جوینده یابنده است

جوینده یابنده است؛ ضرب‌المثلی که به نقش تلاش و پشتکار انسان در رسیدن به هدف اشاره دارد.

ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» از معروف‌ترین و پرکاربردترین مثل‌های فارسی است که ریشه در تجربه‌های زندگی مردم دارد؛ زیرا مشاهده می‌شود که افراد پرتلاش و پیگیر، حتی اگر با مشکلات و موانع زیادی روبه‌رو شوند، بالاخره به خواسته‌شان می‌رسند. این مَثَل، مردم را به تلاش و ناامید نشدن تشویق می‌کند. معنای سادۀ این ضرب‌المثل این‌ است که هرکس واقعاً به‌دنبال چیزی باشد و برای به‌دست آوردن آن تلاش کند، سرانجام به هدفش خواهد رسید و تلاش و پشتکار در نهایت به نتیجه می‌رسد.

تعریف ضرب‌المثل «جوینده یابنده است»

در ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» دو کلمۀ اصلی جوینده و یابنده وجود دارد. جوینده در لغت به‌معنی کسی است که جست‌وجو می‌کند و به‌دنبال چیزی می‌گردد و آن را طلب می‌کند. فرد جوینده هدف یا خواسته‌ای دارد و برای رسیدن به آن تلاش می‌کند و دست از جست‌وجو و کوشش برنمی‌دارد و نماد تلاش و پیگیری است. چنین فردی فعال، پیگیر و امیدوار بوده و پشتکار دارد.

یابنده نیز در لغت به‌معنی کسی است که چیزی را پیدا می‌کند یا به‌دست می‌آورد. فرد یابنده به هدف یا خواسته‌اش می‌رسد و نتیجۀ تلاش و جست‌وجوی خود را می‌بیند. چنین فردی موفق، راضی، دست‌یافته به هدف و نتیجه‌گرا است و نماد موفقیت و نتیجۀ آن تلاش است. این دو واژه مکمل هم هستند و نشان می‌دهند که موفقیت بدون تلاش امکان‌پذیر نیست.

به‌طور کلی مفهوم ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» این است که هر کسی که با پشتکار و تلاش مستمر به‌دنبال هدف یا خواسته‌ای باشد، سرانجام به آن دست می‌یابد. این مثل تأکید می‌کند که موفقیت بدون تلاش و پیگیری حاصل نمی‌شود و حتی اگر انسان در ابتدا با شکست مواجه شود، نباید از ادامۀ مسیر ناامید شود.

ریشه ضرب‌المثل «جوینده یابنده است»

ریشۀ ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» هم به ادبیات کهن فارسی و هم به داستان‌های نقل‌شده در فرهنگ عامه و مذهبی باز می‌گردد و مضمون مشترک همۀ آن‌ها این است که تلاش و پیگیری سرانجام به نتیجه خواهد رسید. مهم‌ترین منبع ادبی این ضرب‌المثل، شعری از مولوی در مثنوی معنوی است.

در دفتر سوم مثنوی آمده است:

کان جوان در جست و جو بُد هفت سال

از خیال وصل گشته چون خیال

سایۀ حق بر سر بنده بُوَد

عاقبت جوینده یابنده بُوَد

گفت پیغامبر که چون کوبی دری

عاقبت زان در برون آید سری

چون نشینی بر سر کوی کسی

عاقبت بینی تو هم روی کسی

چون ز چاهی می‌کنی هر روز خاک

عاقبت اندر رسی در آب پاک

جمله دانند این اگر تو نگروی

هر چه می‌کاریش روزی بدروی

در این ابیات مولانا تأکید می‌کند که هر کس با تلاش و جست‌وجو در پی چیزی باشد، سرانجام به آن خواهد رسید.

