استایل آوانگارد

استایل آوانگارد؛ سبکی پیشرو و ساختارشکن در صنعت طراحی مد و پوشاک.

استایل آوانگارد

پادکست مقاله | 🡇 noicon

استایل آوانگارد به طراحی نوآورانه و هنجارشکنانه در صنعت پوشاک گفته می‌شود که نگاهی فراتر از جنبهٔ پوشانندگی لباس‌ها به آنها دارد و امروزه به‌عنوان پدیده‌ای جهانی در طراحی لباس شناخته می‌شود. طراحان این سبک از زوایای تازه‌ای به پوشش و مد نگاه می‌کنند و با تکیه بر بافت اجتماعی و رویکرد تجربی طرح‌هایی را ارائه می‌دهند که روایتگر حس و پیام است.

مفهوم‌شناسی

آوانگارد که واژه‌ای فرانسوی است، به اصطلاحی استعاری اشاره دارد که در نظریهٔ هنر و فلسفهٔ سیاسی مورد استفاده قرار می‌گیرد و به‌معنای پیشرو و مرز شکن است. این واژه در لغت به‌معنای طلایه‌دار ارتش است و در اصطلاح برای وصف بخش پیشروی ارتش در جنگ گفته می‌شد. امروزه این اصطلاح به هر گروهی که خود را مبتکر و جلوتر از مردم می‌دانند، اطلاق می‌شود. به خارج شدن از هنجارها و محدودیت‌های موجود در هر هنری نیز آوانگارد می‌گویند. در حوزهٔ مد و فشن نیز به استایلی آوانگارد گفته می‌شود که با خلاقیت و روش‌های تجربی، در پی پشت سر گذاشتن زمان خود و رها شدن از قید هنجارهای اجتماعی و کلیشه‌های تعریف‌شده در پوشش است.

هنرمند آونگارد

هنرمند آوانگارد به افرادی اطلاق می‌شود که در کارهای هنری خویش مفاهیم و روش‌هایی را به کار می‌گیرند که فراتر از زمان خود و در جدال با هنجارهای موجود در جامعه است؛ حرکت این هنرمندان برخلاف جریان رایج و ایده‌های‌شان خارج از چهارچوب‌های قراردادی است. همین امر منجر به برداشت‌های جدیدی از شکل بدن انسان می‌شود و این هنر در نهایت، شیوه‌های جدیدی را برای ایجاد ارتباط انسان با محیط خود بیان می‌کند.

تاریخچه

واژهٔ آوانگارد نخستین‌بار در سال ۱۹۰۰م مورد استفاده قرار گرفت و میخائیل باکونین (Mikhail Bakunin) یکی از نظریه‌پردازان روسی آن را به‌عنوان اصطلاحی نظامی در انتشار روزنامهٔ «آنارشیست ناپایدار» در سوئیس به کار برد. کلود هانری سن سیمون نیز در توصیف هنرمندانی که فراتر از زمان خود بودند از این واژه استفاده کرده بود و معتقد بود هنر وسیله‌ای در خدمت پیشرفت اجتماعی است. سبک آوانگارد در سال‌های ۱۹۲۰ میلادی وارد دنیای مد و فشن شد. این سبک از طراحی پوشش در ابتدا بیانگر لجام‌گسیختگی و ابتذال در عرصهٔ مد و فشن بود؛ اما با گذر زمان جایگاهی در کت واک طراحان و برندها به دست آورد. از نخستین طراحان مُدی که طرح‌های آوانگارد را در دنیای مد ارائه دادند، طراحان ژاپنی ازجمله یوجینا واتانابه، ری کاواکوبو و یوجی یاماموتو بودند.

