کمیکال

کمیکال؛ ماده‌ای مخدر معروف به ماری‌جوانای صنعتی.

مفهوم‌شناسی

کمیکال ماده‌ای مخدر است که با روش‌های شیمیایی و در آزمایشگاه‌های غیرقانونی از طریق ترکیب ماده‌ای به نام مراسوئیت با گیاه مریم‌گلی تولید می‌شود. این ماده یک روانگردان از خانواده AM محسوب شده و ماری‌جوانای صنعتی است. در میان مصرف‌کنندگان، این ماده با نام‌های متعددی از جمله نعناع جادویی، مریم گلی، گیاه چوپان، برگ نبوت، سالی-دی، ماریا پاستورا و سالویا نیز شناخته می‌شود و به‌شکل‌های مختلفی مانند دانه‌های قهوه‌ای و اسپری استفاده می‌شود. همچنین کمیکال را با سایر مواد مخلوط و یا به‌شکل سیگار مصرف می‌کنند.

اعتیاد

بنا بر اظهارات کارشناس پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی، کمیکال قدرت اعتیادآوری بالایی دارد؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد، تنها یک‌بار مصرف نیز می‌تواند به‌دلیل تأثیرات شدید روانی آن، موجب اعتیاد فرد شود. تمامی موادی که در گروه کانابیس‌ها قرار دارند، حاوی ترکیب روان‌گردانی به نام تی‌اچ‌سی هستند که اثرات و عوارض قابل‌توجهی برجا می‌گذارد. میزان این عوارض بستگی دارد به درصد تی‌اچ‌سی موجود و نحوه ترکیب ماده؛ به‌طوری‌که هرچه غلظت تی‌اچ‌سی بالاتر باشد، شدت و خطر عوارض نیز افزایش می‌یابد. گاهی نیز برای تشدید اثر، مواد مخدر دیگر را با آن ترکیب می‌کنند.

کمیکال که به‌عنوان کانابینوئید سنتزی و ماده‌ای شیمیایی، روانگردان و مصنوعی شناخته می‌شود، یا به‌صورت اسپری شده روی گیاهان خشک و خردشده برای کشیدن استفاده می‌شود، یا بهصورت مایع عرضه می‌شود تا از طریق بخور یاسیگار الکترونیکی استنشاق شود؛ به همین دلیل در بازار گاهی به آن «بخور مایع» یا «بخور گیاهی» نیز اطلاق می‌شود.

شیوع مصرف

مادۀ مخدر کمیکال بیشتر در مناطقی مانند جنوب مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می‌شود و ریشۀ آن به سرخ‌پوستان مازاتک می‌رسد. کمیکال در میان رده‌های سنی 18 تا 25 سال شیوع مصرف دارد که از روی کنجکاوی و داشتن خلق خوب و مکاشفۀ معنوی به آن روی می‌آورند.

بازار مصرف

این ماده روانگردان نوظهور که با ترکیبات شیمیایی و در آزمایشگاه‌ها تولید و وارد کشور شده است، از طریق اسپری کردن مواد شیمیایی بر روی گیاهان خشک و بی‌اثر ساخته می‌شود. این محصول با بسته‌بندی‌های خاص و با درج این عبارت که «برای مصرف انسانی نیست و جهت رایحه و بخور درمانی استفاده شود»، در بازار به فروش می‌رسد؛ در حالی که در واقع یک مادۀ مخدر اعتیادآور و روانگردان محسوب می‌شود. واردکنندگان غیرمجاز برای عرضه این مواد، آن‌ها را با نام‌هایی همچون ادویه، بونزای، یا بخور گیاهی و با استفاده از علائم و بسته‌بندی‌های متنوع و جذاب به مشتریان ارائه می‌دهند. نکته مشترک در میان این بسته‌بندی‌ها، درج عبارات فریبنده‌ای نظیر «برای عطردرمانی» یا «برای مصرف انسانی نیست» است که با هدف گمراه کردن نهادهای نظارتی و مصرف‌کنندگان روی آن‌ها نوشته می‌شود.

