پیش‌نویس:علیرضا تنگسیری

علیرضا تنگسیری؛ ششمین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

معرفی

علیرضا تنگسیری در سال ۱۳۴۱ش در روستای خسروآباد از توابع آبادان زاده شد. او اصالتاً از بخش ساحلی شهرستان تنگستان در استان بوشهر است. با این حال، به‌دلیل مأموریت شغلی پدرش در منطقۀ اروندکنار، دوران کودکی و نوجوانی خود را در استان خوزستان سپری کرد. پدرش ناخدا بود و در خانواده‌ای ماهیگیر و دریانورد پرورش یافته بد. او به‌همراه دو برادارش کاظم و محمدرضا در جنگ عراق علیه ایران حضور یافت.

فعالیت‌ها

در ابتدا مسئول دستۀ خمپاره‌انداز در کنار رودخانۀ بهمن‌شیر در فاصلۀ ۵ کیلومتری عراق بوده است. در سال ۱۳۵۹ش با آغاز جنگ تحمیلی عراق ایران او وارد سپاه شد و طبق گفتۀ او زندگی را در آن‌جا شناخت. او پس از شکست حصر آبادان، به عنوان یک نیروی اطلاعات- عملیات در آوردگاه‌های دیگری، چون خیبر و بدر نقش‌آفرینی کرد و با تشکیل نیروی دریایی سپاه در سال ۱۳۶۴ از بنیان‌گذاران این نیرو شد. پذیرش مسئولیت‌های تخصصی در هدایت ناوگروه‌های رزمی، آموزش تاکتیک‌های آبی‌خاکی به نیروهای تازه‌نفس و طراحی مسیرهای نفوذ در آبراه‌های مرزی از جمله اقدامات برجسته شهید تنگسیری در این دوران بود. همین آموزش‌های اولیه، هسته دکترین رزم نیروی دریایی سپاه را پی‌ریزی کرد و ظرفیت‌های فرماندهی شهید تنگسیری را در سطوح راهبردی‌تر نمایان کرد. علیرضا تنگسیری از نیروهای اطلاعات عملیات بود و با احمد امیری مسئول اطلاعات عملیات آبادان و در نهایت با حسن باقری کار می‌کرد. کار کردن با حسن باقری خود امتیازی برای نیروها بود. علیرضا ابتدا اطلاعات دقیقی از ساحل نیروهای خودی کسب کرد، سپس به دنبال شناسایی نیروهای دشمن بعثی در ساحل دور، مواضع دشمن بود. وی با تهیه نقشه و کالک وضعیت منطقه را ترسیم کرد، سنگرها، مواضع، راه‌های مواصلاتی، مقرها و قرارگاه‌های دشمن بعثی را شناسایی کرد. این اطلاعات را با گزارش و کالک پیوستی برای حسن باقری در هر ۲۴ ساعت یک‌بار ارسال می‌کرد. ط ۱۷ سال داشت که برای شناسایی خطوط دشمن در آن‌سوی اروند، بارها با شنا از این رودخانه خروشان عبور می‌کرد و خودش را به ساحل دشمن می‌رساند. محل توپخانه سنگین و سنگرهای دشمن را شناسایی می‌کرد و گزارشش را به حسن باقری تحویل می‌داد.

مسئولیت‌ها

تنگسیری در بازهٔ سال‌های ۱۳۸۵ش تا ۱۳۸۹ش فرمانده منطقه یکم دریایی سپاه پاسداران در بندرعباس، سپس از ۳۰ خرداد ۱۳۸۹ش تا ۱ شهریور ۱۳۹۷ش، جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران و از ۱ شهریور ۱۳۹۷ش تا لحظه شهادت، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود.

پیشرفت‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوره فرماندهی علیرضا تنگسیری

توسعه تسلیحات

در دوره فرماندهی تنگسیری بر نیروی دریایی سپاه و در سال ۱۴۰۱ش، در حوزۀ توسعه تسلیحاتی، ساخت شناورهای هدایت‌پذیر از دور (شهپاد) با بهره‌گیری از هوش مصنوعی آغاز شد. در مدت فرماندهی او بر نیروی دریایی سپاه، این نیرو صاحب تجهیزات جدید نظامی از جمله شناور پهپادبر شهید باقری و همچنین تجهیز نیروی دریایی سپاه به موشک‌های کروز دریایی ایجاد شد. علاوه بر این، تجهیز نیرو به موشک‌های کروز و ایجاد شهرک‌های موشکی زیرزمینی در طول ساحل خلیج فارس از دیگر تحولات این دوره بود. او در سال ۱۴۰۰ش در یک مصاحبه گفته بود: «شهرک‌های موشکی زیرزمینی سپاه در طول ساحل خلیج فارس و دریای عمان، بیش از ۷۰ کیلومتر عمق دارند. این شهرک‌ها تماما مسلح هستند و موشک‌های ما قادرند در همان شهرک‌ها، شلیک شوند. نه فقط شهرک‌های موشکی بلکه شهرک‌های شناوری هم وجود دارند».   افزایش برد عملیاتی و دقت نقطه‌زنی موشک‌های کروز نیروی دریای، تغییر الگو از قایق‌های تندروی سرنشین‌دار به ناوگان بدون سرنشین هوشمند است که از تحولات عمده نیروی دریایی در سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود. جهیز شناورهای تندرو به سامانه‌های پدافند هوایی عمودپرتاب «نواب»، عملیاتی‌کردن ناوهای پهپادبر کلاس شهید مهدوی، دستیابی به فناوری زیردریایی‌های بدون سرنشین و اژدرهای هوشمند، ارتقای نسل جدید موشک‌های کروز ضدکشتی، استقرار شبکه یکپارچه فرماندهی، کنترل و اطلاعات (C۴ISR)، ساخت ناوهای رادارگریز، شهرهای موشکی- دریایی زیرزمینی و همین طور افزایش توان موشکی نیروی دریایی سپاه، طراحی بومی و ساخت ناوهای رادارگریز با بدنه کاتاماران،

توسعه زیرساخت‌ها

تنگسیری به دستور رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، سید علی خامنه‌ای، پروژه‌هایی نظیر ساخت فرودگاه در تنب بزرگ و کوچک و ایجاد موج‌شکن‌ها را پیش برد. هدف ازاین اقدامات، توسعه سکونت انسانی و تقویت امنیت پایدار در جزایر ذکر شده است.

