور ندارد، نصرت الهی شامل حال او نخواهد شد. از دیدگاه قرآن عامل اصلی پیروزی، نصرت الهی است و آنچه موجب امداد الهی می‌شود، ایمان و توکل به خدا و تضرع به خدای متعال است. ایمان به خدا عامل تحقق شروط دیگر تحقق نصرت الهی مثل دعا، استقامت و اطاعت‌پذیری است. باور به وعده الهی به ادعا نیست بلکه در لحظات حساس زندگی و میدان مبارزه خود را نشان می‌دهد و در این شرایط مومن واقعی از افراد سست ایمان و منافق بازشناخته می‌شود.
4. طلب یاری از خداوند: برای دریافت امدادهای الهی باید به درگاه خدواند با تضرع به استغاثه پرداخت.
5. انجام وظایف مربوطه: خداوند زندگی مطلوب و موفقیت را برای هیچ کس تضمین نکرده است. زیرا نصرت الهی و دست‌یابی به آینده مطلوب تنها با اراده و تلاش خود انسان ساخته می‌شود. به‌عنوان نمونه دفاع و مقابله با دشمن نه تنها امری مشروع است بلکه قرآن به آن ترغیب هم کرده است. اگر در وضعیت جنگی مردم، نیروهای نظامی و دولتمردان به وظایف خود عمل کنند. بنا بر وعده قرآنی تحقق نصرت الهی حتمی خواهد بود و اگر دفاع آنها مومنانه باشد بیشتر مورد توجه و نصرت الهی قرار خواهند گرفت.
6. صبر و استقامت: این شرط نوعی امر به صبر است، یعنی شرط دست‌یابی به پیروزی صبر و استقامت است. و در این راه صبر و استقامت به خرج دهند. صبر و استقامت و پرهیزکاری از جمله شروط دیگری است که در صورت تحقق، یاری خداوند را به پنج‌هزار فرشته افزایش می‌دهد. ماء غدق کنایه از حل همه مشکلات زندگی است. به این معنی که اگر در این راه پافشاری و استقامت کنید یعنی از مسیر مستقیم منحرف نشوید، گرفتاری‌ها ضعف‌ها برطرف خواهد شد. همه گروه‌هایی که در طول تاریخ در راه حق به یاری خداوند پیروز شدند، سختی‌ها را تحمل کردند و هر چه در توان داشتند به کار گرفتند و آنچه را خداوند به آنها داده بود صرف اسلام کردند.
7. اطاعت از رهبری: اطاعت از حجت خدا، نائب خاص یا نائل عام او شرط دیگر جلب یاری خداوند است. رهبری شهید در آستانه عملیات وعده صادق و موشکباران اسرائیل در 26 فروردین 1403ش، این شعر را که چند سال پیش با الهام از آیات مربوط به مقابله حضرت موسی با سحره فرعون سروده بودند، خواندند: «توراست معجزه در کف ز ساحران مهراس/ عصا بیفکن و از بیم اژدها مگریز».
8. تامین زمینه‌های مادی: یاری خداوند شامل حال گروه‌هایی می‌شود که برای فراهم آوردن بهترین و پیشرفته‌ترین ابزارها، وسائل و تجهیزات مورد نیاز تلاش کنند و زمینه مادی موفقیت را ایجاد کرده باشند، زیرا انجام امور از طریق اسباب طبیعی آن یکی از سنت‌های دائمی الهی است. بنابراین باید زمینه مادی یاری خداوند فراهم شود. برای کسب آمادگی هیچ حد یقفی وجود ندارد و باید در تا نهایت امکان کسب آمادگی کرد. معیار آمادگی ایجاد ترس دائمی در دل دشمن است. و این آمادگی اعم از نیروهای مادی و معنوی است. هرچند تامین شرایط و ابزار و امکانات مورد نیاز برای جلب یاری خداوند ضروری است اما در بهترین شرایط هم نباید به این امور امید داشت بلکه تنها باید به خدا اتکا داشت. در این صورت خداوند کمبودها را هم جبران می‌کند.
9. پرهیز از غرور و غفلت: آنچه مانع جذب نصرت الهی است غرور و غفلت از قدرت الهی است. بنابراین به امدادهاى الهى در همه حال نياز است، چه در حال ضعف و چه در حال قدرت و نباید مغرور امکانات و توانایی‌های خود شد.

موانع نصرت الهی

تنبلی و بی‌عملی، توهم‌پردازی، ترجیح منافع شخصی یا گروهی بر مصلحت امت اسلامی، دنبال کردن هوای نفس، حضور نداشتن در میدان عمل،

میزان نصرت الهی

سنت نصرت الهی، عام‌ترین، کامل‌ترین و کلی‌ترین سنت الهی است. زیرا خداوند هم دنیاطلبان که در راه باطل گام برمی‌دارند را یاری می‌کند و هم افرادی که خواهان آخرت و کمالات معنوی هستند را کمک‌رسان است. اما میزان یاری خداوند برای این دو گروه متفاوت است.