مبانی نظری هنر آوانگارد

نویسندگان متعددی در حوزهٔ آوانگارد نظریه‌پردازی کرده‌اند؛ از جملهٔ تحلیل‌ها که آوانگاردیسم را به مثابهٔ پدیده‌ای فرهنگی معرفی می‌کند متعلق به رناتو پوگیولی (Renato Poggioli) رساله‌نویس ایتالیایی است. وی به بررسی رابطهٔ آوانگارد و تمدن پرداخته است و در کتاب تئوری آوانگارد، فرهنگ آوانگارد را شاخه‌ای از سبک زندگی عصیانگرانه معرفی می‌کند. پیر بوردیو (به فرانسوی: Pierre Bourdieu) یکی از نظریه‌پردازان اجتماعی فرانسه نیز با ارائهٔ نظریهٔ هومولوژی بیان می‌کند که افراد به واسطهٔ برخورداری از انواع سرمایه‌ها، اقدام به مصارف مختلف می‌کنند که این مصرف به سبک‌های زندگی و ذائقه‌های مختلف اجازهٔ بازنمایی می‌دهد و نهایتاً سبک‌های زندگی که بر مبنای سرمایه‌های مختلف به وجود می‌آیند منجر به مصرف کالاهایی می‌شوند که تمایز اجتماعی را شکل می‌دهند. وی معتقد است از مشخصه‌های طبقات بالا و سلیقهٔ نخبه‌گرایانه، علاقه به آوانگارد است. تئودور آدرنو (به آلمانی: Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno) فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی، در نظریهٔ زیبایی‌شناختی خود قائل به تناقضی دیالکتیکی میان جنبهٔ خودآیین هنر و هنر کالاشده است. او معتقد است که هنر به شکلی فزاینده در معرض خطر بازاری‌شدن و خصلت کالایی به خودگرفتن قرار دارد؛ اما یکی از جنبه‌های هنر آوانگارد این است که از این معضلات هنر باخبر است و به خود نقشی خوداندیش، نقاد و مخالف می‌دهد.

خاستگاه استایل آوانگارد

ظهور آوانگارد ارتباط مستقیمی با ظهور طبقه متوسط و وفاداری آن به سرمایه‌داری داشت. نقش اصلی آوانگارد، نقد طبقه متوسط با جدا کردن خود از آن است. استایل آوانگارد ریشه در جنبش پست مدرنیسم دارد. این جنبش تمایز جنسیتی در طراحی لباس را به رسمیت نمی‌شناسد. باورمندی به نسبیت‌گرایی در این جنبش تمایز میان اشکال هنری در طراحی لباس را به حاشیه می‌برد. استایل آوانگارد در پرتو جنبش پست‌مدرنیسم با نظریهٔ هنر برای هنر که به‌دنبال گسترش تجربه‌های زیبایی شناختی است، پیوند می‌خورد.

گسترهٔ استفاده از طرح‌های آوانگارد

سبک آوانگارد در صنعت مد و طراحی لباس با استفاده از اشکال نامتعارف، ساختارشکنی و نوآوری‌های تجربی شناخته می‌شود. به دلیل ماهیت هنجارشکن و دوری از استانداردهای پوشش روزمره، این سبک عامه‌پسند نیست و اغلب در زمره کاستوم (لباس‌های نمایشی یا خاص) دسته‌بندی می‌شود. لباس‌های آوانگارد به‌طور معمول در رویدادهای هنری و مد، به‌ویژه مت گالا، توسط هنرمندان و چهره‌های شاخص پوشیده می‌شوند. این اقدام با اهدافی نظیر بازاریابی پارتیزانی برای برندها (با صرف هزینه کمتر نسبت به تبلیغات محیطی) و همچنین افزایش شهرت رسانه‌ای هنرمندان صورت می‌پذیرد.

ویژگی‌های استایل آوانگارد

با وجود تنوع حاکم در استایل آوانگارد که ناشی از تجربه‌گرایی، خلاقیت و هنجارشکنی هنرمندان آوانگاردی است، برخی اصول و ویژگی‌های رایج در این سبک عبارت‌اند از:

• استفاده از استایل‌های بزرگ و نشانه‌های برجسته؛
• عدم هماهنگی و قرینگی؛
• بی‌توجهی به هماهنگی رنگ‌ها؛
• اکسسوری‌های اغراق‌آمیز و عجیب؛
• جسارت و خطرپذیری؛
• مدل مو و آرایش‌های خاص و متفاوت؛
• استفاده از فرم‌ها، اَشکال عجیب و الگوهای شلوغ؛
• الگوهای غیرمتعارف و متفاوت از الگوهای رایج؛
• پوشاندن صورت با ماسک، آرایش یا مو؛
• تغییر پشت و روی لباس.
• توجه به اصالت و استفاده از طرح‌های فرهنگی و ماندگار، تضاد با مصرف‌گرایی، پیچیدگی دارای ظرافت در عین سادگی ظاهری، مونوکروم بودن (تک‌رنگ بودن اسایل) و اغلب به رنگ مشکی، چندلایه بودن، ترکیب لباس‌های مختلف با یکدیگر و به‌کاربردن دوخت‌های بزرگ و آشکار از مؤلفه‌های دیگر سبک آوانگارد به‌شمار می‌رود که آن را از دیگر پوشش‌ها جدا می‌سازد.

