المنتال (انیمیشن)

المنتال (انیمیشن): روایت عشق میان دو عنصر متضاد (آب و آتش) و چالش‌های رابطه آن‌ها.

انیمیشن سینمایی المنتال محصول مشترک شرکت‌های پیکسار و والت‌دیزنی، با مهاجرت خانواده‌ای از جنس آتش به شهر عناصر شروع می‌شود. این مهاجرت که با چالش‌هایی نظیر طرد اجتماعی مهاجران تازه‌وارد همراه است، منجر به آشنایی دختر خانواده با پسری از جنس آب می‌شود. این آشنایی موجب بروز اتفاقات و چالش‌های جدید می‌شود که ناشی از ارتباط دو فرد از جنس‌ها و طبقات اجتماعی متضاد است.

معرفی فیلم

انیمیشن المنتال (به فارسی: عنصری/بنیادین) محصول مشترک شرکت‌های والت‌دیزنی و پیکسار در سال ۲۰۲۳م است. این پویانمایی، داستانی عاشقانه و طنز را بین شخصیت‌های اِمبِر از عنصر آتش و وِید از عنصر آب، روایت می‌کند و به تلاقی دو فرهنگ متفاوت می‌پردازد. المنتال برای اولین‌بار در ۲۷ می ۲۰۲۳م در دوره ۷۶ جشنواره فیلم کن نمایش داده شد؛ اکران عمومی آن نیز از ۱۶ ژوئن ۲۰۲۳م در سینماها شروع شد. برخی این اثر را، که هفتمین اثر بلند استودیو پیکسار است، بازگشت موفقیت‌آمیز این شرکت، پس از چند تولید ناموفق در گیشه دانسته‌اند؛ چنان‌که رکورد فروش شرکت پیکسار برای یک اثر بعد از ۲۰۱۷م، توسط المنتال شکسته شد. مجموع فرایند تولید این اثر، ۷ سال به طول انجامیده است.

• کارگردان: پیتر سون
• نویسندگان: جان هوبرگ، کت لیکل و برندا هسو
• مدت زمان اثر: ۱۰۱ دقیقه
• بودجه: حدود ۲۰۰ میلیون دلار
• مبلغ فروش در سرتاسر جهان: ۴۹۶٫۲ میلیون دلار
• امتیاز کاربران IMDB: میانگین ۷٫۰ از بین ۱۵۸ هزار رای‌دهنده.

افتخارات فیلم

المنتال در بخش فیلم انیمیشن بلند در دوره ۸۱ جشنواره گلدن گلوب و دوره ۷۶ جشنواره اسکار و دوره ۷۷ جشنواره بفتا و دوره ۲۹ جشنواره سینمایی انتخاب منتقدان، در سال ۲۰۲۴م، نامزد دریافت جایزه بوده است.

داستان فیلم

در المنتال، خانوادهٔ لومن‌ها (برنی، سیندر و دخترشان امبر) برای ساختن زندگی‌ای تازه به شهر عناصر مهاجرت می‌کنند. آن‌ها در جامعهٔ جدید با طرد، تبعیض و بیگانه‌هراسی روبه‌رو می‌شوند؛ اما با راه‌اندازی فروشگاهی برای محصولات آتشی می‌کوشند میراث و سنت‌های فرهنگی خود را حفظ کنند. امبر از کودکی برای ادامهٔ این کسب‌وکار خانوادگی پرورش می‌یابد.

در بزرگسالی، اشتباه امبر موجب تهدید به تعطیلی فروشگاه می‌شود و او در این مسیر با وید ریپل، مأمور شهرداری از عنصر آب، آشنا می‌شود. همکاری آن دو برای نجات مغازه، به شکل‌گیری رابطه‌ای عاطفی میان دو عنصر متضاد می‌انجامد. فیلم با تکیه بر این پیوند، روایتی تازه از ژانر کمدی-رمانتیک ارائه می‌دهد که در آن اختلافات اولیه به‌تدریج جای خود را به عشق و پیوند میان آن دو می‌دهند.

برخی معتقدند داستان المنتال را می‌توان از جهت پرداخت به مشکلات دوران نوجوانی و بلوغ و مواجهه خانواده‌ها با این موضوع، هم‌راستا با داستان‌های آثار اخیر استودیو پیکسار، از «دایناسور خوب» تا «قرمز شدن» دانست.