امدادهای الهی برای جویندگان دنیا محدود است. زیرا میل‌های اهل دنیا متزاحم و متعارض است و برآوردن همه آنها نه ممکن است و نه موافق مصلحت و حکمت. اما خواسته‌های اهل آخرت تزاحم و تعارضی ندارد و مشروط به این که از هیچ کوششی برای کسب معرفت، نیت خالص و عمل بهتر فروگذار نکنند، با یاری خداوند به هر چه می‌خواهند می‌رسند.‌

در مورد نسبت کمکی که افراد به دین خدا می‌کنند و امدادی که از سوی خداوند شامل حال آنها می‌شود، بسیار متفاوت است. فرد یا گروهی یک قدم برای خدا برمی‌دارد و در مقابل خداوند صد یا هزار قدم آنها را جلو می‌برد.

خداوند به اندازه نیاز و شایستگی مردم به آنها کمک می‌کند. وعده خداوند مبنی بر ارسال سه هزار فرشته

انواع نصرت الهی

نصرت الهی شامل امور مادی و معنوی می‌شود. امداد الهی می‌تواند شامل پیروزی در میدان نبرد، یا موفقیت در پروژه‌های علمی و اقتصادی شود. یا موجب الفت و استواری در دل‌ها، الهام به مومنان، استجابت دعا، اعطای معجزه و استدلال، ثمربخشی فعالیت ها، نفوذ کلام، اعطای حکومت، شود.

ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن، هلاکت دشمن، خنثی کردن حیله‌ها، نجات از خطرها، پیروزی در جنگ، قدرت بخشی به اراده مومنین، اعطای آرامش، تغییر مسیر حوادث به نفع مومنین،

و حتی کمک های موراء طبیعی باشد.امدادهای غیبی، ارسال باد و طوفان شن، جمله ذرات زمین و آسمان لشگر حقند گاه امتحان.

نمونه‌هایی واقعی از نصرت الهی

نصرت الهی در تاریخ انبیاء

نجات حضرت نوح، حضرت ابراهیم، حضرت لوط، حضرت یوسف، حضرت شعیب، حضرت صالح، حضرت هود، حضرت موسی، حضرت عیسی، نبی خاتم، اهل ایمان

نصرت الهی در جنگ 33 روزه لبنان

شهید سیدحسن نصرالله پس از جنگ 33 روزه با اسرائیل می‌گوید: «ما نصرت الهی را به وضوح در این جنگ دیدیم». بنابر روایت او در جنگ 33 روزه هنگامی حزب‌الله لبنان بدون آب و غذا و تجهیزات نظامی زیر حملات سنگین و بمب‌باران بی‌وقفه اسرائیل در شکاف کوهی پناه گرفته بودند، با یک دستگاه شنود سخنان فرماندهان اسرائیلی را رصد می‌کردند. از همین طریق مطلع می‌شوند که سربازان اسرائیل به یک‌باره عقب‌نشینی کرده و به همین دلیل از سوی فرماندهان خود توبیخ می‌شوند. فرماندهان اسرائیلی می‌گفتند چرا کار حزب‌الله را که اکنون هیچ سلاحی ندارد تمام نمی‌کنید؟ سربازان اسرائیلی علت فرار خود را این‌گونه توضیح می‌دهند که افرادی سفیدپوش که تاکنون شبیه آنها را ندیده‌ بودند، با شمشیر به ما آنها یورش برده و حتی فرصت فکر کردن را از آنها گرفته‌ و آنها را وادار به عقب‌نشینی کرده‌اند. به‌دنبال این واقعه یک هواپیمای اسرائیلی هم در هوا منفجر می‌شود و اسرائیلی‌ها به‌طور کلی از ادامه نبرد منصرف می‌شوند.

نصرت الهی در ایران

ایستادگی ملت ایران در دهه‌های پس از انقلاب به‌ویژه سال‌های اخیر، شاخص یاری دین خدا است و نشانه این است که نصرت الهی شامل حال ایران شده است. مشروع بودن دفاع ایران و تلاش و استقامت مردم بر اساس وعده الهی نویدبخش یاری خداوند و آینده‌ای روشن برای ایران اسلامی خواهد بود. البته دریافت نصرت الهی مشروط به این است که 1. مردم با همان عزم و اراده مثال زدنی در میدان بمانند و عرصه را بر خرابکاری مزدوران دشمن تنگ کنند؛ 2. نیروهای نظامی و امنیتی با همان هوشمندی، ایثار و ابتکار عمل، پاسخی کوبنده به دشمن بدهند، 3. دولتمردان و مسئولان با جدیت برای بهبود وضعیت زندگی مردم تلاش کنند و البته 4. همه این نقش‌ها با اتکا و توجه به خداوند صورت گیرد.