در حکایت‌های عامیانه و مذهبی، داستانی از زمان حضرت داوود نقل شده است. در این داستان، مرد فقیری بدون تلاش و کوشش فقط دعا می‌کرد تا خداوند روزی‌اش را برساند. مردم به او می‌گفتند حتی حضرت داوود با وجود معجزاتش برای روزی خود زحمت می‌کشد؛ اما در نهایت، اتفاقی غیرمنتظره رخ داد و مرد فقیر به خواسته‌اش رسید، به این صورت که روزی صبح زود که مثل همیشه مشغول گریه و زاری بود و از خدا طلب روزی می‌کرد، ناگهان گاوی وارد خانه‌اش شد. مرد نیز این گاو را از طرف خدا دانست و سر او را برید و سپس به سوی قصاب رفت تا به کار خود سر و سامان دهد. این داستان به‌عنوان نمونه‌ای از اهمیت تلاش و جست‌وجو در فرهنگ ایرانی ذکر می‌شود.

همچنین در داستان دیگری آمده است که روزی دانشجویی در کلاس ریاضی ناخواسته به خواب رفت. در لحظات پایانی کلاس، با سر و صدای دانشجویان بیدار شد و چشمش به تخته سیاه افتاد. سریع دو مسئله‌ای را که روی تخته نوشته شده بود، یادداشت کرد. او فکر کرد استاد این مسائل را به‌عنوان تمرین داده است، بنابراین تمام روز و شب را به تلاش برای حل آن‌ها اختصاص داد. با وجود کوشش فراوان، در ابتدا نتوانست هیچ‌کدام از مسائل را حل کند، اما به‌مدت یک هفته دست از تلاش برنداشت. سرانجام یکی از مسائل را حل کرد و جوابش را به کلاس آورد. استاد بسیار شگفت‌زده شد، زیرا آن دو مسئله را به‌عنوان مسائل غیرقابل حل ریاضی به دانشجویان معرفی کرده بود. این اتفاق نشان داد که پشتکار و تلاش مستمر می‌تواند حتی دشوارترین مشکلات را نیز حل کند.

کاربرد ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در زندگی ایرانیان

در زندگی روزمره

ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در موقعیت‌های مختلف زندگی روزمره و اجتماعی کاربرد دارد و معمولاً زمانی به‌کار می‌رود که بخواهند اهمیت تلاش، پشتکار و ناامید نشدن را به کسی یادآوری کنند یا او را تشویق کنند که مسیر خود را ادامه دهد. مثال‌های ملموس این ضرب‌المثل در زندگی روزمره عبارتند از:

• زمانی که فردی در پی رسیدن به هدفی تلاش می‌کند؛ مثلاً دانش‌آموزی که برای موفقیت در امتحانات درس می‌خواند یا ورزشکاری که برای قهرمانی تمرین می‌کند.
• وقتی کسی به‌دنبال شغل یا موقعیت شغلی مناسب است و با ارسال رزومه و تلاش مستمر سرانجام موفق به یافتن کار می‌شود.
• در شرایطی که فردی برای کسب دانش یا مهارت جدید مطالعه و تمرین می‌کند تا به آگاهی و تسلط برسد.
• هنگام مواجهه با مشکلات و چالش‌ها، این ضرب‌المثل به‌عنوان جمله‌ای انگیزشی به‌کار می‌رود تا فرد را به ادامۀ تلاش و ناامید نشدن تشویق کنند.
• در مسیر راه‌اندازی یک کسب‌وکار یا دستیابی به موفقیت مالی و حرفه‌ای، وقتی فردی با پشتکار به‌دنبال فرصت‌ها و راه‌حل‌ها است و سرانجام به نتیجه می‌رسد.
• برای کسانی که در روابط اجتماعی یا خانوادگی به‌دنبال حل اختلاف یا پیدا کردن دوست و همراه مناسب هستند و تلاش می‌کنند تا به هدف خود برسند.