ایده اولیه داستان؛ تجربه زیسته کارگردان

به‌گفته کارگردان این اثر، جرقهٔ ایده استفاده از عناصر برای او هنگام نگاه به جدول تناوبی عناصر زده شد. داستان فیلم نیز برگرفته از زندگی شخصی او است: خانواده‌اش در دهه ۱۹۷۰م از کره جنوبی به آمریکا مهاجرت کردند. آن‌ها در نیویورک خواروبارفروشی راه‌اندازی کردند و خود او بعدها برای تحصیل و دنبال کردن رویاهایش به شهری دیگر رفت و با زنی آمریکایی از فرهنگی متفاوت ازدواج کرد. کارگردان این تجربه‌ها را در المنتال بازتاب داده است.

پیام‌های فیلم

• اصالت خانواده: در فیلم، امبر و وید خانواده‌های خود را به یکدیگر معرفی می‌کنند. به‌گفته برخی تحلیل‌گران، حمایت و صمیمیت خانواده‌ها اصالت آن‌ها را نشان می‌دهد و نگاه فیلم به خانواده، برخلاف کلیشه‌های هالیوودی که خانواده را تخریب می‌کنند، مثبت است.
• تقابل با سنت: روابط دو شخصیت از دو عنصر متضاد، با چارچوب‌های پیشینی این عناصر و به‌ویژه سنت‌های خانواده لومن سازگار نیست و ارتباط آن‌ها به نوعی ایستادگی در برابر این سنت‌ها محسوب می‌شود.
• برون‌رفت از شکاف نسلی: بر اساس نتایج تحلیل‌های روانشناختی، این اثر به چالش تفاوت میان انتظارات والدین و علایق فرزندان می‌پردازد و نشان می‌دهد که این دو لزوماً در تقابل با هم نیستند. امبر، به‌عنوان یک نوجوان، با توجه به احساسات والدین و درک حساسیت‌های آنان، می‌آموزد که از طریق گفت‌وگو می‌تواند هم تمایلات خود را دنبال کند و هم رابطه خوبی با والدینش داشته باشد.
• گفتگو بدون خشم و عصبانیت: فیلم به کنترل خشم و مدیریت احساسات می‌پردازد. امبر که از ابتدا زود عصبانی می‌شد، کم‌کم یادمی‌گیرد خشمش را مهار کند. این مهارت به او کمک می‌کند در خانواده و حتی در بازگشایی مغازه خانوادگی با گفت‌وگو و بیان مدیریت‌شده احساسات، مشکلات را حل کند. برخی معتقدند این رفتار، نمونه‌ای آموزنده برای کودکان است.
• پذیرش تنوع فرهنگی: به‌گفته برخی کارشناسان فیلم و سینما، این اثر نشان می‌دهد که فرهنگ‌ها و هویت‌های مختلف می‌توانند در کنار هم مکمل یکدیگر باشند و تعادل ایجاد کنند. نمایش همکاری‌های شخصیت‌ها، مانند جلوگیری از شکستن سد یا روشن کردن عود، نمود عملی این مکمل بودن است و حتی ارتباط و ازدواج میان افرادی با فرهنگ‌های متضاد را ممکن و مفید نشان می‌دهد. بدین ترتیب فیلم اهمیت پذیرش تفاوت‌ها و همزیستی مسالمت‌آمیز افراد با هویت‌های مختلف و حتی متضاد را به مخاطب منتقل می‌کند.
• مشکلات مهاجران: داستان انیمیشن به پدیدهٔ مهاجرت نیز می‌پردازد و برخی از چالش‌های اصلی مهاجران، از جمله طردشدگی و حاشیه‌نشینی، را به تصویر می‌کشد؛ چنان‌که محل زندگی و مغازهٔ خانوادهٔ لومن‌ها نمادی از این وضعیت است. با این حال، مهم‌ترین مسئلهٔ مهاجران در روایت اثر، پذیرفته‌نشدن از سوی جامعهٔ میزبان است. انیمیشن این وضعیت را به‌عنوان یکی از معضلات جوامع مهاجرپذیر به نقد می‌کشد و تلویحاً راه‌حل آن را در تغییر نگرش شهروندان و اتخاذ نگاهی مثبت‌تر به مهاجران جست‌وجو می‌کند.
• آمریکایی‌شدن به‌مثابه مسیر پیشرفت: به‌گفته برخی تحلیل‌گران، این انیمیشن با ترسیم شهر عناصر به‌عنوان نمادی از آمریکا، به‌ویژه نیویورک، به‌طور ضمنی سبک زندگی آمریکایی را به‌عنوان مسیر اصلی پیشرفت و موفقیت بازنمایی می‌کند؛ گویی پذیرش تنوع فرهنگی و مدارا با تفاوت‌ها تنها در چارچوب فرهنگ آمریکایی معنا می‌یابد. در این روایت، صعود اجتماعی از یک خواروبارفروشی حاشیه‌ای به صنعت، نتیجه سازگاری با این سبک زندگی معرفی می‌شود.

