سوفیا کاسترو

سوفیا کاسترو؛ بانوی تازه‌مسلمان آرژانتینی.

سوفیا کاسترو، بانویی آرژانتینی است که در خانواده‌ای با پیشینۀ مسیحی کاتولیک پرورش یافت؛ اما پس از آشنایی با مسلمانان و مطالعۀ عمیق اسلام، در سن هفده‌سالگی به این دین گرایش پیدا کرد و نام زهرا را برگزید. آشنایی نزدیک او با قرآن و اهل‌بیت به‌ویژه امام علی و امام حسین، نقشی تعیین‌کننده در گرایش وی به تشیع داشت. سوفیا حجاب را نه محدودیت، بلکه تجلی آزادی اصیل و ابزاری برای امنیت، احترام و شکوفایی معنوی می‌داند. زندگی سوفیا و همسر مسلمانش از آرژانتین تا حوزۀ علمیۀ قم، سرشار از ماجراجویی‌های جستجوگرانه به سوی حقیقت بود که سرمنشأ پیوندی ژرف با فرهنگ اسلامی ‌بوده است.

تولد و خانواده سوفیا کاسترو

سوفیا کاسترو در بوینوس‌آیرس و در خانواده‌ای گرم و اخلاق‌مدار متولد شد. خانواده او از نظر قومی متنوع بود؛ پدری اسپانیایی‌تبار و در سوی مادری ریشه‌های بومی آرژانتینی و لبنانی داشت. وی در خانواده‌ای کاتولیک، اما کم‌التزام به مناسک دینی پرورش یافت که بر احترام، صمیمیت و ارزش‌های انسانی تأکید داشت. این فضای امن خانوادگی، زمینه‌ساز جست‌وجوی معنوی او در آینده شد.

نحوه مسلمان شدن سوفیا کاسترو

سوفیا کاسترو، درحالی‌که در محیطی با پیشینۀ مسیحی کاتولیک اما فاقد عمق دینی رشد یافته بود، از نوجوانی با پرسش‌های بنیادین معنوی مواجه شد که در سنت مسیحی پاسخی برای آنها نمی‌یافت. این جستجوی ناخودآگاه، با آشنایی تحول‌آفرین او با یک زوج مسلمان شیعه در آرژانتین به نقطۀ عطف رسید. مشاهده رفتار اخلاق‌مدارانه، تعهد اجتماعی و مهربانی اصیل آنان، ذهن وی را به کاوش دربارۀ منشأ چنین کرامت انسانی واداشت و پاسخ اولیۀ این سؤال یعنی «اسلام»، کنجکاوی علمی او را برانگیخت و موجب شد فرآیند تحقیق نظام‌مند خود را آغاز کند.

وی به صورت هفتگی در کلاس‌های اسلام‌شناسی و زبان عربی در نخستین مسجد شیعیان منطقه شرکت کرد. این فضا، آرامش و معنویتی را برایش به ارمغان آورد که پیش از آن تجربه نکرده بود. این تجربه، انگیزه اصلی او برای شروع یک سفر پژوهشی یک‌ساله شد؛ حتی با وجود اینکه هنوز قصد مسلمان شدن نداشت.

در این دوره، وی به مطالعۀ منابع اولیه اسلامی از جمله قرآن و نهج‌البلاغه، و همچنین آثار اندیشمندانی نظیر امام خمینی، مرتضی مطهری و سید محمد بهشتی پرداخت. در میان این متون، کتاب مفاتیح‌الجنان تأثیر عمیق عاطفی و روحی بر او گذاشت. فرآیند تحقیق تدریجی، تردیدهایش را به یقین تبدیل کرد و در نهایت، در یکی از شب‌های قدر در سن هفده سالگی، تحت راهنمایی استاد خود، عبدالله سریا، تصمیم به مسلمان شدن گرفت.وی نام زهرا را به‌عنوان هویت جدید خود برگزید.

اگرچه این تصمیم با ترس از واکنش خانواده و دشواری‌های پیش‌رو همراه بود، اما احساس آرامش درونی و ادراک او از جامعیت اسلام، موجب غلبه بر این نگرانی‌ها شد.

