کارتن‌خوابی؛ زندگی در شرایط و مکان‌های نامساعد به‌دلیل نداشتن سرپناه.

کارتن‌خوابی
کارتن‌خوابی یکی از پیامدهای جوامع در حال توسعه و مدرن است


کارتن‌خوابی به‌عنوان یکی از معضلات اجتماعی در سطح فردی و اجتماعی دارای آسیب‌هایی مانند مشکلات جسمی و بیماری‌های روانی، ناامنی معابر شهری، خشونت، اعتیاد، توزیع و فروش مواد مخدر، تجاوز و تکدی‌گری است.

مفهوم‌شناسی

کارتن‌خوابی به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن افراد به‌دلیل نداشتن سرپناه، در مکان‌های عمومی و نامساعد مانند خیابان‌ها، پارک‌ها، زیر پل‌ها،[۱] ایستگاه‌های اتوبوس، گاراژها، یا کنار سطل‌های زباله زندگی می‌کنند.[۲] این پدیده که به‌عنوان یکی از بارزترین اشکال بی‌خانمانی شناخته می‌شود،[۳] محصول زندگی شهری مدرن[۴] و از پیامدهای جوامع در حال توسعه است.[۵] همچنین برخی گونه‌های کارتن‌خوابی در زمرهٔ ولگردی محسوب شده و از منظر قانونی، جرم به‌شمار می‌آیند.[۶] افراد کارتن‌خواب با عناوینی چون بی‌سرپناه، خیابان‌خواب و معتاد خیابانی نیز شناخته می‌شوند.[۷]

انواع کارتن‌خواب

افراد کارتن‌خواب را می‌توان به دسته‌های زیر تقسیم کرد:

  • بی‌سرپناهان مطلق: افرادی که هیچ گونه سرپناهی ندارند.
  • بی‌خانمان‌های موقت: افرادی که در مکان‌های موقت مانند پناهگاه‌ها یا خانه‌های دوستان اقامت دارند.
  • ساکنان اماکن ناامن: افرادی که در مکان‌های غیراستاندارد و خطرناک زندگی می‌کنند.
  • ساکنان اجباری جمعی: افرادی که به‌دلیل ناتوانی در تهیه مسکن مستقل، در مراکز جمعی سکونت دارند.[۸]

علل و عوامل کارتن‌خوابی

کارتن‌خوابی نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل ساختاری، اجتماعی و فردی است. ازجمله مهم‌ترین این عوامل عبارتند از:

  • عوامل اقتصادی: فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،[۹] ورشکستگی مالی،[۱۰] و نبود شغل‌های پایدار.[۱۱]
  • عوامل اجتماعی و خانوادگی: طردشدگی از سوی خانواده،[۱۲] طلاق، خشونت خانگی، از هم‌گسیختگی خانواده،[۱۳] و کاهش حمایت‌های اجتماعی.[۱۴]
  • عوامل روانی و فردی: اعتیاد به موادمخدر و الکل،[۱۵] بیماری‌های روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،[۱۶] ناتوانی‌های جسمی و ذهنی،[۱۷] و فقدان مهارت‌های زندگی.[۱۸]
  • عوامل ساختاری: ضعف سیستم تأمین اجتماعی، نبود مسکن ارزان‌قیمت، ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی،[۱۹] و افزایش مهاجرت‌های بی‌رویه به شهرها.[۲۰]