در امور سیاسی و سیاست‌ خارجی

معنایابی سیاسی ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در مواجهه و مقابله ایران با آمریکا، مشاهده می‌شود. این ضرب‌المثل بیان می‌کند که هر کس با پشتکار و تلاش مستمر به دنبال هدفی باشد، سرانجام به آن خواهد رسید یا به موفقیت نزدیک می‌شود. در سیاست خارجی ایران، به‌ویژه در رابطه با آمریکا، این رویکرد به شکل‌های مختلفی بروز یافته است:

• پشتکار در پیگیری اهداف ملی: ایران طی دهه‌ها، علی‌رغم فشارها، تحریم‌ها و تهدیدهای متعدد از سوی آمریکا، همواره بر اهداف و منافع ملی خود پافشاری کرده و مسیر مذاکره، مقاومت یا تعامل را متناسب با شرایط دنبال کرده است. این پیگیری مداوم، حتی در شرایط سخت، مصداق بارز «جوینده یابنده است» است؛ یعنی ایران با وجود موانع، از تلاش برای تحقق منافع خود دست نکشیده است.
• دیپلماسی و مذاکره مستمر: نمونه‌هایی مانند مذاکرات هسته‌ای و تبادل زندانیان نشان می‌دهد که ایران با پیگیری مستمر و مذاکرۀ طولانی، توانسته به توافق‌هایی دست یابد که در ابتدا غیرممکن به‌نظر می‌رسید. این موفقیت‌ها نتیجۀ همان روحیۀ جست‌وجوگر و ناامید نشدن در برابر مشکلات است.
• ایستادگی در برابر فشار و تهدید: طبق این ضرب‌المثل، نباید از سرزنش یا موانع ترسید و باید به مسیر ادامه داد. ایران نیز در برابر فشارهای سیاسی و اقتصادی آمریکا، بارها نشان داده که با ایستادگی و پیگیری، می‌توان به برخی دستاوردها رسید یا شرایط را تغییر داد. سیاست ایران در قبال آمریکا مصداق عملی این ضرب‌المثل بوده است؛ زیرا ایران با وجود چالش‌ها و موانع بزرگ، مسیر خود را رها نکرده و با تلاش مستمر در عرصۀ دیپلماسی و مقاومت، به نتایجی دست یافته که نشان می‌دهد «جوینده یابنده است» فقط یک شعار نیست، بلکه می‌تواند راهبردی عملی در عرصۀ سیاست باشد.
• کم‌اثر ساختن تحریم‌ها: ایران با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌های فراوان، با تلاش و ایستادگی، پشتکار علمی و فناوری و پیگیری هدفمند، توانسته به دستاوردهای قابل توجهی در حوزۀ فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، نانو و حوزۀ موشکی و نظامی، دست یابد. این موضوع تأییدکنندۀ گزارۀ «هر غیرممکنی با تلاش ممکن می‌شود»، است. به‌عنوان مثال موشک‌های ایران از نظر برد، دقت، سامانه‌های هدایت ماهواره‌ای و قابلیت‌های مانور در فاز نهایی پرواز به‌طور قابل توجهی ارتقا یافته‌اند. نمونه‌هایی مانند موشک بالستیک «قاسم بصیر» با برد ۱۲۰۰ کیلومتر که قادر به عبور از سامانه‌های دفاعی پیشرفته و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک است، نشان‌دهندۀ تلاش علمی و فناوری پیگیر است.

تلاش و پشتکار در آموزه‌های اسلامی

در آموزه‌های اسلامی، تلاش و پشتکار و به‌دنبال هدف رفتن جایگاه مهمی دارد و به‌عنوان یکی از اصول اساسی رشد و کمال انسان مطرح شده است. اسلام تأکید می‌کند که بهره‌مندی انسان از نعمت‌های مادی و معنوی، در گرو سعی و کوشش اوست و بدون تلاش، رسیدن به موفقیت و کمال ممکن نیست.

بر همین اساس برخی نکات مهم دربارۀ تلاش و پشتکار در اسلام یادآور شده است، مانند:

تلاش و کوشش به‌عنوان شرط بهره‌مندی: در قرآن آمده است: «برای انسان بهره‌ای جز سعی و کوشش او نیست» و همچنین «هر کس در گرو اعمال خود است». این آیات نشان می‌دهد که سرنوشت انسان به تلاش و عمل خود او وابسته است.

