پرش به محتوا

تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی

از ایران پدیا

تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی؛ بزرگترین آیین خودجوش ملی-مذهبی در تاریخ ایران، نماد اتحاد ملی، پیوند عاطفی اقشار مردم با رهبر انقلاب اسلامی ایران و بازتولید گفتمان استقلال، عدالت‌خواهی و هویت اسلامی.

تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی در خرداد ۱۳۶۸ش به‌عنوان یکی از باشکوه‌ترین و پرشمارترین مراسم سوگواری در تاریخ ایران شناخته می‌شود که با حضور میلیونی مردم در تهران و شهرهای مختلف کشور و با مشارکت اقشار گوناگون از جمله مراجع تقلید، مسئولان نظامی و کشوری، روحانیون و گروه‌‌های مختلف مردمی برگزار شد و به اعتقاد تحلیلگران، پیام‌های متعددی در سطوح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی به همراه داشت. این رویداد که از مصلای تهران آغاز و در مسیر بیست‌کیلومتری تا بهشت زهرا ادامه یافت، با نشانه‌های نمادین عاشورایی، عزاداری سنتی و حضور خودجوش اقشار مردم، به بازنمایی همبستگی ملی، ارادت عمیق به بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و بازتولید گفتمان استقلال، عدالت‌خواهی و هویت دینی انجامید. بازتاب گستردهٔ این مراسم در رسانه‌های جهانی و تأکید بر ابعاد سیاسی و اجتماعی آن، نشان‌دهندهٔ تأثیر عمیق این رویداد بر معادلات داخلی و تصویر جمهوری اسلامی ایران در سطح جهان بود. ثبت این رویداد در کتاب رکوردهای جهانی گینس به‌عنوان پرجمعیت‌ترین تشییع جنازه تاریخ، جایگاه آن را در شمار بزرگترین گردهمایی‌های انسانی جهان تثبیت کرده است.

درگذشت

ساعت ۷ صبح روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، محمدرضا حیاتی خبر رحلت سید روح‌الله خمینی را از در اولین بخش خبری رادیو سراسری ایران اعلام کرد.[۱] تشییع جنازهٔ سید روح‌الله خمینی به رویدادی آیینی اشاره دارد که پس از درگذشت وی بر اثر سرطان معده و ایست قلبی[۲] در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش در تهران، از روز ۱۵ خرداد با مراسم وداع و نماز میت سیدمحمدرضا گلپایگانی در مصلای تهران آغاز و تا ۱۶ خرداد با خاکسپاری در جوار بهشت زهرا ادامه یافت.[۳] سید روح‌الله خمینی در وصیت‌نامهٔ خود، ترتیبی برای خواندن آن برای مردم تعیین کرده بود که بر اساس اولویت، به ترتیب عبارت از احمد خمینی، رئیس‌جمهور، رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس دیوان عالی کشور و در نهایت، یکی از فقهای شورای نگهبان قانون اساسی بود.[۴] سیدعلی خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور وقت وصیت‌نامه را برای مردم قرائت کرد و بر تداوم راه و اندیشهٔ او تأکید کرد.[۵] مجلس خبرگان با اکثریت قاطع ۶۰ رأی از ۷۴ رأی، سیدعلی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران تا زمان برگزاری همه پرسی برگزید.[۶]

تشییع

در آیین تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی در تهران و شهرهای مختلف ایران، طیف‌های گسترده‌ای از اقشار مختلف جامعه از جمله مسئولین و گروه‌های مختلف مردمی حضور داشتند.[۷] حضور گسترده و خودجوش مردم از سراسر کشور، بر ایجاد وحدت و انسجام میان اقشار مختلف مردم با وجود تنوع فکری و اجتماعی تأکید داشت؛ وحدتی که با محوریت اسلام و آرمان‌های انقلابی شکل گرفت و به یک نیروی عظیم اجتماعی در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی تبدیل شد و پیوند عمیق آنان را با بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشت.[۸] مراسم تشییع پیکر سید روح‌الله خمینی رهبر با حضور بیش از ده میلیون نفر[۹] در سال ۱۳۶۸ش و مشارکت ۲۰ درصدی کل جمعیت ایران به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و بزرگترین مراسم‌های تشییع‌ جنازه در دنیا بیان شده است. جمعیت ایران در آن سال حدود ۵۰ میلیون نفر بوده است.[۱۰] این مراسم در سطح جهانی در سال ۲۰۱۲م از نظر تعداد شرکت‌کنندگان بعد از مراسم تشییع شخصیت‌هایی مانند آنا دورای در هند،[۱۱] به‌عنوان شلوغ‌ترین تشییع جنازهٔ تاریخ در کتاب رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است.[۱۲]

پانویس

  1. «لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  2. «امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟»، تابناک.
  3. «تشییع بی‌سابقه!»، ایسنا.
  4. «متن کامل وصیت‌نامه الهی سیاسی حضرت امام خمینی رحمه‌الله»، دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای.
  5. هاشمی رفسنجانی، امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی، ۴۲۴.
  6. هاشمی رفسنجانی، امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی، ۴۲۵.
  7. «تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  8. «امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد»، ایسنا.
  9. «هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام»، تابناک.
  10. «تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها»، ایمنا.
  11. «تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت‌ترین‌ها»، ایمنا.
  12. «نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس»، ایسنا.

منابع

«امام خمینی(ره) عزت‌نفس ملی را در گفتمان انقلاب اسلامی نهادینه کرد». ایسنا. ۱۳ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.

«امام خمینی (ره) بر اثر چه بیماری از دنیا رفتند؟». تابناک. ۱۴ خرداد ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۴.

«تشییع پیکر امام خمینی(ره) و سردار سلیمانی در فهرست پرجمعیت ترین ها». ایمنا. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱ بهمن ۱۴۰۴.

«تشییع بی‌سابقه!». ایسنا. ۱۳ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.

«تصاویری از حضور مردم و مسئولین در نماز و تشییع پیکر امام خمینی سال ۶۸». خبرگزاری دفاع مقدس. ۱۵ خرداد ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.

«لحظه اعلام خبر ارتحال امام خمینی(ره) از رادیو توسط محمدرضا حیاتی». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۴ خرداد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.

«متن کامل وصیت‌نامه الهی سیاسی حضرت امام خمینی رحمه‌الله». دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای. ۱۴ خرداد ۱۳۶۸. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.

«نام امام خمینی(ره) در کتاب رکوردهای گینس». ایسنا. ۱۴ فروردین ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.

هاشمی رفسنجانی، اکبر (۱۳۸۵). امام‌خمینی به روایت آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی. به کوشش تهیه و تنظیم عبدالرزاق اهوازی. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).

«هشدار امام خمینی به کارگزاران نظام / مراسم تشییع امام خمینی و حواشی آن / سپردن وصیت‌نامه امام / اعلام خبر رحلت امام در تلویزیون / روایت آسوشتیدپرس از رحلت امام». تابناک. ۱۴ خرداد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.