کارتن‌خوابی در جهان

 
بی‌خانمان فرانسوی
 
بی‌خانمان‌های برزیلی

در آمریکا

کارتن‌خوابی در کشور آمریکا بسیار رایج است، به‌طوری که امروزه به یک معضل اجتماعی گسترده تبدیل شده است.[۲۱] به‌دنبال گسترش فقر و افزایش بزهکاری در آمریکا، روزبه‌روز به آمار کارتن‌خواب‌های آمریکایی اضافه می‌شود. این درحالی است که آمریکا سالانه میلیارها دلار برای جنگ‌افروزی در نقاط مختلف دنیا هزینه می‌کند.[۲۲] کارتن‌خوابی در کشورهای دیگر مانند سوئد، دانمارک، ایتالیا[۲۳] و افغانستان نیز رایج است.[۲۴] میزان افراد بی‌خانمان در ۲۰۱۸م از ۵۵۳ هزار به ۶۸ هزار در ۲۰۱۹م رسیده است که بیشتر آنها غیر سفیدپوست هستند. عواملی مانند تبعیض، نابرابری در سیستم ارائهٔ خدمات بهداشتی و مسکن، در کارتن‌خوابی آمریکاییِ آفریقایی‌تبار نقش دارد. در فرانسه، بیش از دوازده هزار نفر بی‌خانمان هستند. در ۲۰۱۸م، ۵۶۶ کارتن‌خواب که صد نفر آنها به پاریس تعلق داشتند، در فرانسه جان باختند. آمار انگلیس حاکی از این است که حداقل ۲۸۰ هزار کارتن‌خواب در این کشور وجود دارد و از هر دویست شهروند انگلیسی، یک نفر کارتن‌خواب است. در آلمان، شمار افراد کارتن‌خواب در ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸م افزایش ۴درصدی داشته است.[۲۵] آمریکا در سال ۲۰۱۶م، اعلام کرد که حدود ۱۵درصد بی‌خانمان‌های این کشور دارای معلولیت و تجربهٔ بیش از یک سال کارتن‌خوابی هستند و در مسکن موقت یارانه‌ای، خودروی شخصی، پناهگاه‌های ویژه و خیابان‌ها زندگی می‌کنند. سازمان‌های غیرانتفاعی فعال آمریکا با کمبود بودجه برای تهیهٔ مسکن برای کارتن‌خواب‌ها مواجه شده‌اند.[۲۶]

در غرب، آشفتگی و نابسامانی خانواده، خشونت، تضاد و تنش و طرد، از عوامل اساسی بی‌خانمانی جوانان است و جوانان برای محافظت از خود مقابل سوءاستفادهٔ جنسی، خشونت و تعرض فیزیکی خانه و خانواده را ترک می‌کنند. بر اساس آمار، نیمی از جوانان بی‌خانمان تجربهٔ سوءاستفادهٔ جنسی و آزار فیزیکی را داشته‌اند.[۲۷] طبق مطالعات ملی آمریکا، ۳۰ تا ۶۰درصد زنان جوان کارتن‌خواب، بارداری را تجربه کرده‌اند که ۷۳درصد آن به‌صورت ناخواسته بوده است.[۲۸] در ۲۰۲۰م بیش از ۷۸۰۰ بی‌خانمان در آمریکا بر اثر سرما جان باختند. در سرمای قطبی واشینگتن، بی‌خانمان‌ها، در چند قدمی کاخ سفید قادر به گرم کردن خود نیستند. بنابر گزارش سازمان ملل، وضع بی‌خانمان‌های فرانسه غیرقابل قبول و با قانون و سخنرانی مقامات آن در تضاد است و دو هزار کودک با معضل بی‌خانمانی در این کشور مواجه هستند.[۲۹]

در ایران

در فرهنگ اصیل ایرانی، بسیاری از آسیب‌ها و معضلات اجتماعیِ فرهنگ غرب، شکل نمی‌گیرد. پدیدهٔ خانه‌به‌دوشی در گذشتهٔ تاریخی ایرانیان به‌صورت موقت یا محدود وجود داشته است،[۳۰] اما کارتن‌خوابی یک آسیب اجتماعیِ نوپدید در ایران به‌شمار می‌رود که خاستگاه آن، فرهنگ بیگانه است[۳۱] و با توسعهٔ نظام سرمایه‌داری و افزایش فاصلهٔ طبقاتی میان اقشار جامعه،[۳۲] برخی اقشار اجتماعی را به حاشیه‌نشینی سوق داده است. در این چارچوب، بسیاری از افراد آسیب‌پذیر جامعه، به‌دلیل عدم دسترسی به امکانات اولیه زندگی، به کارتن‌خوابی روی می‌آورند.[۳۳] برخی گزارش‌ها، از وجود ۲۴ هزار کارتن‌خواب در کشور حکایت می‌کند[۳۴] که شامل مردان، زنان، کودکان، مهاجرین روستایی و اتباع خارجی مهاجر می‌شود.[۳۵] امروزه پدیدهٔ کارتن‌خوابی در تهران و کلان‌شهرها رایج شده[۳۶] و برچسب انحراف و آسیب نیز آن را همراهی می‌کند.[۳۷]