تلاش و مسئولیت‌پذیری اجتماعی: تلاش و پشتکار، پایه و اساس مسئولیت‌پذیری اجتماعی است. فردی که مسئولیت‌پذیر است، با انگیزه و کوشش مستمر، وظایف خود را نسبت به جامعه و محیط اطراف انجام می‌دهد و در بهبود شرایط اجتماعی نقشی فعال دارد. این رابطه دوطرفه است؛ مسئولیت‌پذیری باعث افزایش تلاش و تلاش مستمر، مسئولیت‌پذیری را تقویت می‌کند. به همین دلیل، برای داشتن جامعه‌ای پویا و توسعه‌یافته، پرورش هر دو ویژگی ضروری است.

تلاش همراه با توکل: اسلام تنها به دعا و توکل اکتفا نمی‌کند بلکه تلاش، عزم، صبر و استقامت را شرط رسیدن به هدف می‌داند. ترکیب تلاش با توکل بر خدا، رمز موفقیت است.

اراده قوی و پشتکار: امام علی اراده را دروازۀ موفقیت انسان دانسته است و در روایتی دیگر بیان کرده است، هركس براى رسيدن به چيزى تلاش كند يا به همۀ آن مى‌رسد يا به قسمتى از آن. در کلامی دیگر نیز تأکید کرده است که هر کسی تلاش کند، خواهد یافت.

کار و تلاش به‌عنوان رشد فردی و اجتماعی: کار و کوشش موجب دوری از تنبلی و دلمردگی افراد، ایجاد نشاط و حرکت، رفع مشکلات اقتصادی و رونق جامعه می‌شود.

عبادت انگاری کار و تلاش: در اسلام، کار و تلاش برای کسب روزی حلال و ادارۀ زندگی، نوعی عبادت محسوب شده است و انسان مؤمن موظف است برای تأمین زندگی خود و خانواده‌اش تلاش کند.

اسلام تلاش و پشتکار را نه‌تنها یک وظیفۀ فردی بلکه عاملی برای پیشرفت جامعه می‌داند. این آموزه‌ها انسان را به فعال بودن، کوشش مستمر و امیدواری دعوت می‌کند و تأکید دارد که بدون تلاش، هیچ موفقیتی به دست نمی‌آید. تلاش همراه با توکل، صبر و استقامت کلید رسیدن به اهداف دنیوی و اخروی است.

نقش تلاش و پشتکار در موفقیت انسان

نقش تلاش و پشتکار در موفقیت‌های انسان بسیار اساسی و تعیین‌کننده است. تلاش به‌معنای سعی و کوشش مداوم برای رسیدن به اهداف و پشتکار به‌معنی ایستادگی و استمرار در مسیر هدف حتی در مواجهه با موانع و سختی‌ها است. ترکیب این دو عامل، کلید اصلی دستیابی به موفقیت‌های بزرگ محسوب می‌شود.

نقش تلاش و پشتکار در موفقیت انسان در موارد زیر نمود پیدا می‌کند:

ایستادگی در برابر موانع: تلاش و پشتکار موجب می‌شود فرد در برابر مشکلات و شکست‌ها تسلیم نشود و به مسیر خود ادامه دهد. کسانی که زود از تلاش دست می‌کشند، معمولاً به موفقیت نمی‌رسند. در این زمینه می‌توان به امام خمینی از برجسته‌ترین رهبران دینی و سیاسی معاصر ایران و معمار انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش اشاره کرد که با تلاش و پشتکار فراوان، نمونه‌ای بارز از مصداق ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در تاریخ معاصر ایران به‌شمار می‌رود و با تأکید بر حاکمیت اسلام و عدالت اجتماعی، تأثیر عمیقی بر جامعۀ ایران و جهان اسلام گذاشت. او با ایستادگی در برابر قدرت‌های بزرگ و دفاع از حقوق ملت‌های مظلوم، الگوی مقاومت و جست‌وجوی هدف تا رسیدن به نتیجه شد.

تلاش ذهنی قوی‌تر از تلاش فیزیکی: موفقیت نیازمند تلاش ذهنی همراه با نگرش مثبت است؛ یعنی باور به موفقیت و داشتن انگیزۀ درونی که سبب می‌شود انسان کارها را با اشتیاق انجام داده و خسته نشود.

