پیشنویس:آیه ولایت
آیه ولایت
محتوا
آیه ۵۵ سوره مائده که در میان پیروان مذهب تشیع به آیه ولایت شهرت یافته است، یکی از ارکان استدلالی آنان در اثبات مقام ولایت و جانشینی امام علی پس از پیامبر اکرم محسوب میگردد. در دیدگاه شماری از صاحبنظران، این آیه قویترین مستند قرآنی در تبیین امامت ایشان توصیف شده است. مطابق با نص صریح این آیه، ولایت و سرپرستی جامعه اسلامی منحصراً در اختیار خداوند، رسول او و مؤمنانی قرار دارد که در حالت رکوعِ نماز، به ادای زکات مبادرت میورزند؛ که بنا بر روایات معتبرِ شأن نزول، تنها مصداقِ محققکننده این عمل در هنگام رکوع، شخص امام علی میباشد.
معنای متفاوت کلمه ولیّ در باور شیعه و اهل سنت
شأن نزول
مفسران شیعه سبب نزول این آیه را اِنفاق امام علی به فقیر در حال نماز میدانند. مفسران سنی نیز از امام باقر، مجاهد بن جبر، سدی و عتبة بن حکیم، همین دیدگاه را نقل کردهاند. بنابر آنچه در روایات نقل شده، روزی فقیری وارد مسجد پیامبر(ص) شد و تقاضای کمک کرد؛ ولی کسی چیزی به او نداد. او دست خود را به آسمان بلند کرد و گفت: «خدایا، شاهد باش که من در مسجد رسول تو، تقاضای کمک کردم؛ ولی کسی به من چیزی نداد.» در همین حال، امام علی(ع) که در حال رکوع بود، به انگشتری در دستش اشاره کرد. فقیر نزدیک آمد و انگشتر را از دست او بیرون آورد و این آیه نازل شد. شیخ مفید تاریخ این ماجرا و نزول آیه ولایت را ۲۴ ذیالحجه دانسته است.
جایگاه
صاحبنظران علوم اسلامی در زمینههای تفسیر، کلام، تاریخ، فقه و حدیث به تحلیل علمی نکات این آیه پرداختهاند. آیه ولایت یکی از نُه آیهای است که در آنها از امام علی با عنوان «مؤمن» یاد شده و ایمان راستین ایشان تأیید شده است؛ این معنا در شعر حسان بن ثابت، شاعر معروف صدر اسلام نیز بازتاب یافته است.[۱]
پانویس
منابع
- حکیمباشی، «سبب نزول آیه ولایت»،