دیدگاه‌ها و نقدها

منتقدان در بررسی انیمیشن المنتال به نکات مثبت و نقاط ضعف گوناگونی توجه کرده‌اند.

نقاط قوت

• بهره‌مندی از نمادها: المنتال توانسته از نمادها و استعاره‌ها به شکلی مناسب بهره ببرد؛ مثلاً خانواده لومن در مغازه‌ای که تأسیس می‌کنند، شعله‌ای آبی روشن می‌کنند که نماد میراث آن‌ها است و هیچ‌گاه نباید خاموش شود. سد شیشه‌ای امبر که با کمک ویب ساخته می‌شود و بعد می‌شکند، نشان‌دهندهٔ تغییر شخصیت او و رسیدنش به مرحله‌ای تازه از بازسازی است. سازنده توانسته از نمادهای شرقی نیز برای انتقال مفهوم خود استفاده نماید؛ مثلاً نور زرد و شکوفایی گل‌ها که نمادی از عشق و حیات است. عشقی که مانند گل وی‌ویستریا، به‌عنوان نمادی از محبت امبر و وید در فیلم، قدرت شکفتن در هر شرایطی را دارد.
• کیفیت بالای تولید: جنبه‌های بصری و گرافیکی المنتال چشم‌نواز بوده و توسط لس‌آنجلس تایمز، خیره‌کننده توصیف شده است. صداپیشگان شخصیت‌های این اثر نیز مورد توجه منتقدان بوده‌اند. همچنین قوت موسیقی این اثر، خصوصاً تغییرات آن متناسب با احساسات شخصیت‌ها، مورد تقدیر بوده است. موسیقی این اثر توسط توماس نیومن ساخته شده که در کارنامه خود، پیش از المنتال، سابقه ۱۴ بار نامزدی دریافت جوایز سینمایی را دارد.

نقاط ضعف

• ضعف روایی: منتقدان پی‌رنگ داستان المنتال را معمولی و ایده آن را ناپخته دانسته‌اند؛ به‌ویژه ارتباط میان عناصر به‌درستی پرداخته نشده و برخی عناصر مانند هوا و خاک نقش کم‌رنگی دارند که نمی‌تواند کنجکاوی مخاطب را پاسخ دهد. همچنین تناقض‌هایی در منطق داستان دیده می‌شود؛ از جمله تفاوت تأثیر ارتباط عنصر آتش با دیگر اشیا در شرایط مشابه.
• نبود تمرکز موضوعی: فیلم با پرداخت هم‌زمان به موضوعاتی چون عشق، مهاجرت، تبعیض و پذیرش تفاوت‌ها، تمرکز روایی خود را از دست داده و نتوانسته ایده‌هایش را به‌طور عمیق توسعه دهد.
• نامناسب بودن داستان برای مخاطب کودک: درون‌مایهٔ اصلی این اثر؛ یعنی روایت عشق میان دو عنصر متضاد، آن را برای مخاطبان بزرگسال جذاب و تأمل‌برانگیز کرده است؛ بااین‌حال، برای کودکان که معمولاً به هیجان، تحرک و ماجراجویی گرایش بیشتری دارند، ممکن است چندان گیرایی نداشته و تا حدی ملال‌آور به نظر برسد.
• نمایش تمایلات جنسی غیرعادی: در المنتال، روابط همجنس‌گرایانه بدون تقبیح، نمایش یافته است. همچنین شخصیت لیک، کوچک‌ترین عضو خانواده وید، دارای جنسیتی غیردوگانه (Non-binary) است.
• فقدان عقلانیت: المنتال، توجه ویژه‌ای به انواع احساسات داشته که خشم و عصبانیت یک نمود بارز آن است. اما نگرش عقلانی و منطقی در شخصیت‌ها چندان به چشم نمی‌آید؛ چنان‌که اغلب تصمیمات شخصیت‌ها، مبتنی بر احساس است و نه عقلانیت.