واکنش خانواده

گرایش سوفیا به اسلام با مخالفت جدی خانواده روبه‌رو نشد و به‌تدریج با پذیرش و تحسین همراه شد؛ زیرا تغییرات رفتاری مثبت او، از جمله احترام بیشتر به خانواده، برنامه‌ریزی منظم برای آینده و دوری از آسیب‌های اجتماعی، برای والدینش آشکار بود. این دگرگونی به‌ویژه بر مادرش تأثیر عمیقی گذاشت و او را به مطالعه و کنجکاوی درباره اسلام سوق داد، تا جایی که مادر نخستین جانماز سوفیا را تهیه کرد و خود نیز به اسلام گروید. پیوند مادرش با اسلام چنان استوار شد که پس از مهاجرت سوفیا به ایران، مدت سه ماه را در قم به فراگیری معارف دینی پرداخت و اکنون در آرژانتین با حجاب، به فعالیت‌های تبلیغی اسلام مشغول است.

ازدواج و فرزندان

سوفیا کاسترو با عبدالله (کریستیان سریا)، استاد اسلام‌شناسی خود در مسجد محلی، آشنا شد. این آشنایی که بر پایه همفکری و اشتراک هدف برای تشکیل خانواده‌ای اسلامی شکل گرفت، به ازدواج آنان در سن هجده‌سالگی سوفیا انجامید. این پیوند، تأثیری عمیق و مثبت در زندگی او گذاشت و عبدالله نقش راهنمای معنوی و همراهی مؤثر در تعمیق باورها و به‌کارگیری تعالیم دینی در زندگی مشترک‌شان ایفا کرد. ثمره این ازدواج، سه فرزند به نام‌های حیدرعلی، محمدجواد و فاطمه‌لوسیا است.

مهاجرت و تحصیلات سوفیا کاسترو

سه سال پس از مسلمان‌شدن و در سن بیست‌سالگی، سوفیا کاسترو به همراه همسرش با هدف تحصیل علوم دینی به ایران مهاجرت کرد. تلاش اولیه آنان به دلیل موانع اداری در حوزۀ علمیۀ قم ناموفق بود و مجبور به بازگشت شدند. اشتیاق شدید سوفیا برای کسب معارف، در رؤیاهای مکرر از حرم حضرت معصومه و دعا برای فرصتی دیگر تجلی یافت. پس از سه سال و با فراهم‌شدن شرایط، آنان تمام دارایی خود را فروختند و بار دیگر به ایران آمدند. سوفیا بلافاصله پس از ورود به قم، در حرم حضرت معصومه عهد کرد تا برای تحقق اهداف تحصیلی خود بماند. او اکنون از دانش‌آموختگان حوزه علمیۀ قم است.

فعالیت کاسترو در آرژانتین

پس از ازدواج، سوفیا کاسترو حضوری فعال در عرصۀ تبلیغ و رسانه در جامعۀ مسلمانان آرژانتین پیدا کرد. او در شبکه تلویزیونی «النور» مجری و کارشناس برنامه‌ای با محوریت حجاب و معرفی زنان برتر اسلام بود و همچنین به‌عنوان گوینده اخبار در یک بولتن تخصصی، اخبار مربوط به جهان اسلام و شیعیان را پوشش می‌داد. او در کنار این فعالیت‌های رسانه‌ای، به‌صورت مستقیم در مسجد محل و در برنامه‌های ویژۀ تازه‌مسلمانان و کودکان مشارکت می‌کرد. این مجموعه فعالیت‌ها در طول سه سال بین دو سفرش به ایران، او را به عنوان چهره‌ای رسانه‌ای و متعهد در آرژانتین تثبیت کرد.

دیدگاه‌های سوفیا کاسترو

درباره اسلام، قرآن و پیامبر اکرم

سوفیا کاسترو برداشت‌های خود از اسلام را بر پایۀ مطالعه، تعقل و تجربه معنوی بنا نهاده است. از نگاه وی، قرآن کریم منشور اخلاق و تربیت است که فهم عمیق آن بدون بهره‌گیری از تفسیر و سنت اهل‌بیت ناقص خواهد بود. او اسلام را دینی منطقی و عقلانی می‌داند که پاسخ‌های قانع‌کننده‌ای برای پرسش‌های بنیادین ارائه داده و سیستمی جامع برای تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی است. او پیامبر اکرم را الگویی عدالت‌خواه و مهربان می‌داند و بر نقش محوری اهل‌بیت در کمال دین تأکید می‌کند؛ ارادت ویژه‌اش به حضرت علی و امام حسین را نیز سرچشمه الهام زندگی دینی خود می‌شمارد.

