تست۲
ناممحمد
نام خانوادگیپاکپور
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴ (۶۴ سال)
۲۸ فوریه ۲۰۲۶م
۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق
مدفنگلزار شهدای روستای دهسد، شهرستان خنداب، استان مرکزی
محل زندگیتهران، ایران
ملیتایرانی
تحصیلاتدکترای جغرافیای سیاسی
محل تحصیلدانشگاه تهران
دانشگاه تربیت مدرس
همسراشرف
فرزندانفرزند پسر


محمد پاکپور، فرمانده سابق کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با درجه سپهبدی پس از شهادت، معمار امنیت پایدار مرزهای ایران و بنیان‌گذار رسته زرهی در سپاه.

محمد پاکپور فعالیت نظامی خود را در سن ۱۸ سالگی با آغاز بحران‌های کردستان آغاز کرد و در طول دوران جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را عهده‌دار بود. او پس از جنگ مسئولیت‌های متعددی مانند فرماندهی لشکر ۸ نجف اشرف و لشکر ۳۱ عاشورا را بر عهده داشت و به مدت ۱۶ سال فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران بود. پاکپور در خرداد ۱۴۰۴ با حکم سید علی خامنه‌ای به فرماندهی کل سپاه پاسداران منصوب شد و پس از ۹ ماه فرماندهی و هدایت نیروها در بحران‌های متعدد، در اسفند ۱۴۰۴ در تهران به شهادت رسید.

زندگینامه

تست۲
ناممحمد
نام خانوادگیپاکپور
مدفنگلزار شهدای روستای ده‌سد، شهرستان خنداب، استان مرکزی، ایران
ملیتایرانی
تحصیلاتدکتری جغرافیای سیاسی
محل تحصیلدانشگاه تهران
دانشگاه تربیت مدرس
همسراشرف


محمد پاکپور نظامی ایرانی و فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

او فعالیت نظامی خود را از سال ۱۳۵۸ش آغاز کرد و پس از حضور در غائله کردستان و جنگ ایران و عراق، بنیان‌گذار یگان زرهی سپاه شد. پاکپور فرماندهی لشکر ۸ نجف اشرف، لشکر ۳۱ عاشورا و به مدت ۱۶ سال فرماندهی نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر عهده داشت. او با حکم سید علی خامنه‌ای در خرداد ۱۴۰۴ش به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب گردید و سرانجام در اسفند همان سال در جریان حمله نظامی به تهران کشته شد.[۱]

زندگینامه

زندگی شخصی

محمد پاکپور در ۱۲ خرداد ۱۳۴۰ش در روستای ده‌سد شهرستان خنداب واقع در استان مرکزی متولد شد.[۲] او تحصیلات خود را تا مقطع کارشناسی ارشد جغرافیا در دانشگاه تهران ادامه داد و سپس مدرک دکتری خود را در رشته جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد.[۳] موضوع رساله دکتری او تدوین الگوی امنیت پایدار و توسعه پایدار در جنوب شرق کشور بود. او پیش از ورود به سپاه، دانشجوی رشته دندان‌پزشکی دانشگاه تهران بود اما با احساس مسئولیت نسبت به شرایط کشور تحصیل را رها کرد و به نهادهای نظامی پیوست.[۴] برادر او، رضا پاکپور، رزمنده ۱۷ ساله‌ای بود که در سال ۱۳۶۱ش در جریان عملیات رمضان کشته شد.[۵]

فعالیت‌های نظامی

با آغاز ناآرامی‌های کردستان در سال ۱۳۵۸ش، پاکپور در سن ۱۸ سالگی به مناطق غربی اعزام شد و در مبارزه با گروه‌های مسلح حضور یافت. با آغاز جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۵۹ش، او به عضویت رسمی سپاه پاسداران درآمد و مسئولیت راه‌اندازی و فرماندهی لشکر ۳۰ زرهی سپاه را بر عهده گرفت. همچنین او مسئولیت نظارت و تایید فنی ادوات زرهی ورودی به جبهه‌ها را بر عهده داشت و در جریان حضور میدانی در جبهه‌ها مجروح و به درجه جانبازی نائل آمد. در اواخر جنگ و سال‌های پس از آن، او فرماندهی لشکرهای خط‌شکن ۸ نجف اشرف و ۳۱ عاشورا را بر عهده گرفت و این یگان‌ها را سازماندهی کرد.[۶]