 
عواملی مانند مدرن‌سازی و افزایش شکاف طبقاتی موجب حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد

عواملی مانند مدرن‌سازی، افزایش شکاف طبقاتی و گسترش مهاجرت موجب کپرنشینی، گودنشینی و حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد؛ ولی پدیدهٔ کارتن‌خوابی به شکل امروزی، یک مسئلهٔ جدید اجتماعی است[۳۸] و در سال ۱۳۸۲ش با فوت چند کارتن‌خواب در اثر سرمای زمستان در تهران، به‌عنوان یک معضل اجتماعی مطرح شد.[۳۹] بر اساس آمار ارائه شده از سوی مدیران شهری در سال ۱۴۰۰ش، پایتخت بیش از ۲۴ هزار کارتن‌خواب داشته که بیش از نیمی از آنها شهرستانی هستند[۴۰] و دو هزار نفر آنان را زنان تشکیل می‌دهند.[۴۱]

شناسایی کارتن‌خواب‌ها

براساس قانون ایران، شناسایی و اسکان کارتن‌خواب‌ها در تهران بر عهدهٔ شوای شهر، نیروی انتظامی و بهزیستی است.[۴۲] نگهبانان بوستان‌ها در مواجهه با افراد در راه‌مانده، بی‌سرپناه و بی‌خانمان، موضوع را به شهرداری اطلاع می‌دهند و بعد از انتقال آنها به محل موردنظر و شناسایی، مشاوره انجام می‌شود.[۴۳]

کارتن‌خوابی زنان

کارتن‌خوابی در دههٔ اخیر گریبان‌گیر زنان نیز شده است و آمار آنها رو به افزایش است.[۴۴] بسیاری از زنان کارتن‌خواب علاقه‌ای به پذیرش یا بازگشت به زندگی جدید و سالم و کار کردن برای امرار معاش، ندارند و کارتن‌خوابی را ترجیح می‌دهند. بیشتر زنان کارتن‌خواب مصرف‌کنندهٔ مواد مخدر بوده و برخی دارای فرزند هستند.[۴۵] کارتن‌خوابی زنان، سبب افزایش آزار جنسی آنها و تولد کودکان نامشروع می‌شود.[۴۶] کارشناسان، ایجاد مراکز نگهداری از زنان کارتن‌خواب به‌همراه فرزندان آنها را توصیه می‌کنند تا بستر مناسبی برای درمان بیماری‌های روانی و ترک اعتیاد مادران) و ملاقات آنها با خانواده‌شان فراهم شود. این امر در ایجاد انگیزه برای بازگشتن آنها به زندگی عادی و سالم خانوادگی و اجتماعی نقش مؤثری دارد.[۴۷]

 
بی‌خانمان

براساس آمار، زنان بین ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را شامل می‌شوند.[۴۸] دختران به‌دلیل شرایط اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی، بدسرپرستی، فقر فرهنگی، اثرپذیری از دوستان و نابسامانی خانواده به فرار از خانواده و کارتن‌خوابی روی می‌آورند.[۴۹] تن‌فروشی،[۵۰] مشکلات خانوادگی و اجتماعی، افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده موجب افزایش کارتن‌خوابی در زنان شده است.[۵۱]

کودکان کارتن‌خواب

افزایش تولد کودکان کارتن‌خواب موجب تهدید آیندهٔ جامعه می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر کودکان کارتن‌خواب و ناتوانی و فقدان صلاحیت مادر در نگهداری آنها، این کودکان در شیرخوارگاه‌ها بزرگ می‌شوند و با به بهای اندک فروخته می‌شوند تا در آینده کودکان کار شوند.[۵۲]

کودکان کارتن‌خواب، معتاد به دنیا می‌آیند و با مصرف اولین مشروب یا کدئین معتاد می‌شوند و تا پایان عمر باید ایزوله زندگی کنند. احتمال دارا بودن بیماری ایدز در آنها بالا است[۵۳] و به‌علت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز واقع می‌شوند.[۵۴]

پیامدهای کارتن‌خوابی

از جمله مهم‌ترین پیامدهای زندگی کارتن‌خوابی عبارت‌اند از:

  1. تهدید امنیت اجتماعی؛
  2. گسترش آسیب‌ها و معضلات اجتماعی؛
  3. افزایش اعتیاد؛
  4. تضعیف بنیان خانواده‌ها؛
  5. افزایش روابط نامشروع و تولد فرزندان حاصل از این روابط؛[۵۵]
  6. افزایش ناباروری؛
  7. انزواگزینی و گذران زندگی به‌صورت معلق؛
  8. تضعیف کنترل اجتماعی؛
  9. افزایش ناهنجاری‌های اخلاقی و اجتماعی مانند اعتیاد، فساد، خشونت،[۵۶] تکدی‌گری و سرقت؛[۵۷]
  10. افزایش آسیب به کودکان کار به‌دلیل اشتراک فضای زندگی آنها با کارتن‌خواب‌ها؛[۵۸]
  11. افزایش بیماری‌های پوستی، دهان و دندان،[۵۹] ایدز و هپاتیت.[۶۰]

پیامدهای اجتماعی

افراد کارتن‌خواب دچار هویت‌باختگی فردی و اجتماعی می‌شوند.[۶۱] سبک زندگی، کردار و رفتار و نوع تعاملات کارتن‌خواب‌ها در سطح فردی و اجتماعی آسیب‌زا است.[۶۲] مرگ به‌دلیل ناتوانی، بیماری و تزریق مکرر مواد، استفاده از وسایل تزریق مشترک، ابتلا به بیماری‌های واگیردار، خودکشی،[۶۳] مشکلات روانی و بیماری‌های پوستی، دهان و دندان، ایدز،[۶۴] گال، هپاتیت و شپش،[۶۵] آلودگی به مواد، اعتیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های ذهنی و جسمی، مصرف الکل و مرگ به‌دلیل تغذیهٔ ناکافی، سرما و بیماری از پیامدهای کارتن‌خوابی است.[۶۶] زیرپاگذاشتن مداوم هنجارهای جامعه توسط مردان کارتن‌خواب، موجب برچسب‌زنی جامعه به آنها و در نتیجه ایجاد خودپندارهٔ منفی، درونی‌شدن هویت انحرافی و استمرار رفتارهای انحرافی می‌شود؛ به‌عبارتی برچسب‌زنی و انتظار سایرین برای ادامهٔ رفتارهای کارتن‌خواب، موجب محدود کردن فرصت‌های فردی و ابقای نقش پایدار می‌شود. تجارب فشارآور فرد بی‌خانمان، درک نادیده گرفته شدن از سوی جامعه و امکان اشتغال نداشتن برای برآوردن نیازهای ضروری موجب تخطی از هنجارهای جامعه می‌شود. درگیری، زندان، شیوع بیماری‌های پرخطر در جامعه، نارضایتی و ناامنی در محلات شهری، خفت‌گیری،[۶۷] گسیختگی خانواده،[۶۸] روابط نامشروع،[۶۹] سرقت، توزیع و فروش مواد مخدر، تجاوز، تکدی‌گری،[۷۰] بزه‌های اجتماعی،[۷۱] تحقیر و توهین در روابط اجتماعی، تروما، هیجانات منفی، خشونت، محرومیت از دسترسی به منابع لازم، بلامکانی و طرد اجتماعی از آسیب‌های اجتماعی کارتن‌خوابی است.[۷۲]

تشکیل خانواده - شبه‌خانواده

برخی زنان و مردان کارتن‌خواب در خیابان‌ها و پاتوق‌ها بدون انجام دادن مراسم رسمی ازدواج با هم زندگی می‌کنند. بسیاری نیز بر اساس قراردادهای رفاقتی یا عاطفی و بازآفرینی نقش‌های دختر، خواهر، همسر و مادر، نهاد شبه‌خانواده را به‌عنوان جایگزین خانواده تشکیل می‌دهند.[۷۳]

کنش‌های جنسی

نیازهای جنسی، عاطفی و مادی موجب برقراری روابط بین افراد بی‌خانمان شده است. وقایعی مانند روابط جنسی متعدد، متوسل شدن به زور، طلاق عاطفی، روابط فرازناشویی، طلاق، ازدواج مجدد، مصرف مواد برای رابطهٔ جنسی بهتر، خودارضایی، برقراری رابطهٔ جنسی با مردان و زنان، روسپی‌گری، رابطهٔ جنسی دوبه‌دو و گروهی، معاشقه‌های گذرا و موردی و مبادلهٔ جنسی اعضای خانواده در میان کارتن‌خواب‌ها مشهود است.[۷۴]

