تنب بزرگ
تنب بزرگ؛ جزیرهای در شمال شرقی جزیره ابوموسی.
تنب بزرگ (یا تمب گپ)، جزیرهای به وسعت ۱۰٫۳ کیلومتر مربع یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس و از توابع شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان ایران است. این جزیرهٔ صخرهای در نزدیکی تنگهٔ هرمز واقع شده و نقش مهمی در کنترل مسیرهای دریایی دارد. تنب بزرگ با وجود اقلیم خشک، سکونتگاه بومیان و نیروهای نظامی است و امروزه به زیرساختهایی نظیر فرودگاه و بیمارستان مجهز شده است.
موقعیت جغرافیایی
تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر بندرعباس، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی جزیره ابوموسی،[۱] در شرق تنب کوچک، شمال ابوموسی و رأسالخیمه، حدود پنجاه کیلومتری بندرلنگه و ۳۱ کیلومتری جنوب جزیرهٔ قشم قرار دارد.[۲] همچنین از رأسالخیمه و جزیرهٔ حمرا در امارات متحدهٔ عربی بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی خط منصف خلیج فارس واقع شده است.[۳] این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی قرار گرفته است. نیمهٔ شمالی جزیره نسبت به نیمهٔ جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.[۴] شکل این جزیره تقریباً دایرهای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و با وسعت تقریبی ۱۰٫۳ کیلومتر مربع است.[۵]
نامهای جزیره
تنب بزرگ به نامهای تنب مار، تنب مار بزرگ و تلمار نیز شناخته میشود.[۶] دریانوردان نیز این جزیره را بهنام تمب گپ یعنی تنب بزرگ مینامیدند.[۷]
اهمیت
اگرچه تنب بزرگ بهدلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقهای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب میشود[۸] و در شکلدهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.[۹] دایرهای بودن آن، بهترین حالت را برای دفاع فراهم کرده است. در میان دو مسیر ورودی و خروج طرح تفکیک تردد در خلیج فارس واقع شده و از نقش کنترلی برخوردار است.[۱۰]
جمعیتشناسی
جزیرهٔ تنب بزرگ بر اساس تقسیمات کشوری بخشی از شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان محسوب میشود.[۱۱] طبق سرشماری مرکز آمار در سال ۱۳۹۰ش، این منطقه جمعیتی حدود ۳۸۰ نفر و شامل ۵۸ خانوار دارد.[۱۲] جمعیت کمشمار این جزیره از ایرانیان با اصالت بندرلنگهای و عربهایی از قبیلهٔ بنییاس دبی تشکیل شده است[۱۳] و مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.[۱۴]
پوشش گیاهی و جانوری
تنب بزرگ با پوششی از شنزار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. در بخش شمالی جزیره، رشتهتپههایی دیده میشود که بلندای برخی از آنها به ۵۳ متر میرسد. این جزیره تقریباً فاقد منابع آب شیرین است و آب آشامیدنی آن از جزیرهٔ قشم تأمین میشود. در گذشته چند حلقه چاه با آب نیمهشور در جنوب جزیره وجود داشت که همگی خشک شدهاند. بخش جنوبی جزیره هموار و مناسبترین لنگرگاه جزیره است.[۱۵] مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.[۱۶]
امکانات
در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیرهٔ تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، بیمارستان ندسا، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، کتابخانهٔ عمومی، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب مسجد، پارک و فضای سبز، پایگاه مقاومت بسیج، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین فوتبال چمن مصنوعی و خاکی، زمین والیبال ساحلی، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات[۱۷] و فرودگاه بینالمللی است.[۱۸]
پانویس
- ↑ «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وبسایت همشهری آنلاین.
- ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص70.
- ↑ وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
- ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص70.
- ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.
- ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلیخبری عصر ایران.
- ↑ حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص70.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تیننیوز.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز.
- ↑ «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
منابع
- «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
- امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
- «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
- جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیجفارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
- «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
- حیدری موصلو، طهمورث و کاویانیراد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، تحقیقات سیاسی و بینالمللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
- «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
- «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تیننیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
- مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
- «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلیخبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
- وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.