پشتکار مرز بین موفقیت و شکست: پشتکار، تفاوت اصلی بین کسانی است که به اهداف‌شان می‌رسند و کسانی که شکست می‌خورند. استمرار در تلاش موجب می‌شود که حتی اگر نتیجه دیر حاصل شود، در نهایت موفقیت نصیب فرد شود.

تلاش باعث شکوفایی استعدادها و مهارت‌ها می‌شود: استعداد به‌تنهایی کافی نیست؛ تلاش و پشتکار باعث می‌شود استعدادها به مهارت تبدیل شوند و فرد در زمینۀ استعداد و مهارت‌های خود موفق شود.

افزایش اعتماد به نفس و رضایت شخصی: تلاش مداوم سبب افزایش خودباوری و احساس رضایت از خود می‌شود که خود محرکی برای ادامۀ مسیر است.

ایجاد عادت‌های مثبت: تلاش و پشتکار موجب پرورش انضباط شخصی، مدیریت زمان و عادت‌های مثبت می‌شود که در موفقیت‌های بلندمدت نقش مهمی دارند.

گسترش فرهنگ تلاش و پشتکار در جامعه

گسترش فرهنگ تلاش و پشتکار نیازمند همکاری خانواده، مدرسه، محیط کار، رسانه و جامعه است. با آموزش مستمر، ایجاد انگیزه، فراهم کردن محیط‌های حمایتی و معرفی الگوهای موفق، می‌توان فرهنگ تلاش را در جامعه نهادینه کرد و به توسعۀ فردی و اجتماعی کمک کرد. فرهنگ تلاش و پشتکار در جامعه از طریق مجموعه‌ای از عوامل و راهکارها گسترش می‌یابد، مهم‌ترین این عوامل عبارتند از:

• آموزش و پرورش از کودکی: آشنایی کودکان و نوجوانان با ارزش کار، خلاقیت و تلاش از دوران مهدکودک و مدرسه، پایه‌گذار فرهنگ تلاش در جامعه است. ایجاد انگیزه و برانگیختن حس کنجکاوی در کودکان، زمینه‌ساز رشد فرهنگ تلاش و پشتکار می‌شود.
• نقش خانواده: خانواده به‌عنوان اولین نهاد اجتماعی، نقش کلیدی در شکل‌گیری و تقویت فرهنگ تلاش دارد. والدینی که خود تلاشگر و مسئولیت‌پذیر هستند، فرزندان را به‌سمت تلاش و پشتکار هدایت می‌کنند.
• ایجاد فرهنگ محیط کار مطلوب: سازمان‌ها و محیط‌های کاری که بر نظم، ارزیابی عملکرد، تشویق کارکنان و تفویض اختیار تأکید دارند، می‌توانند فرهنگ تلاش و کارآمدی را در جامعه تقویت کنند.
• تعیین اهداف روشن و انگیزه‌بخشی: داشتن هدف مشخص و ارزش‌های واضح، انگیزه و عزم را در افراد افزایش می‌دهد و موجب می‌شود تلاش مستمر و پشتکار حفظ شود.
• رسانه و الگوهای موفق: رسانه ها نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری و تقویت فرهنگ تلاش و پشتکار در جامعه دارند. آنها با ارائۀ الگوهای تلاشگر و معرفی نمونه‌های موفق می‌توانند انگیزه و الهام‌بخش افراد برای رسیدن به اهداف‌شان باشند. همچنین رسانه‌ها می‌توانند با برجسته کردن اهمیت کار و تلاش و ترویج ارزش‌های مثبت، فرهنگ تلاش و پشتکار را در جامعه نهادینه کنند.
• مبارزه با تنبلی و اهمال‌کاری: فرهنگ‌سازی برای مقابله با سستی، اهمال‌کاری و تشویق به سخت‌کوشی، از طریق آموزش و سیاست‌های تشویقی، به گسترش فرهنگ تلاش کمک می‌کند.
• همکاری و همدلی اجتماعی: بسیج عمومی و همکاری همۀ افراد جامعه برای رشد و بالندگی، تلاش جمعی را افزایش می‌دهد و فرهنگ پشتکار را نهادینه می‌کند.