زنان جوان برای تأمین غذا، لباس و پول به برقراری رابطهٔ جنسی بدون استفاده از وسایل پیشگیری می‌پردازند و با این کار چرخهٔ حاملگی ادامه می‌یابد.[۷۵] تن‌دادن به انواع کارها برای رفع نیازهای روزانه، مورد تجاوز قرارگرفتن،[۷۶] ترویج کارتن‌خوابی، مشهود شدن بیشتر آن، تولد فرزندان نامشروع،[۷۷] خشونت جنسی، شیوع بیماری‌های مقاربتی و فروش نوزادان پیامدهای کارتن‌خوابی در زنان است.[۷۸]

زمینه‌سازی جرم

 
بی‌خانمان آمریکایی

کارتن‌خوابی به تنهایی جرم محسوب نمی‌شود و در قانون، جرم‌انگاری نشده است؛[۷۹] اما زندگی کارتن‌خوابی زمینه را برای ارتکاب جرم و افزایش بزهکاری فراهم می‌کند.[۸۰] بسیاری از کارتن‌خواب‌ها به‌دلیل سرقت، اخاذی، گدایی، تجاوز، توزیع و فروش مواد مخدر، مجازات می‌شوند.[۸۱] سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و شهرداری‌ها در اقداماتی مانند اسکان گورخواب‌ها در مراکز نگهداری و گرمخانه‌ها یا انتقال آنها به کمپ‌های ترک اعتیاد، فعال هستند؛ اما بسیاری از این افراد در بازگشت به اجتماع با چالش‌های پیشین مانند آوارگی و فقر، روبرو می‌شوند.[۸۲]

گور خوابی

برخی به‌دلیل فقدان سرپناه، در گورستان‌ها و حتی در قبر می‌خوابند.[۸۳] این گروه از افراد به‌دلیل اعتیاد یا فرار از خانه، با چالش‌های بسیاری در جامعه روبرو هستند.[۸۴]آنها بیشتر در فصول سرد سال به درون قبرهای خالی در کلانشهرها رفته و با مقوا یا ضایعات، روی گورها را می‌پوشانند تا سرپناهی برای خود درست کنند و از سرما در امان باشند. این گورها عموماً برای خواب مورد استفاده قرار می‌گیرند و در طول روز که این افراد مشغول تهیهٔ پول، مواد مخدر، غذا، جمع کردن ضایعات یا گدایی هستند، خالی است.[۸۵]

راهکار مقابله با کارتن‌خوابی

 
طرح اسکان موقت بی‌خانمان‌های پایتخت

تفاوت عملکرد کشورهای گوناگون نسبت به پدیده کارتن‌خوابی به دیدگاه آنها در مورد منشأ این پدیده و نحوهٔ برخورد با آن ارتباط دارد. کشورهایی که مسئولیت کارتن‌خوابی را به‌عنوان نتیجهٔ عملکرد افراد و بخش‌های جامعه پذیرفته‌اند، به‌دنبال راه‌های مهار و کاهش آسیب‌های آن هستند.[۸۶]

ساخت پناهگاه اضطراری برای مقابله با کارتن‌خوابی نخستین واکنش غرب به این معضل بود. اخیراً کشورهای پیشرفته، روش‌های مؤثر و متنوع‌تری برای کاهش آسیب‌های کارتن‌خوابی تعبیه کرده‌اند.[۸۷] بیمه و ارائهٔ خدمات سلامت و بهداشت رایگان از جمله خدمات دانمارک به کارتن‌خواب‌ها است. در ایتالیا، سازمان‌های مردم‌نهاد و مذهبی با ایجاد مراکز نگهداری و تهیهٔ غذای گرم، از افراد کارتن‌خواب حمایت می‌کنند.[۸۸] فنلاند، با اِسکان کارتن‌خواب‌ها در خانه‌های دولتی، رونق اشتغال، کاهش اجارهٔ مسکن و ایجاد مراکزی برای مشاوره و حمایت از بی‌خانمان‌ها به مقابله با کارتن‌خوابی می‌پردازد.[۸۹]