معروف‌ترین طراحان استایل آوانگارد

ازجمله طراحان معروفی که در هنر استایل آوانگارد شهرت جهانی دارند افرادی نظیر جان چارلز گالیانو، الکساندر مک کوئین، ویوین وست‌وود، مارکوس آلمیدا، گریس پاف، تیری موگلر، سیمون پورت ژاکیموس، ویکتور هورستینگ و رالف سنورن، مانیش آرورا و پاکو رابان هستند.

تأثیر استایل آوانگارد بر صنعت مد و لباس

ورود جنبش آوانگارد در حوزهٔ مد و پوشاک همراه با تأثیرات زیادی بود و تحولات بزرگی در تفکر طراحان مد به وجود آورد. نحوهٔ برش لباس‌ها، اندازه لباس‌ها، الهام گرفتن از حیوانات و طبیعت، و طراحی لباس‌های یونیسکس (بدون جنسیت) از جملهٔ تأثیرات سبک آوانگارد در عرصهٔ صنعت مد و لباس است.

سلبریتی‌ها و استایل آوانگارد

برخی از سلبریتی‌ها علاقمندی خود به استایل آوانگارد را با پوشیدن لباس‌های غیرمتعارف نشان می‌دهند. لیدی گاگا از جمله هنرمندانی است که در بیشتر کنسرت‌ها با استایل آوانگارد روی صحنه می‌رود و این امر همواره با حاشیه‌های فراوانی همراه بوده است. در سال‌های اخیر برخی از هنرمندان ایرانی نیز با پوشیدن لباس متفاوت از عرف جامعه در جشنواره‌ها و رویدادهای هنری شرکت و سعی می‌کنند دنباله‌رو استایل آونگارد باشند.

پیامدها

• بی‌قانونی در طراحی لباس؛ در استایل آوانگارد قانون و چارچوب خاصی در طراحی لباس وجود ندارد.
• بحران معنا و سردرگمی؛ درست و غلط در این سبک از طراحی لباس جایگاهی ندارد؛ لذا نتیجه چنین امری موجب سردرگمی مردم در انتخاب لباس است.
• ناپدید شدن مفهوم انتخاب؛ به دلیل فراوانی سبک‌ها، طراحان لباس به جای انتخاب، به ترکیب سبک‌ها و الگوها روی می‌آورند.
• ساختارشکنی؛ هدف طراحان لباس برهم زدن الگوها و ساختار ثابت در عرصه مد و پوشش است.
• فردگرایی؛ سبک آوانگارد جشن فردیت است. این سبک راهی برای بیان خود و متمایز شدن از طریق مد و طراحی است.