نقش زنان در تلاش مضاعف و تأثیر آن بر جامعه

دستاوردهای چشمگیر زنان در سال‌های اخیر در حوزۀ پژوهش و تحصیلات عالی، مصداق روشن ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در جامعۀ مسلمان معاصر است. این موفقیت‌ها نشان می‌دهد زنانی که با پشتکار، تلاش و پیگیری به دنبال کسب علم و پیشرفت بوده‌اند، توانسته‌اند به جایگاه‌های ممتاز علمی و پژوهشی دست یابند و نقش محوری خود را در توسعۀ جامعۀ اسلامی به اثبات برسانند. این روند نه‌تنها موجب رشد فردی زنان، بلکه عاملی مهم در توسعه و پیشرفت کل جامعه اسلامی است.

مطالعات و پژوهش‌های معتبر تأکید دارند که:

• زنان مسلمان در تاریخ تمدن اسلامی همواره در عرصه‌های علمی، فرهنگی و آموزشی نقش‌آفرین بوده‌اند و حضور آن‌ها در توسعۀ علم و دانش، شتاب‌دهندۀ تمدن اسلامی بوده است.
• در سال‌های اخیر، با فراهم شدن بسترهای مناسب و افزایش خودباوری، زنان ایرانی و مسلمان در پژوهش و فناوری، پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند. این دستاوردها حاصل تلاش مستمر، مطالبه‌گری و پیگیری هدفمند آنان بوده است. به‌طور مثال مریم میرزاخانی، نخستین زن برندۀ مدال فیلدز (نوبل ریاضیات) در جهان است. او با تلاش و پشتکار از ایران تا بالاترین قله‌های علمی جهان پیش رفت و الهام‌بخش نسل جدید زنان پژوهشگر شد. همچنین پردیس ثابتی، دانشمند برجستۀ ایرانی-آمریکایی، استاد دانشگاه هاروارد و از پژوهشگران برجستۀ ژنتیک پزشکی است که با پشتکار فراوان به جایگاه علمی جهانی رسید.
• همچنین آمارهای جهانی و منطقه‌ای نشان می‌دهد سهم زنان در فارغ‌التحصیلی دانشگاهی و حتی رشته‌های علوم پایه و مهندسی در برخی کشورهای اسلامی از مردان پیشی گرفته است. برای مثال، در امارات متحده عربی ۷۰ درصد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی زنان هستند و در برخی رشته‌های علمی، درصد حضور زنان بالاتر از کشورهای غربی است.
• اسلام نه‌تنها مانعی برای نقش‌آفرینی اجتماعی و علمی زنان نبوده، بلکه همواره مشارکت فعال آنان را در عرصه‌های مختلف تشویق کرده است. آموزه‌های اسلامی بر حق تحصیل، مشارکت اجتماعی و علمی زنان تأکید دارد و این حقوق، زمینه‌ساز رشد و شکوفایی استعدادهای آنان شده است.

ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در ادبیات فارسی و ضرب‌المثل‌های مشابه

فرخی سیستانی شاعر بزرگ سدۀ چهارم هجری قمری از این ضرب‌المثل در اشعار خود این‌گونه استفاده کرده است:

شنیدم که جوینده یابنده باشد

به معنی درست آمد این لفظ باری

مولانا در مثنوی معنوی خود در دو بیت  جداگانه چنین سروده است:

عاقبت جوینده یابنده بود

که فرج از صبر زاینده بود

و

گر گران و گر شتابنده بوَد

آنک جوینده‌ست یابنده بود

در زبان فارسی ضرب‌المثل‌های دیگری نیز وجود دارند که مفهوم آنها مشابه با ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» بوده و بر اهمیت تلاش، پشتکار و پیگیری برای رسیدن به هدف تأکید دارند، مانند: «خواستن توانستن است»، «گر صبر کنی ز غوره حلوا سازی»، نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود»، «از تو حرکت، از خدا برکت»، «رهرو آن نيست كه گه تند و گهي خسته رود *** رهرو آنست كه آهسته و پيوسته رود» و ضرب‌المثل «هر که طاووس خواهد، جور هندوستان کشد».

ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در دیگر زبان‌ها

ضرب‌المثل «جوینده یابنده است» در زبان‌ها و فرهنگ‌های دیگر نیز به شکل‌های مختلفی وجود دارد و مضمون کلی آن‌ها یکی است: کسی که به دنبال چیزی باشد و تلاش کند، سرانجام به آن خواهد رسید. این عبارت‌های مشابه ضرب‌المثل، نشان‌دهندۀ یک ارزش انسانی و جهانی است که پشتکار و پیگیری سرانجام به موفقیت می‌انجامد و به‌صورت یک جملۀ انگیزشی برای تشویق به تلاش و ناامید نشدن در راه رسیدن به اهداف بزرگ استفاده می‌شود.

به‌طور مثال در زبان انگلیسی دو عبارت زیر مفهوم این ضرب‌المثل را منتقل می‌کنند:

"Seek and ye shall find" به‌معنی «بگرد و پیدا خواهی کرد»

"He who seeks will find" به‌معنی «هر که جستجو کند پیدا خواهد کرد»

معادل عربی این ضرب‌المثل با عبارت «مَن طَلَبَ شَيئًا وَجَدَهُ» به‌معنی «هر که چیزی را طلب کند، آن را می‌یابد» بیان می‌شود.

منابع

• قرآن کریم.
• آقا جمال خوانساري، محمد بن حسين، شرح بر غرر الحكم و درر الكلم، تهران، دانشگاه تهران، 1366ش.
• آقامحمدی، جواد و عبداللهی، حسین، «تحلیل نقش آموزش در توسعه و ترویج کارآفرینی»، رهیافت، شماره 59، 1394ش.
• «افراد مسئولیت‌پذیر چه ویژگی‌هایی دارند؟»، وب‌سایت مؤسسه آموزش عالی آزاد برهان، تاریخ بازدید: 11 تیر 1404ش.
• «اهمیت کار در اسلام»، وب‌سایت علمی پژوهشی آسمان، تاریخ انتشار: 11 اردیبهشت 1397ش.
• ابراهیمی، زهره، «همدلی در کار؛ مهارتی کاربردی برای ارتقای سازمان»، وب‌سایت رکلا، تاریخ به‌روزرسانی: 18 آبان 1402ش.
• «استعداد و تلاش؟ کدام برای موفقیت مهم‌تر است؟»، وب‌سایت آفاق، تاریخ بازدید: 8 تیر 1404ش.
• پسند، گیتی، «نقش خانواده در ارتقاء فرهنگ کار»، وبلاگ فرهنگ کار، تاریخ انتشار: 28 مرداد 1391ش.
• «تأثیر پشتکار بر موفقیت»، وب‌سایت مجله موفقیت ایلیاد، تاریخ انتشار: 12 دی 1398ش.
• «تحصیل دختران؛ حق الهی و اولویتی برای توسعه هوشمند»، وب‌سایت روزنامه 8 صبح، تاریخ انتشار: 26 اردیبهشت 1400ش.
• «ترجمه و شرح حکمت 386 نهج البلاغه: جوینده یابنده است»، وب‌سایت مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل‌البیت، تاریخ انتشار: 9 آبان 1396ش.
• «تریتا پارسی: با ظریف جلسات خصوصی دوساعته داشتم، ایرانی‌ها به تهدید حساسیت دارند»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ انتشار: 2 فروردین 1398ش.
• «جایگاه کار و کوشش در آموزه‏‌های دینی»، وب‌سایت مجله ویستا، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «جدیدترین موشک بالستیک ایران رونمایی شد»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 12 تیر 1404ش.
• «چگونه تلاش و پشتکار به موفقیت منجر می‌شود؟»، وب‌سایت ایوسی، تاریخ بازدید: 12 تیر 1404ش.
• حسینی، محمدمصطفی، «ضرب‌المثل‌های فارسی با موضوع اراده»، وب‌سایت محمدمصطفی حسینی، تاریخ بازدید: 10 تیر 1404ش.
• حمه نوری درویش‌علی، خالد و دیگران، «تحلیل نقش و جایگاه بانوان در ایجاد و استمرار تمدن اسلامی بر اساس حقوق شرعی آنان»، نشریه مطالعات میان‌رشته‌ای تمدنی انقلاب اسلامی، دوره سوم، شماره 11، 1403ش.
