شهدای اغتشاشات دی 1404؛ نیروهای مدافع امنیت و شهروندان بیگناهی که در جریان ناآرامیها و اقدامات خشونتآمیز گروههای مسلح در دیماه ۱۴۰۴ش در ایران جان خود را از دست دادند.
شهدای اغتشاشات دی ۱۴۰۴ به مجموعه افرادی اطلاق میشود که در جریان ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ش در ایران جان خود را از دست دادند. این رویداد که از سوی مقامات جمهوری اسلامی ایران بهعنوان فتنه دی و کودتای برنامهریزیشده توصیف شد، منجر به کشتهشدن شماری از شهروندان، از جمله نیروهای مدافع امنیت، رهگذران بیگناه و افرادی که فریبخورده اغتشاشگران تلقی میشدند، گردید.
معرفی شهدای دی 1404
در شامگاه ۱۸ دی و ۱۹ دی ۱۴۰۴ش همزمان با فراخوانهای گسترده در شبکههای اجتماعی که از سوی برخی چهرههای اپوزیسیون از جمله رضا پهلوی منتشر شد،[۱] موج جدیدی از ناآرامیها در شهرهای مختلف ایران به وقوع پیوست. بر اساس گزارشهای رسمی، در این دو شب، هستههای سازمانیافتهای با استفاده از سلاحهای گرم از جمله کلت کمری، یوزی اسرائیلی، کلاشینکف، شاتگان، سلاح شکاری و شلیک با تیربار و نیز سلاحهای سردی چون قمه و تبر، به اماکن عمومی، مساجد، حسینیهها، کلانتریها و مراکز درمانی حمله کردند.[۲] به گزارش شورای امنیت کشور، در جریان این حملات که با هدف کشتهسازی و ناامنسازی شهرها طراحی شده بود، دستکم ۳۱۱۷ نفر جان خود را از دست دادند که از این تعداد، ۲۴۲۷ نفر از سوی مقامات رسمی شهید و جزو نیروهای حافظ امنیت یا رهگذران بیگناه طبقهبندی شدهاند.[۳]
نحوه شهادت
بر اساس مستندات ارائه شده و گزارشهای نهادهای امنیتی و پزشکی قانونی، نحوۀ به شهادترساندن شهدای اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش با خشونتی بیسابقه و سازمانیافته همراه بوده است. عوامل تروریستی با استفاده از سلاحهای گرم قاچاق نظیر کلت کمری، یوزی و کلاشینکف،[۴] از فواصل بسیار کوتاه و در زوایای پنهان، اعضای حیاتی بدن از جمله سر و قلب نیروهای مدافع امنیت و رهگذران بیگناه را هدف شلیک مستقیم قرار دادند.[۵] علاوهبر تسلیحات گرم، استفاده از روشهای داعشگونه نظیر بریدن گلو با دشنه،[۶] قطع عضو و نیمی از جمجمه با ضربات تبر[۷] و پرتکردن از پشت بامها گزارش شده است.[۸] در موارد متعددی، پیکر نیمهجان یا بیجان شهدا پس از شلیک، در سطلهای زباله انداخته شده و به آتش کشیده شده است.[۹] همچنین، استفاده از خودرو برای زیر گرفتن عمدی مأموران و بهکارگیری سلاحهای سردی همچون قمه، شمشیر و چوبهای میخدار در گزارشها آمده است که مقامات آن را نشاندهندۀ یک برنامه از پیش تمرین شده برای«کشتهسازی و ایجاد رعب و وحشت حداکثری در میان مردم و نیروهای حافظ امنیت میدانند.[۱۰]
دستهبندی جانباختگان
رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی ۲۷ دیماه ۱۴۰۴، جانباختگان حوادث دی را به سه دسته تقسیم کردند:
مدافعان امنیت
این دسته شامل نیروهای انتظامی، بسیج، سپاه و افرادی از مردم عادی بود که در مقابله با اغتشاشگران و حفظ نظم و امنیت عمومی جان خود را از دست دادند. در بیانات رهبری، از این گروه بهعنوان «شهیدان برتر امنیت و آرامش جامعه» یاد شده است.[۱۱]
رهگذران بیگناه
دسته دوم شامل شهروندانی بود که هیچ نقشی در ناآرامیها نداشته و صرفاً در مسیر حوادث قرار گرفته و قربانی خشونت اغتشاشگران مسلح شدند. در روایت رسمی، این افراد نیز شهید محسوب میشود. از مشهورترین این قربانیان، ملینا اسدی، دختر سهساله کرمانشاهی بود که در شامگاه ۱۸ دی همراه با پدرش برای خرید دارو از منزل خارج شد و در مسیر بازگشت بر اثر اصابت گلوله از سوی افراد مسلح جان باخت.[۱۲]