راهکارهای عمومی

پرونده:کارتن-خوابی۱.jpg
کارتن‌خوابی، شیوهٔ زندگی رایج میان افراد بی‌سرپناه است
  • ساخت مسکن‌های ارزان‌قیمت با متراژ کم؛[۹۰]
  • توانمندسازی کارتن‌خواب‌ها با راهکارهایی مانند اسکان اولیه، رفع نیازهای اولیه مانند بهداشت، درمان، نظافت و تغذیه، بازسازی شخصیتی، توانمندسازی روانی، ارتباطی، شغلی و زندگی مستقلانه در اجتماع؛
  • آموزش؛ آموزش کسب مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی، حرفه‌آموزی، بازسازی شخصیتی و اجتماعی‌سازی مجدد.[۹۱]
  • درمان تخصصی با ارائهٔ روان‌شناسی و ایجاد بسترهایی برای درمان مشکلات جسمی و روحی؛
  • حمایت نهادهای اجتماعی، خانواده، آشنایان و اقوام؛[۹۲]
  • اِعمال سیاست بنیادی توسط همهٔ سازمان‌های کشور؛
  • ازبین‌بردن محرومیت بین حاشیه‌نشینان؛
  • پذیرش آنها توسط اماکن رفاهی و درمانی؛[۹۳]
  • آماده‌سازی برای برگشت مجدد به جامعه؛ برگزاری کلاس‌های گروهی و کارگاه آموزش نحوهٔ درآوردن نان، به جای تغذیه و اسکان آنها.

تقویت باورهای مذهبی، ترویج فرهنگِ تغییر نگرش مردم برای ایجاد بستری برای پرورش مجدد آنها،[۹۴] ارتقای کیفی زیرساخت بهداشت و آموزش‌وپرورش، اشتغال‌زایی در روستا و شهرهای کوچک،[۹۵] تخصیص تسهیلات مالی، محدود و مشخص کردن دورهٔ اسکان،[۹۶] کار اجباری با پرداخت حق‌الزحمه، ارائهٔ تسهیلات[۹۷] و کارآفرینی از راه‌های ریشه‌کن کردن کارتن‌خوابی است.[۹۸]

در ایران

پرونده:حاشیه-نشینی۱.jpg
حاشیه‌نشینی

در ایران، با توجه به رواج بیشتر کارتن‌خوابی بین مردان، راهبردهای پیشگیری و ارائهٔ خدمات بر آنها تمرکز بیشتر دارد[۹۹] و سازمان‌های عام‌المنفعه و مردم‌نهاد زیادی برای ایجاد راهکار موقت و دایم برای کمک به افراد کارتن‌خواب فعالیت دارند.[۱۰۰]

طرح سامان‌دهی افراد بی‌سرپناه و متکدیان و طرح توانمندسازی بهاران از طرح‌های توانمندسازی کارتن‌خواب‌ها بوده است.[۱۰۱] مراکزی به نام گرم‌خانه با امکان اقامت موقت و شبانهٔ کارتن‌خواب‌ها، موجب مصونیت موقت آنها از آسیب‌های اجتماعی و جلوگیری از آسیب‌رسانی آنها می‌شود.[۱۰۲] عواملی مانند قوانین غیرمنعطف، وضع نامناسب و رفتار عداوت‌آمیز و دید منفی عوامل گرم‌خانه باعث تمایل نداشتن کارتن‌خواب‌ها به استفاده از گرم‌خانه شده است.[۱۰۳]

شرایط کمک‌رسانی به کارتن‌خواب‌ها

پرونده:بی خانمان.jpg
یشتر زنان کارتن‌خواب مصرف‌کنندهٔ مواد مخدر هستند

شیوهٔ کمک‌رسانی به کارتن‌خواب‌ها شرایطی دارد که عبارت‌اند از:

  1. نداشتن نگاه ترحم‌آمیز به آنها؛[۱۰۴]
  2. کنجکاوی نکردن و نرفتن به پاتوق کارتن‌خواب‌ها؛ پاتوق‌ها، حس حمایت، تأمین نیاز عاطفی و جمع‌گرایی را به کارتن‌خواب‌ها می‌دهد.[۱۰۵] به شهروندانی که قصد کمک یا توزیع غذا دارند توصیه شده است که خودسرانه وارد پاتوق کارتن‌خواب‌ها نشوند؛ گاهی این گونه از حضور موجب اخاذی، درگیری یا خفت‌گیری می‌شود. برای چنین کمک‌هایی مراکز ویژه‌ای وجود دارد و تماس با شمارهٔ ۱۳۷ راهگشا است.[۱۰۶]
  3. تصویر نگرفتن از چهرهٔ کارتن‌خواب‌ها و احترام به کرامت انسانی آنها.[۱۰۷]

پانویس

  1. . سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.
  2. دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص31.
  3. اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص31.
  4. . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  5. «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  6. . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  7. بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.
  8. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  9. «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  10. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  11. «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.
  12. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  13. . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  14. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  15. «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.
  16. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  17. . صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.
  18. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  19. «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  20. . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31.
  21. . «آمار یک شبکۀ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو.
  22. . «نمایی از وضعیت کارتن‌خواب‌های لس‌آنجلس»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  23. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  24. . «جهان کارتن‌خواب‌ها به روایت تصویر»، وب‌سایت تابناک.
  25. «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.
  26. «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.
  27. اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص34.
  28. دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.
  29. «کارتن‌خوابی؛ از واشینگتن تا تهران + فیلم»، خبرگزاری مهر.
  30. . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.
  31. . سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.
  32. . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.
  33. . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.
  34. . «بیست و چهار هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.
  35. . «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان.
  36. . بخشی‌نیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.
  37. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  38. سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.
  39. فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.
  40. «24 هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم/ «اتوبوس‌خوابی» از کجا آب می‌خورد؟»، خبرگزاری دانشجو.
  41. سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.
  42. «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.
  43. «کارتن‌خوابی؛ از واشینگتن تا تهران + فیلم»، خبرگزاری مهر.
  44. . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.
  45. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  46. . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.
  47. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  48. «روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.
  49. «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  50. «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  51. «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.
  52. «تازه‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی/ 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز.
  53. «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا.
  54. «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  55. . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  56. . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.
  57. . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.
  58. . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  59. . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  60. . «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت/طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان.
  61. سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص73.
  62. فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص151.
  63. علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  64. «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  65. «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.
  66. بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.
  67. فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص150 و 151.
  68. بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.
  69. علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  70. «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.
  71. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  72. فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص150.
  73. اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص43.
  74. دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص35-38 و 27.
  75. دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.
  76. «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  77. «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  78. دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص29.
  79. . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  80. . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، 29.
  81. . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  82. . «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، خبرگزاری مهر.
  83. . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.
  84. . «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، خبرگزاری مهر.
  85. . «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز.
  86. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  87. علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  88. «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  89. «پایان بحران بی‌خانمان‌ها در فنلاند»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  90. «در آمریکا از عایدی معاملات مسکن ۸۰ درصد مالیات می‌گیرند/ طبق قانون اساسی همه باید صاحب‌خانه باشند»، خبرگزاری دانشجو.
  91. بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.
  92. «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  93. «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  94. مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران.
  95. «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش/ چه عواملی باعث کارتن‌خوابی افراد می‌شود؟»، خبرگزاری تسنیم.
  96. مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران.
  97. «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  98. علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  99. علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  100. منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  101. بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23.
  102. علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  103. فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.
  104. . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  105. . دیاری و همکاران، «زیست کارتن‌خوابی؛ از تلاش ناگزیر برای بقا تا بازسازمان یابی اجتماعی»، 1399ش، ص127-128.
  106. . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  107. . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.