تحریم‌ها علیه علیرضا تنگسیری

در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۹م، وزارت امور خارجه ایالات متحده، نام علیرضا تنگسیری را در کنار هفت فرمانده دیگر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در لیست تحریم‌های خود قرار داد. دلیل اعلام شده برای این اقدام، نقش ادعایی آن‌ها در برنامه‌های موشکی ایران و حوادث مرتبط با کشتی‌های تجاری در آب‌های بین‌المللی بود.

پس از آن، در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۳م، اتحادیه اروپا نیز شش مقام ایرانی از جمله علیرضا تنگسیری را تحریم کرد. مقامات اروپایی دلیل این تحریم‌ها را نقش ادعایی افراد مذکور در ارسال سامانه‌های پدافند هوایی به سوریه و همچنین تحویل پهپاد به روسیه عنوان کردند. این تحریم‌ها شامل ممنوعیت ورود به کشورهای عضو، مسدودسازی دارایی‌ها و ممنوعیت هرگونه معامله مالی با افراد و شرکت‌های اروپایی است.

حوادث در زمان فرماندهی علیرضا تنگسیری

دوران مسئولیت تنگسیری با تحولات متعددی در حوزۀ تجهیزات نظامی، راهبردهای بازدارندگی در خلیج فارس و پروژه‌های توسعه زیرساختی در جزایر ایرانی همراه بود. در دوران جانشینی وی در نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دستگیری ۱۰ ملوان نیروی دریایی ایالات متحده در خلیج فارس، به یک تنش دیپلماتیک در حاشیه مذاکرات برجام منجر شد. در ۱۰ آذر ۱۳۸۸ش، در جریان فرماندهی وی بر منطقه یکم نیروی دریایی سپاه، تعدادی از ملوانان انگلیسی در خلیج فارس بازداشت شدند. او در واکنش با این موضوع اظهار کرد: «اگر انگلیسی‌ها در خلیج‌فارس دستگیر شده‌اند، مطمئنا معلوم است که توسط چه نیرویی از کشور دستگیر شده‌اند». در حادثه دیگری، قایق‌های ایرانی به یک ناو آمریکایی نزدیک شدند و به گفتۀ تنگسیری روی آن علامت زدند و منوّر هم شلیک کردند.

جنگ رمضان

ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن امریکا که شروع منازعه جدید این کشور با ایران با اعزام آن به منطقه رقم خورد، حتی نتوانست به تنگه هرمز نزدیک شود، چراکه موشک‌های دوربرد ایرانی این ناو را در چندصد کیلومتری آب‌های ایران مورد اصابت قرار دادند و بارها عرشه این ناو بزرگ را برای پرواز جنگنده‌ها غیرعملیاتی کردند. هرچند امریکا سعی کرد با مخفی نگهداشتن میزان ضربات دریافتی ناو آبراهام لینکلن از شکست خود بکاهد، اما غیرعملیاتی شدن این ناو آن هم در دو هفته اول جنگ، به خوبی نشان داد که چگونه موشک‌های دوربرد سپاه توانسته‌اند مأموریت خود را به نحو احسنت انجام دهند. در واپسین روزهای خدمت شهید تنگسیری، تنگه هرمز به روی شناورهای متخاصم بسته شد و مقطعی تاریخی در این آبراهه رقم خورد.

شهادت

علیرضا تنگسیری در جریان سازماندهی و تقویت نیروها و استحکام مواضع دفاعی جزایر و سواحل در برابر تجاوز دشمن، بر اثر شدت جراحات در ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش به شهادت رسید.

تشییع و خاکسپاری

در 11 فروردین 1405ش پیکر علیرضا تنگسیری در بندرعباس تشییع شد. در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ش مراسم تشییع وی با حضور گسترده مردم در میدان انقلاب تهران، برگزار شد. سپس در ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش در خوزستان و شهر آبادان تشییع و خاکسپاری انجام شد.

منابع

• «انتشار برای نخستین‌بار| پاسدار علیرضا تنگسیری هستم». وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ۲۴ فروردین ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «تشییع پیکر دریابان شهید «علیرضا تنگسیری» و جمعی از شهدای والامقام». خبرگزاری ایسنا. ۱۲ فروردین ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
• «تشییع سردار شهید «علیرضا تنگسیری» در بندرعباس». خبرگزاری مهر. ۱۱ فروردین ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
• «تشییع و خاکسپاری پیکر شهید دریابان «علیرضا تنگسیری» - آبادان». خبرگزاری ایسنا. ۱۴ فروردین ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
• «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟». پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران -تهران. ۱۱ فروردین ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «علیرضا تنگسیری که بود؟ بیوگرافی فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران». وب‌سایت شبکه شرق. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «فرماندهی که ابهت امریکا را در تنگه هرمز شکست». مشرق‌نیوز. ۱۱ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.