فریبخوردگان
دستۀ سوم افرادی بودند که بدون آگاهی از ماهیت برنامهریزیشده اغتشاشات، تحت تأثیر تبلیغات یا عصبانیت لحظهای با فتنهگران همراه شدند و در جریان درگیریها جان باختند. آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، با اشاره به اینکه این افراد نیز «از ما و فرزندان ما هستند»، برای آنها طلب رحمت و مغفرت کرد و از دریافت نامههایی با ابراز پشیمانی از سوی برخی از این افراد خبر دادند.[۱۳]
نمادهای شهادت
در میان قربانیان غیرنظامی، نام **ملینا اسدی** بهعنوان نماد مظلومیت کودکان در اغتشاشات دی برجسته شد. این کودک سهساله که در ۲۷ مرداد ۱۴۰۱ در کرمانشاه متولد شده بود، در شامگاه ۱۸ دی بههمراه پدر و مادربزرگش برای تهیه شیرخشک و دارو از منزل خارج شد. در مسیر بازگشت و در حالی که خانواده قصد دوری از محل درگیریها را داشتند، گلولهای از سوی افراد مسلح به سر او اصابت کرد و منجر به شهادتش گردید. پدر ملینا در مصاحبهای تأکید کرد که دخترش در آغوش او به شهادت رسید و او خواستار تقاص خون فرزندش شد. مادر ملینا نیز ضمن جدایی خط معترضان از اغتشاشگران، شهادت دخترش را سند مظلومیت وطن خود دانست.
واکنش مقامات و نهادها
رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی ۲۷ دیماه با اشاره به کشتهشدن کودکان بیگناه از جمله ملینا اسدی، این رخدادها را بخشی از فتنه آمریکایی و نتیجه اقدامات خشونتآمیز اغتشاشگران توصیف کردند. ایشان با مقایسه رفتار اغتشاشگران با اقدامات داعش از حیث خشونت و مثلهسازی، خواستار برخورد قاطع با عاملان داخلی و خارجی این حوادث شدند.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در گفتوگوی تلفنی با پدر ملینا، داغ فرزند را سنگین توصیف کرده و اعلام نمود که همه مردم ایران داغدار این کودک هستند. نماینده ولیفقیه در کرمانشاه نیز با حضور در منزل ملینا، او را «جگرگوشه ایران» نامید. مدیرکل تبلیغات اسلامی کرمانشاه نیز شهادت ملینا را عامل تأثر همه مردم ایران دانست.
راهپیماییها و مراسمها
پس از فروکش کردن اغتشاشات، دو راهپیمایی گسترده در ۲۲ دی و ۲۲ بهمن در سراسر کشور برگزار شد که رهبری آنها را از «آیات الهی» و نشانه زنده بودن ملت ایران توصیف کردند. در این راهپیماییها، تصاویر شهدا بهویژه ملینا اسدی توسط مردم حمل میشد و شرکتکنندگان با خانوادههای داغدار ابراز همدردی میکردند.
مراسم تشییع پیکر ملینا اسدی در ۲۱ دی با حضور گسترده مردم، مسئولان استانی، فرماندهان نظامی و خانوادههای شهدا در کرمانشاه برگزار شد. در این مراسم، مقامات محلی از ملینا بهعنوان قربانی تروریسم خیابانی یاد کردند و خواستار برخورد قاطع با عاملان جنایت شدند.
ثبت و گرامیداشت یاد شهدا
لباسهای ملینا اسدی توسط خانوادهاش به موزه دفاع مقدس کرمانشاه اهدا گردید. حسن روحالامین، طراح و گرافیست شناختهشده، اثری هنری با موضوع این شهیده خلق کرد که با هدف گرامیداشت یاد او و بازتاب مظلومیت و معصومیتش منتشر شد.
بازتابهای رسانهای
خبرگزاریهای داخلی از جمله تسنیم در گزارشی با عنوان «رد خون ملینا»، این کودک را شهید مظلوم ناامنیهای ناشی از اغتشاشات معرفی کرده و از وی بهعنوان نماد جنایت اغتشاشگران مسلح یاد نمودند. در این گزارشها، نیروهای امنیتی و انتظامی بهعنوان مدافعان نظم و جان مردم معرفی شده و تأکید گردید که اغتشاشگران مسئول مستقیم ناامنیها و قربانیشدن افراد بیگناه هستند.