عوارض

پس از مصرف کمیکال، در ابتدا فرد دچار احساس سرخوشی شدید می‌شود، اما به‌دنبال آن توهم‌های شدید شنوایی و بینایی بروز می‌کند. مصرف‌کننده معمولاً از بروز این توهم‌ها آگاه نیست و همین مسئله خطر آن را افزایش می‌دهد. از نظر جسمی نیز این ماده می‌تواند موجب افت فشار خون، بروز تشنج و اختلال در عملکردهای شناختی، حافظه و روابط اجتماعی شود. در نتیجه، فرد ممکن است رفتارهایی غیرعادی و نامتناسب با شرایط اجتماعی طبیعی از خود نشان دهد. مشکلات ریوی، برونشیت، التهاب ریه و سرطان ریه، در دوزهای بالاتر، می‌تواند سبب خواب عمیق و حتی مرگ مصرف‌کننده شود. همچنین گزارش شده که افرادی که مصرف این مواد را قبل از سن ۱۷ سالگی آغاز کرده‌اند، دارای حجم کلی مغز و ماده خاکستری کمتری هستند و معمولاً قد آن‌ها نیز کوتاه‌تر است. سرگیجه، حالت تهوع، توهم دیداری و شنیداری، سفر در مکان و زمان، احساس سرخوشی، افزایش فشار خون و فرورفتن در کمای کوتاه‌مدت، خنده‌های زیاد، زندگی را آرام دیدن، شل شدن بافت اعضای بدن، خواب‌های کوتاه و بریده بریده، نداشتن تعادل در صحبت و رفتار فیزیکی و صحبت‌های نابجا از عوارض کوتاه مدت مصرف ماده مخدر کمیکال است.کاهش قدرت حافظه، اختلال در به خاطر آوردن خاطرات و وقایع، کاهش قدرت عکس‌العمل افراد، اختلالات روانی، انزوا، نداشتن مسئولیت‌پذیری و کاهش روابط اجتماعی از عوارض بلند مدت کمیکال است. مصرف این ماده موجب افزایش فشار خون می‌شود و مصرف‌ کننده حالتی شبیه به سکته مغزی را تجربه می‌کند. این حالت حدود ۱۰ الی ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و حالتی شبیه به کما دارد. بعد از به هوش آمدن نیز مصرف‌ کننده به تهیه و مصرف آن فکر می‌کند.

کمیکال ماده مخدر صنعتی است که عوارض مصرف آن نسبت به بقیه مواد غیر صنعتی بیشتر و جدی‌تر است و بر روی کل نواحی مختلف بدن اثر می‌گذارد در حدی که بر روی DNA افراد اثر گذاشته و با از بین بردن هرگونه احساس به جنس مخالف باعث ایجاد ناباروری می‌شود.

موسسه ملی سوءمصرف مواد (NIDA) هشدار می‌دهد که سوءمصرف مواد توهم‌زا می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های روانی مانند اسکیزوفرنی را افزایش دهند و همچنین منجر به دو اختلال ناتوان‌کننده روان‌پریشی مداوم و اختلال ادراک پایدار توهم (HPPD) شوند. روان‌پریشی مداوم موجب اختلالات بینایی و خلقی، پارانویا و فرآیندهای فکری نامنظم می‌شود. از سوی دیگر،HPPD می‌تواند منجر به فلاش‌بک، توهم و اختلالات بینایی (مانند دیدن هاله در اطراف نورها) شود. مشکلات حافظه، گفتار و یادگیری نیز می‌توانند پیامدهای سوءمصرف کمیکال باشند.

ترک اعتیاد

ترک کمیکال از آنجایی که ماده تشکیل‌ دهنده آن ماری‌جوانای صنعتی است تقریباً شبیه به ترک ماری جوانا است، برای ترک این کانابینوئیدها تقریباً به شش هفته زمان نیاز داریم تا اثرات این ماده از جسم بیمار خارج شود بسته به میزان مصرف و شدت اعتیاد می‌تواند تا ۱۰ هفته هم طول بکشد. با شروع دوره ترک و درمان اعتیاد باید به‌طور کامل مصرف کمیکال قطع شود در غیر این صورت همه تلاش‌ها بی‌فایده است. برای قطع مصرف و یافتن اراده آن بهتر است فرد از مشاوره روانشناسی کمک بگیرد.

فرد مصرف کننده پس از گذراندن دوره سم زدایی که معمولاً ۱۲ روز طول می‌کشد تا هفته سوم باز هم علائم دیگری همچون نداشتن تعادل ناتوانی در انجام امور روزانه و وسوسه مصرف را تجربه می‌کند و از این مرحله به بعد فرد تحالتهای روحی مثل گوشه‌گیری مشکلات عصبی و عدم مسئولیت پذیری را تجربه می‌کند که با مشاوره روش‌های درمانی رفتاری می‌توان این حالت‌های روانی ایجاد شده را تا حدودی کاهش داد و در مواردی آنها را از بین برد.

منابع

• «عوارض کمیکال از ناهماهنگی حرکتی تا احساس حالت سقوط»، پورتال جامع ستاد مبارزه با مواد مخدر، تاریخ درج مطلب: 21 مرداد 1402ش.
• «قدرت تخریب‌ «کمیکال» چند برابر دیگر مواد مخدر است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 15 شهریور 1400ش.
• «کمیکال چیست؟ عوارض مصرف و ترک کمیکال»، وب‌سایت rebirth، تاریخ درج مطلب: 22 آذر 1400ش.
• «کمیکال یا k2 چیست؟»، وب‌سایت رپیدتست، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1403ش.
• «مادۀ مخدر کمیکال چیست؟»، وب‌سایت به‌روان شیم، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1404ش.