منابع

• «آشنایی با استایل آوانگارد زنانه»، وب‌سایت پویا اندیش، تاریخ بازدید: ۱۸ تیر ۱۴۰۲ش.
• «آوانگارد بودن به معنی شکستن کلیشه‌ها و پا گذاشتن به دنیایی جدید+ عکس»، وب‌سایت لباس پارسی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۳۹۸ش.
• «از طراحی آوانگارد چه می‌دانید؟»، وب‌سایت ژیوار اسکارف، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
• «استایل آوانگارد»، وب‌سایت ساتیشو، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ش.
• «استایل آوانگارد (Avant Garde) چیست؟»، وبلاگ بانی مگ، تاریخ درج مطلب: ۱۲ شهریور ۱۴۰۱ش.
• «استایل آوانگارد (Avant Garde) چیست؟»، وب‌سایت ایران مد، تاریخ درج مطلب: ۸ سپتامبر ۲۰۲۲م.
• «استایل آوانگارد چیست؟ (عجیب‌ترین استایل ۲۰۱۹)»، وبلاگ کُمُدا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آوریل ۲۰۱۹م.
• «استایل آوانگارد چیست؟»، وب‌سایت مجلهٔ دنیای مد، تاریخ درج مطلب: ۲۰ ژانویه ۲۰۲۱م.
• «استایل آوانگارد چیست و کدام ویژگی‌ها آن را پیشرو می‌سازد؟»، وب‌سایت چی بپوشم، تاریخ درج مطلب: ۲۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «استایل آوانگارد؛ خارج از چهارچوب مد»، وبلاگ ژومنت، تاریخ درج مطلب: سال ۱۴۰۱ش.
• بهاری، نسیم، «استایل آوانگارد چیست و کدام ویژگی‌ها آن را پیشرو می‌سازد؟»، وب‌سایت چی بپوشم، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۱ش.
• «پست مدرنیسم در طراحی لباس»، وب‌سایت نسیم‌بیت، تاریخ درج مطلب: ۷ مرداد ۱۴۰۲ش.
• تهرانی، مهدی، «مفاهیم: هنر آوانگارد چیست؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۷ش.
• خسروشاهی، مهتاب، «استایل مونوکروم و اصول ست کردن لباس با این استایل»، وب سایت من‌ومد، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
• «دانستنی‌های مهم در خصوص استایل آوانگارد زنانه»، وب‌سایت طراحی لباس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ دسامبر ۲۰۲۰م.
• « «زیبایی‌شناسی درام آوانگارد» منتشر شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۰ش.
• رحمانی و دیگران، «تحلیلی بر چگونگی نقد و ارزیابی آثار معماری آوانگارد»، مجلهٔ باغ‌نظر، شمارهٔ ۵۰، دورهٔ ۱۴، ۱۳۹۶ش.
• رفیعی، ساغر، «استایل آوانگارد»، وبلاگ صاحو استایل، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۴۰۰ش.
• «سبک‌های طراحی فشن»، وب‌سایت مگیران، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اسفند ۱۳۹۸ش.
• شهدوست، نیلوفر، «استایل آوانگارد چیست؟ سلبریتی‌ها و طراحان پیرو این استایل خاص»، وب‌سایت من‌ومد، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۱ش.
• صادقی گرمارودی، کیمیا، «هنر تجربی چیست؟»، وب‌سایت راسخوان، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مهر ۱۳۹۸ش.
• «طراحی لباس آوانگارد چیست| سبک آوانگارد»، وب‌سایت تهران مُدا، تاریخ درج مطلب: ۳ مهر ۱۴۰۱ش.
• فصیح، علی، «بررسی مد و استایل آوانگارد (ویژگی‌های استایل آوارنگارد) + تصویر»، وب‌سایت کرکو، تاریخ درج مطلب: ۲۰ بهمن ۱۳۹۹ش.
• کریمی، سحر، «همه‌چیز دربارهٔ استایل آوانگارد؛ خلاقیت، ساختارشکنی و پویایی»، وب‌سایت دیجی استایل، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۰ش.
• کلاته ساداتی، احمد و دیگران؛ «ذائقهٔ آوانگارد و تمایزگرایی فرهنگی؛ نظریه‌ای زمینه‌ای در بین جوانان شهر تهران»، مجلهٔ جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، شمارهٔ ۲، دورهٔ ۱۰، ۱۳۹۷ش.
• «لباس کاستوم (Costume) چیست؟» وب‌سایت دنیای اطلاعات، تاریج بازدید: ۲۵ مرداد ۱۴۰۲ش.
• «مد و استایل آوانگارد (Style Avant Garde) چیست؟ مفهوم این سبک چیست و چرا ایجاد شد!؟»، وب‌سایت وقت مد، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فوریه ۲۰۲۲م.
• «مفاهیم: هنر آوانگارد چیست؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۷ش.
• وود، پل و دیگران، آوانگاردیسم (یک گزیدهٔ موضوعی از دانشنامهٔ نظریهٔ هنر بلک‌ول)، ترجمهٔ احمد رحمانیان، ۱۳۹۸ش.
• «مت گالا چیست و چه کسانی به آن دعوت می‌شوند؟»، وب‌سایت عشق آرایش، تاریخ درج مطلب: ۲۰۲۳م.

• last visted: Nov 26, 2023,Jake, Laura, "Avant garde style", coveti.
• Willette, Jeanne,"The Definition of the Avant-Garde", arthistoryunstuffed, ۲۲ ژانویه ۲۰۱۰