وضعیت زنان آرژانتین

سوفیا کاسترو با اشاره به دو کلیشه رایج در رسانه‌های آرژانتین، ارتباط اسلام با تروریسم و کم‌ارزش‌شمردن زنان، معتقد است این روایت، تصویری وارونه از اسلام در جامعه غربی ساخته است. به باور وی، رسانه‌ها با ترویج «آزادی دروغین» که رهایی از قیود اخلاقی را وعده می‌دهد، در عمل زن را به کالایی مصرفی تبدیل می‌کنند و ارزش او را در گرو جلوه‌گری و بدن‌نمایی تقلیل می‌دهند. کاسترو این فرآیند را بردگی نوین می‌خواند و تأکید می‌کند که حضور فعال زنانی چون او به‌عنوان چهره‌های مسلمان تحصیل‌کرده، این پیش‌فرض‌ها را به چالش می‌کشد.

وضعیت زنان مسلمان در آرژانتین

سوفیا کاسترو با تحلیل شرایط آرژانتین اشاره می‌کند که تبلیغات منفی رسانه‌ها علیه اسلام عمدتاً ریشه در مواضع سیاسی مسئولان و حمایت آنان از جریان‌های صهیونیستی دارد، درحالیکه فرهنگ عمومی جامعه نسبت به پذیرش تنوع و تفاوت‌های فرهنگی گشوده است. به‌تجربۀ وی، مردم عادی نه‌تنها با زنان محجبه برخوردی محترمانه دارند؛ بلکه با کنجکاوی درباره مبانی اسلام پرسش می‌کنند. با این حال، مهم‌ترین چالش پیش‌ روی زنان مسلمان در این کشور، مشکل یافتن شغل مناسب است؛ زیرا در محیط‌های کاری نسبت به زنان محجبه سخت‌گیری وجود دارد.

وظایف زن مسلمان

از نگاه کاسترو، رسالت اصلی زن مسلمان تربیت نسل صالح و مؤمن است؛ چراکه مادر را سنگ‌بنای شکل‌گیری جامعه اسلامی و تربیت‌کنندۀ سربازان خدمت‌گزار به اسلام می‌داند. وی در کنار این نقش محوری، بر حضور فعال و اثرگذار زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی و تصدی جایگاه‌های مهم برای پیشبرد اهداف اسلامی تأکید می‌کند.

وضعیت خانواده در آرژانتین

سوفیا کاسترو تحولات ساختار خانواده در آرژانتین را با کاهش وابستگی به شبکۀ گسترده خویشاوندی و محدود شدن ارتباط به والدین پس از ازدواج توصیف می‌کند. وی به افزایش خانواده‌های تک‌والدی ناشی از طلاق، رسمیت یافتن ازدواج همجنس‌گرایان و همچنین رواج الگوی هم‌باشی یا زندگی مشترک بدون ازدواج رسمی به‌عنوان اَشکال نوظهور کانون خانوادگی در این کشور اشاره دارد.

حجاب

سوفیا کاسترو با استناد به سنت مسیحی و شخصیت حضرت مریم، حجاب را امری مشترک در ادیان الهی می‌داند. به اعتقاد او حجاب نه یک محدودیت، بلکه تجلی آزادی و کرامت زن است. از دیدگاه سوفیا، درحالیکه فرهنگ غرب ارزش زن را به بدن تقلیل می‌دهد، اسلام با تأکید بر حجاب بر هویت فکری و روحی زن تأکید کرده و او را پرچمدار عقاید دینی می‌نامد. کاسترو خود نیز شش ماه بعد از مسلمان‌شدن، حجاب را به‌عنوان انتخاب آگاهانه‌ای برای امنیت و احترام برگزیده است. او خاطرنشان می‌کند که در آرژانتین، با آشنایی بیشتر زنان با معارف اسلامی، اقبال به حجاب افزایش یافته و حضور بانوان محجبه می‌تواند تصویر نادرست رسانه‌ها را اصلاح کند. وی از تأثیر منفی تهاجم فرهنگی بر نگرش برخی زنان ایرانی به حجاب ابراز تأسف می‌کند؛ زیرا از نظر او حجاب هدیه‌ای الهی برای حمایت از زن است و امنیت و آزادی او را در اجتماع فراهم می‌کند.