در مقابل، برخی نهادهای حقوق بشری و رسانههای مستقل روایت رسمی را به چالش کشیده و گزارشهایی از فشار بر خانواده قربانیان برای تأیید این روایت منتشر کردند. در فضای مجازی نیز دو قطبی گستردهای شکل گرفت؛ گروهی جمهوری اسلامی را مسئول مرگ قربانیان دانسته و گروهی دیگر اغتشاشگران را محکوم و خواستار مجازات آنها شدند.
تحلیل و پیامدها
رهبر جمهوری اسلامی ایران در تحلیل این حوادث، ماهیت اغتشاشات را نه یک حرکت اعتراضی صرف، بلکه «کودتای برنامهریزیشده» با مشارکت دستگاههای اطلاعاتی آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای دیگر توصیف کردند. به گفته ایشان، هدف اصلی این اقدامات متزلزل کردن پایههای نظام جمهوری اسلامی بود که با ایستادگی نیروهای امنیتی و مردمی ناکام ماند.
در بیانات رهبری، بر ضرورت «تبیین ماهیت و ابعاد فتنه دیماه از زبان اهل فکر و تحلیل» تأکید شد و دستگاههای قضایی و امنیتی موظف به تعقیب و مجازات سران اصلی اغتشاشگران گردیدند. همچنین بر لزوم حفظ آمادگی، هوشیاری و اتحاد ملی برای مقابله با نقشههای بعدی دشمن تأکید گردید.
از منظر اقتصادی، رهبری خواستار فعالیت مضاعف دولتمردان برای حل مشکلات، مهار تورم و حفظ ارزش پول ملی شدند و تأکید کردند که مردم باید با آرامش و اعتماد به نفس به کار و زندگی خود ادامه دهند.
پانویس
- ↑ «یازدهمین روز اعتراضها؛ معترضان در دهها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وبسایت یورو نیوز.
- ↑ «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.
- ↑ «مصیبت بیجبران»، وبسایت روزنامۀ ایران
- ↑ «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.
- ↑ «کشتههای اغتشاشات از کدام ناحیه هدف قرار گرفتند؟ پاسخ پزشکی قانونی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «۳۱۱۷ نفر در حوادث تروریستی دی ماه جان باختند/ ۲۴۲۷ نفر شهید شدند»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «روایت مسئول غسالخانه بهشت زهرا از کشتههای اغتشاشات»، وبسایت تابناک.
- ↑ «اکثر کشته شدگان در اغتشاشات در اثر بریدن گلو یا اصابت گلوله فوت شدند»، خبرگزاری مهر؛«نظر پزشکی قانونی درباره قربانیان آشوبها؛ از بریدن گلو تا تیر خوردن»، همشهری آنلاین.
- ↑ «سوزاندن دو بسیجی به دست تروریستها»، وبسایت تابناک.
- ↑ «تصاویر به شهادت رساندن مامورین پلیس با شلیک، چاقو، زیر گرفتن و آتش زدن»، وبسایت تابناک.
- ↑ «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خونهای ریخته شده در فتنه دیماه هستیم/ خطرناکتر از ناو، آن سلاحی است که میتواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا.
- ↑ «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خونهای ریخته شده در فتنه دیماه هستیم/ خطرناکتر از ناو، آن سلاحی است که میتواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا.
- ↑ «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خونهای ریخته شده در فتنه دیماه هستیم/ خطرناکتر از ناو، آن سلاحی است که میتواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا.
منابع
- «اکثر کشته شدگان در اغتشاشات در اثر بریدن گلو یا اصابت گلوله فوت شدند»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 23 دی 1404ش.
- «تصاویر به شهادت رساندن مامورین پلیس با شلیک، چاقو، زیر گرفتن و آتش زدن»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 25 دی 1404ش.
- «روایت مسئول غسالخانه بهشت زهرا از کشتههای اغتشاشات»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1404ش.
- «رهبر انقلاب: ما داغدار و عزادار خونهای ریخته شده در فتنه دیماه هستیم/ خطرناکتر از ناو، آن سلاحی است که میتواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 28 بهمن 1404ش.
- «سوزاندن دو بسیجی به دست تروریستها»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 20 دی 1404ش.
- «کشتههای اغتشاشات از کدام ناحیه هدف قرار گرفتند؟ پاسخ پزشکی قانونی»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1404ش.
- «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «مصیبت بیجبران»، وبسایت روزنامۀ ایران، تاریخ درج مطلب: 2 بهمن 1404ش.
- «نظر پزشکی قانونی درباره قربانیان آشوبها؛ از بریدن گلو تا تیر خوردن»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 23 دی 1404ش.
- «یازدهمین روز اعتراضها؛ معترضان در دهها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دی ۱۴۰۴ش.
- «۳۱۱۷ نفر در حوادث تروریستی دی ماه جان باختند/ ۲۴۲۷ نفر شهید شدند»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1404ش.