منابع

• «آیا پیکسار دوباره به مسیر موفقیت برگشته است؟ / نگاهی به کارتون المنتال ۲۰۲۳»، مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، تاریخ درج مطلب: ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ش.
• «اسکار ۲۰۲۴؛ فهرست برندگان و تماشای مراسم»، وب‌سایت فیلیموشات، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ش.
• «المنتال»، وب‌سایت آفرینک، تاریخ بازدید مطلب: ۳ دی ۱۴۰۴ش.
• امامی، پیمان، «نقد انیمیشن Elemental – المنتال»، وب‌سایت سرگرمی، تاریخ درج مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۲ش.
• امامی، پیمان، «هر چیزی که باید دربارهٔ انیمیشن Elemental پیکسار بدانید»، پایگاه اینترنتی سرگرمی، تاریخ درج مطلب: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
• «بررسی انیمیشن المنتال، پذیرش بزرگ‌ترین تفاوت‌ها»، وب‌سایت دیجیتون مگ، تاریخ بازدید مطلب: ۳ دی ۱۴۰۴.
• «تحلیل انیمیشن المنتال»، وب‌سایت جوونه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ بهمن ۱۴۰۲ش.
• حسن‌زاده، ماهان، «نگاهی به انیمیشن Elemental | عشق آب و آتش»، وب‌سایت گیمفا تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۴۰۲ش.
• حسینی، رضا، «همه چیز دربارهٔ انیمیشن المنتال»، وب‌سایت فیلیموشات، تاریخ درج مطلب: ۷ شهریور ۱۴۰۲ش.
• حقیقی، آلما، «فهرست کامل برندگان بفتا ۲۰۲۴»، وب‌سایت فیلیموشات، تاریخ درج مطلب: ۲ اسفند ۱۴۰۲ش.
• «دانلود انیمیشن المنتال با دوبله فارسی»، وب‌سایت ۴۲ مووی، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۴۰۲ش.
• عبداللهی کرمانی، حسین، «نقد و بررسی انیمیشن المنتال (Elemental)؛ ترکیبی از علم طبیعیات و روان‌شناسی»، وب‌سایت آی‌نقد، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۴۰۲ش.
• فرهادی، مهسا، «نقد انیمیشن Elemental – آبِ رو آتیش»، وب‌سایت ویجیاتو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۲ش.
• کرمی، راحله، «تحلیل روانشناختی انیمیشن المنتال»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه، تاریخ درج مطلب: ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ش.
• «گزارش کامل مراسم و برندگان گلدن گلوب ۲۰۲۴»، وب‌سایت فیلیموشات، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۲ش.
• گودرزی، یاسمن، «نقد و بررسی انیمیشن بنیادین (المنتال) (Elemental)»، وب‌سایت کدومو، تاریخ بازدید مطلب: ۳ دی ۱۴۰۴ش.
• محمدپناه، علی، «نقد و بررسی انیمیشن Elemental»، وب‌سایت فوت‌وفن، تاریخ درج مطلب: ۱۹ تیر ۱۴۰۲ش.
• مختاری، سوگند، «نقد انیمیشن المنتال (Elemental) | پیکسار به ریل بازگشت؟»، وب‌سایت زومجی، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۴۰۲ش.
• «معرفی انیمیشن المنتال محصول ۲۰۲۳»، وب‌سایت خبری رویداد ۲۴، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مرداد ۱۴۰۲ش.
• «نقد انیمیشن المنتال یا عنصر Elemental به کارگردانی پیترسون»، وب‌سایت نما۳۰، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۴۰۲ش.
• «نقد و بررسی انیمیشن المنتال»، وب‌سایت ویدگیم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مهر ۱۴۰۲ش.
• نیکدان، سودابه، «۱۰ شخصیت انیمیشن بنیادین پیکسار به ترتیب محبوبیت»، وب‌سایت مجله مایکت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ مرداد ۱۴۰۲ش.

• Ben Morris, "Elemental’ Oscar Nominee Peter Sohn On the Visual, Personal Inspirations Used To Create This Blending of Cultures", Awards Daily Website, Published on 15 February 2024.
• »Elemental", Disney Press Website.
• »Elemental", IMDB Website, Visited on 23 December 2025.
• »Elemental", Golden Globes Website, Visited on 23 December 2025.
• Jamie Lang, "Elemental Reviews Roundup: Critics Are Hot And Cold On Pixar’s Latest", Cartoon Brew Website, Published on 16 June 2023.
• Jessica Winter, "Elemental Is a Tearful Metaphor for Pixar’s Decline", The NewYorker Website, Published on 22 June 2023.
• Nicolás Delgadillo, "Director Peter Sohn Reflects on the Global Success of Pixar’s ‘Elemental’ – Exclusive Interview", DiscussingFilm Website, Published on 23 October 2023.