انقلاب اسلامی

سوفیا کاسترو انقلاب اسلامی ایران را یک حرکت جهانی می‌داند که از واقعه کربلا در روز عاشورا الهام گرفته و پیام آن فراتر از مرزهای ایران گسترش یافته است. وی با اشاره به تأثیرات ملموس این انقلاب در آرژانتین، خاطرنشان می‌کند که پیش از آن مسلمانان این کشور حتی از مکانی برای عبادت محروم بودند؛ اما پس از پیروزی انقلاب، نخستین مسجد در بوینس آیرس احداث شد. کاسترو همچنین حضور صدها نفر شیعه، ترجمۀ صدها جلد کتاب از اندیشمندان اسلامی به اسپانیایی و برگزاری اردوهای آموزشی سالانه به ایران را از دیگر آثار این انقلاب در گسترش تشیع برمی‌شمارد.

او این دستاوردها را مرهون رهبری امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای می‌داند و معتقد است بدون این قیام، معارف اسلام شیعی به جهانیان شناسانده نمی‌شد. کاسترو انقلاب را چراغ هدایتی می‌خواند که زندگی شخصی او و همسرش را روشن کرده است. او بر لزوم معرفی و دفاع از اسلام تأکید می‌کند و از مسلمانان ایران می‌خواهد با پاسداری از انقلاب، نگذارند این پیام هدایت خاموش شود و راه شناخت اسلام بر جویندگان حقیقت در جهان بسته شود.

منابع

• «آشنایی با تازه‌مسلمان آرژانتینی»، وب‌سایت رادیو پارس‌تودی، تاریخ بازدید: 18 آذر 1404ش.
• اسلام‌پناه، امین، «سوفیا کاسترو: روایت زندگی (زهرا)»، مستند آفتابگردان، وب‌سایت رهیافته، تاریخ انتشار: 15 دی 1395ش.
• «بانوی تازه‌مسلمان آرژانتینی: با اسلام به آزادی رسیدم»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ انتشار: 28 آذر 1397ش.
• «بانوی تازه‌مسلمان آرژانتینی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بازدید: 19 آذر 1404ش.
• «6 ماه بعد مسلمان شدنم حجاب را انتخاب کردم»، وب‌سایت رهیافته، تاریخ انتشار: 18 دی 1396ش.
• «سوفیا کاسترو(زهرا) تازه‌مسلمان آرژانتینی»، وب‌سایت بنیاد استبصار، تاریخ بازدید: 18 آذر 1404ش.
• «حجاب از دیدگاه بانوان تازه‌مسلمان»، وب‌سایت مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل‌البیت (ع)،تاریخ انتشار: 23 آذر 1395ش.
• «زن و شوهر تازه‌مستبصر آرژانتینی»، وب‌سایت بنیاد استبصار، تاریخ بازدید: 25 آذر 1404ش.
• طهماسبی، مهدی، «گفتگو با عبدالله سریا و سوفیا کاسترو»، به کارگردانی حامد منصوری، برنامۀ مغناطیس دو، شب دهم، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 3 دی 1404ش.
• «گفتگو با زهرا کاسترو بانوی تازه‌مسلمان آرژانتینی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ انتشار: 9 آذر 1393ش.
• «گفتگو با خانم سوفیا (زهرا) کاسترو»، برنامۀ آفتابگردان، قسمت دوم، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 19 آذر 1404ش.
• «گفتگو با سوفیا کاسترو: افزایش انتشار کتب دینی و تعدد مساجد در آرژانتین به برکت انقلاب ایران است»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، ایکنا، تاریخ انتشار: 22 دی 1397ش.
• «مبلغۀ عرصۀ دین از کشور آرژانتین: انقلاب اسلامی چراغ هدایت بشریت است»، خبرگزاری شبستان، تاریخ انتشار: 27 آذر 1397ش.