منابع

  • «۲۴ هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم/ «اتوبوس‌خوابی» از کجا آب می‌خورد؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ دی ۱۴۰۰ش.
  • اعتمادی‌فرد، سید مهدی و اکرامی حصاری، معصومه، «تجربهٔ زیستهٔ زنان بی‌خانمان از خانوادهٔ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ سه، ۱۴۰۰ش.
  • آقایی، سیدسعید و دیگران، «نقش فضاهای شهری بر زندگی روزمرهٔ کارتن‌خواب‌های شهر تهران»، مطالعات جامعه‌شناسی، شمارهٔ ۳۷، زمستان ۱۳۹۶ش.
  • «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • بخشی‌نیا، اکبر و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، مددکاری اجتماعی، شمارهٔ چهار، ۱۳۹۸ش.
  • «پایان بحران بی‌خانمان‌ها در فنلاند»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اسفند ۱۳۹۶ش.
  • «تازه‌واردانی به دنیا از ریشهٔ کارتن‌خوابی/ ۲ میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۵ش.
  • «جهان‌آرا- کارتن‌خواب و راهکارهای رفع این آسیب با حضور دکتر ابراهیم رزاقی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۰ شهریور ۱۳۹۶ش.
  • «در آمریکا از عایدی معاملات مسکن ۸۰ درصد مالیات می‌گیرند/ طبق قانون اساسی همه باید صاحب‌خانه باشند»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
  • «دو روی سکهٔ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ش.
  • دیاری، مرتضی و کرمانی، مهدی، «مطالعهٔ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ نه، ۱۳۹۹ش.
  • «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش/ چه عواملی باعث کارتن‌خوابی افراد می‌شود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۵ش.
  • «روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ یا زندان؟»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ بهمن ۱۳۹۴ش.
  • «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۳۸۹ش.
  • سبزی خوشنامی، محمد و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، مجلهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ یک، ۱۴۰۰ش.
  • علیوردی‌نیا، اکبر، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۳۹۵ش.
  • فتحی، منصور و درویشی، علی‌اصغر، «مطالعهٔ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، نشریهٔ علمی انتظام اجتماعی، شمارهٔ اول، بهار ۱۴۰۱ش.
  • فتحی، منصور و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعهٔ کیفی»، تحقیقات کیفی در علوم سلامت، شمارهٔ سوم، ۱۳۹۷ش.
  • «فروش کودکان زنان کارتن‌خواب در اینستاگرام و تلگرام»، وب‌سایت آپارات، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان، تاریخ بازدید: ۲۶ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • «کارتن‌خوابی؛ از واشینگتن تا تهران+ فیلم» خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳ دی ۱۴۰۱ش.
  • «کشورها با پدیدهٔ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس، ۲۰ بهمن ۱۳۹۵ش.
  • «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ بازدید: ۲۷ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • منظم، الهه، «شناخت صحیح از پدیدهٔ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ش.
  • مهدوی، سمیرا، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلهٔ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۳۹۵ش.
  • «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟ /خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینهٔ آمار»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۸ش.
  • «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۴۰۱ش.
  • «آمار یک شبکهٔ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
  • «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسهٔ صبح رویش، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
  • بخشی‌نیا، اکبر و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، فصلنامهٔ مددکاری اجتماعی، فصلنامهٔ مددکاری اجتماعی، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۸ش.
  • بشیریان، سعید، «ارتباط نگرش مذهبی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه‌های شهر همدان»، نشریهٔ دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۷ش.
  • «جهان کارتن‌خواب‌ها به روایت تصویر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۵ دی ۱۳۹۰ش.
  • «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ش.
  • دیاری، مرتضی و همکاران، «زیست کارتن‌خوابی؛ از تلاش ناگزیر برای بقا تا بازسازمان‌یابی اجتماعی»، نشریهٔ توسعه محلی، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۹ش.
  • «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۷ دی ۱۳۹۵ش.
  • سبزی خوشنامی، محمد و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، نشریهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۰ش.
  • سهیلی، محمدوحید، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، فصلنامهٔ مطالعات اسلامی آسیب‌های اجتماعی، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۹ش.
  • صدیق سروستانی، رحمت‌اله و نصراصفهانی، آرش، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، نشریهٔ یررسی مسائل اجتماعی ایران، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۹ش.
  • فرخه، نسترن، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکهٔ شرق، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
  • «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۳ش.
  • «گورخواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گور خواب‌ها»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۹۶ش.
  • «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
  • «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت/ طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ خرداد ۱۳۹۵ش.
  • «نمایی از وضعیت کارتن‌خواب‌های لس‌آنجلس»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آذر ۱۴۰۱ش.
  • «۲۴ هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ دی ۱۴۰۰ش.