• خراشادی‌زاده، سیدحسین، «تلاش»، وب‌سایت خراشادی‌زاده، تاریخ بازدید: 8 تیر 1404ش.
• «داستان مردی که روزی بی‌زحمت می‌خواست»، وب‌سایت ویرگول، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «دستاوردهای عظیم نهضت امام خمینی»، وب‌سایت معاونت امور بین‌الملل مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تاریخ انتشار: 30 آبان 1398ش.
• دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 19 خرداد 1404ش.
• ذوالفقاری، مهدی و احمدی‌نژاد، حمید، «استراتژی چهار دهه تقابل آمریکا با جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه محیط‌شناسی راهبردی جمهوری اسلامی ایران، سال هفتم، شماره 4، 1402ش.
• «زن ایرانی، پیشگام پیشرفت و دانایی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: 12 دی 1402ش.
• سمندر، فرزانه، «معنی ضرب‌المثل جوینده یابنده است، داستان، نقاشی و معادل انگلیسی»، وب‌سایت سلام دنیا، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• عطایی، محمدعاصف، «جایگاه کار و کوشش در آموزه‏هاى دینى‏»، نشریه پاسدار اسلام، شماره 281، 1384ش.
• فرخی سیستانی، دیوان اشعار، قصاید، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 8 تیر 1404ش.
• کبیری قمی، نعیمه و معصومی زواریانی، سمیرا، «نقش تربیتی زن در جامعه اسلامی»، زن و فرهنگ، سال دهم، شماره 40، 1398ش.
• مرادی، مسعود، «پشتکار و موفقیت؛ اهمیت تلاش مداوم و اثر آن»، وب‌سایت مسیر برتری، تاریخ انتشار: 12 تیر 1399ش.
• «معنی ضرب‌المثل جوینده یابنده است»، وب‌سایت آوای فردا، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «معنی ضرب‌المثل جوینده، یابنده است+داستان»، وب‌سایت دانش‌چی، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «معنی ضرب‌المثل جوینده یابنده است، معنی ضرب‌المثل ایرانی»، وب‌سایت دلگرم، تاریخ انتشار: 24 بهمن 1403ش.
• «معنی ضرب‌المثل جوینده یابنده است و داستان آن»، وب‌سایت ستاره، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «مفهوم ضرب‌المثل جوینده یابنده است»، وب‌سایت توپ تاپ، تاریخ انتشار: 20 خرداد 1404ش.
• «مفهوم ضرب‌المثل جوینده یابنده است+داستان معروف آن»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «موفق‌ترین زنان ایرانی؛ از حوزه علم و فناوری تا هنر و رسانه و تجارت»، وب‌سایت دیجیاتو، تاریخ انتشار: 28 خرداد 1401ش.
• مولانا، مثنوی معنوی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «نه فشار و تحریم جواب می‌دهد، نه جنگ نظامی، ترامپ باید با برجام به جنگ جمهوری اسلامی برود+عکس و فیلم»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ انتشار: 21 دی 1397ش.
• هدایی، یوسف، «نقش رسانه‌ها در فرهنگ جامعه و تأثیر تلویزیون بر افکار عمومی»، 1399ش.
• «یافتن عاشق، معشوق را که جوینده یابنده بود، شرح و تفسیر»، وب‌سایت دیدار جان، تاریخ بازدید: 20 خرداد 1404ش.
• «3 تکنیک فوق العاده برای تنبلی و اهمال‌کاری»، وب‌سایت بهارمن، تاریخ بازدید: 12 تیر 1404ش.