امام خمینی اتحاد مردم ایران در مبارزه با طاغوت از شهرهای بزرگ تا کوره دهات‌های دور افتاده، و یکصدایی همه اقشار از روشنفکر و تحصیل کرده تا کارگر و زن و مرد و پیر و جوان را نشانه توجه، عنایت و نصرت الهی می‌داند.

حوادث زیادی از جمله گرفتار شدن نظامیان آمریکایی در صحرای طبس و از بین رفتن تجهیزات نظامی آنها در طوفان شن، یا حضور پاسداران به منظور تفحص در خانه ای در تهران و مداخله یک سگ که موجب کشف تسلیحات نظامی در زیر زمین آن خانه شد، نشانه نصرت الهی است.

پیروزی ملت ایران با قدرت ایمان، مجاهدت، فداکاری، بر حکومت طاغوت که از پشتیبانی جهانی برخوردار بود و اقامه نظام جمهوری اسلامی ایران یکی از مصادیق نصرت الهی در ایران است.

فتوحات رزمندگان اسلام به ویژه «فتح المبین» که در دفاع مقدس در برابر عراق با پشتیبانی کشورهای پیشرفته غربی و کشورهای عربی، و ترس رزمندگان عراقی با آن همه تجهیزات نظامی که منجر به فوج فوج اسیر شدن آنها شده بود.

پیروزی در جنگی که صدام به ملت ایران تحمیل کرد و اغلب صاحب نظران و تحلیل گران قاطعانه پیروزی صدام را پیش بینی می کردند.

منابع

قرآن کریم.

ابن فارس، ابوالحسین احمد، معجم مقاییس اللغه، مکتبه الاعلام الاسلامی، 1404ق.

پاک نیای تبریزی، عبدالکریم، «نمونه‌هایی از امدادهای غیبی در انقلاب اسلامی»، نشریه پاسدار اسلام، خرداد و تیر 1403ش.

جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، مرکز نشر اسراء، 1389ش.

خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات

خامنه‌ای سیدعلی، بیانات در هفدهمین سالگرد ارتحال حضرت امام، 14 خرداد 1385ش.

خامنه‌ای سیدعلی، بیانات رهبری در دیدار با کارگزاران نظام در 2 آبان 1385ش.

خامنه‌ای، سیدعلی، شورای عالی انقبلا فرهنگی به کوشش دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، انتشارات انقلاب اسلامی، 1392ش.

خامنه‌ای، سیدعلی، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، انتشارات موسسه ایمان جهادی، 1396ش.

خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، انتشارات انقلاب اسلامی، بی تا.

خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش، 19 آبان 1389ش.

خامنه‌ای، سیدعلی، روشنای علمی، انتشارات انقلاب اسلامی، 1396ش.

خامنه‌ای سیدعلی، نهج البلاغه، شرح بخش‌هایی از نهج البلاغه، انتشارات انقلاب اسلامی، 1398ش.

خامنه‌ای سیدعلی، تفسیر سوره صف، انتشارات انقلاب اسلامی، 1402ق،

طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چ5، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق.

عزتی بخشایش، محمد، سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن، نشریه ره توشه، ش53، پاییز 1404ش.

عیسی‌زاده، عیسی، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، نشریه ره توشه، ش152، تابستان 1404ش.

فخر رازی، محمدبن عمر، مفاتیح الغیب، ج15، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چ3، 1420ق.

لزگی علینقی و همکاران، «تحلیل پیوند میان دتبیر عقلی و وعده نصرت الهی در آیات ناظر به نبرد بدر با مطالعه موردی سوره‌های آل عمران و انفال»، نشریه علوم قرآن و حدیث، ش115، پاییز و زمستان 1404ش.

محمدفام، سجاد و دیگران، «برری تفسیری آیات نصرت الهی در اندیشه قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای با تاکید بر آیه‌های ولینصرن الله من ینصره و این تنصروا الله ینصرکم»، نشریه قرآن فرهنگ و تمدن، شماره 19، بهار 1404ش.

المراغی، احمد مصطفی، تفسیر المراغی، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.

مصباح‌یزدی، محمدتقی، سخنرانی در ديدار با آيت‌الله حيدری نماينده خبرگان و امام جمعه اهواز به همراه طلاب مدرسه علميه الغدير اهواز و مدیریت و طلاب مدرسه علمیه امام کاظم اصفهان علیه‌السلام، 13 دی 1397ش.

مصباح‌یزدی، محمدتقی، سخنرانی در حسینیه شهدای قم، 29 مهر 1367ش.

مصباح‌یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن،

مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، 1378ش.

مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چ10، 1370ش. و 1374

موسوی خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، تهران، مرکز نشر آثار امام خمینی، 1361ش.

هاشمی نشلجی، سیدعلی، «سنت نصرت الهی و تاثیر آن بر پایداری و مقاومت»، نشریه ره توشه، ش150، بهار و تابستان 1404ش.