مسئولیت‌های نظامی

پاکپور پس از پایان جنگ ایران و عراق، سمت‌های فرماندهی قرارگاه نصرت و قرارگاه شمال را بر عهده داشت و به مدت پنج سال معاون عملیات سپاه پاسداران بود. او از سال ۱۳۸۲ش تا ۱۳۸۴ش به عنوان معاون هماهنگ‌کننده نیروی زمینی سپاه فعالیت کرد و سپس از سال ۱۳۸۷ش تا ۱۳۸۸ش معاون عملیات کل سپاه شد.[۷] او در اسفند ۱۳۸۸ش با حکم فرمانده کل قوا به فرماندهی نیروی زمینی سپاه منصوب گردید و به مدت ۱۶ سال تا خرداد ۱۴۰۴ش در این سمت باقی ماند. در پی کشته شدن حسین سلامی در خرداد ۱۴۰۴ش، پاکپور با حکم فرمانده کل قوا به فرماندهی کل سپاه پاسداران منصوب شد و درجه سرلشکری دریافت کرد.[۸] او به مدت ۹ ماه تا اسفند ۱۴۰۴ش هدایت این نهاد را بر عهده داشت.[۹]

اقدامات راهبردی

بخش عمده اقدامات پاکپور در نیروی زمینی سپاه بر نوسازی ساختاری و مردم‌پایه کردن امنیت متمرکز بود. او طرح کلان انسداد مرزهای کشور را از طریق احداث جاده‌های راهبردی، سیم‌خاردار و مین‌گذاری به اجرا درآورد و مساحت ۷۵۰ کیلومتر مربع از مرزهای غربی را پاک‌سازی کرد.[۱۰] او ساختار رزمی نیروی زمینی سپاه را به پهپادهای مسلح مجهز نمود و پدافند موشکی را توسعه داد.[۱۱] او امنیت مناطق مرزی جنوب شرق کشور را از طریق به‌کارگیری بومیان منطقه در قالب قرارگاه قدس سازماندهی کرد و گروه‌های مسلح را زمین‌گیر نمود.[۱۲] در جریان حملات تروریستی سال ۱۳۹۶ش به مجلس شورای اسلامی، او شخصاً فرماندهی عملیاتی یگان تکاوران صابرین را در بهارستان بر عهده گرفت. همچنین او با بهینه‌سازی توانمندی‌های موشکی سپاه، در جریان جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه سال ۱۴۰۴ش، پاسخ‌های موشکی به پایگاه‌های نظامی العدید و اراضی فلسطین را مدیریت کرد.[۱۳]

شهادت

در روز یکشنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، در جریان حمله هوایی مشترک ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی به تهران، محمد پاکپور در سن ۶۴ سالگی در جریان جلسه شورای عالی دفاع در بیت رهبری به همراه سید علی خامنه‌ای، عبدالرحیم موسوی، عزیز نصیرزاده و علی شمخانی کشته شد.[۱۴] پیکر او پس از تشییع در شهرهای تهران و اراک، در روز جمعه ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ش به شهرستان خنداب منتقل و بنا بر وصیتش، در گلزار شهدای روستای ده‌سد خنداب در کنار آرامگاه برادرش رضا پاکپور دفن گردید.[۱۵]

بازتاب‌ها

پاکپور پیش از درگذشت، در خرداد ۱۳۹۸ش از سوی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا مورد تحریم قرار گرفت.[۱۶] همچنین اتحادیه اروپا در فروردین ۱۴۰۰ش (آوریل ۲۰۲۱م) نام او را به اتهام نقض حقوق بشر در حوادث آبان ۱۳۹۸ش در فهرست تحریم‌های خود قرار داده بود.[۱۷] پس از درگذشت او، از سوی نیروهای مسلح درجه سپهبدی به وی اعطا شد و مقامات نظامی از او به عنوان معمار تحولات عملیاتی و امنیت پایدار ایران یاد کردند.[۱۸] مراسم‌های یادبود متعددی برای او در شهرهای مختلف از جمله مشهد، تهران و منزل مادری او در اراک برگزار گردید.[۱۹]

پانویس

  1. «سردار محمد پاکپور کیست؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
  2. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  3. «گوشه ای از سوابق و فعالیت های فرمانده جدید نیروی زمینی سپاه»، خبرگزاری ایرنا.
  4. «نگاهی به زندگینامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  5. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  6. «گوشه ای از سوابق و فعالیت های فرمانده جدید نیروی زمینی سپاه»، خبرگزاری ایرنا.
  7. «گوشه ای از سوابق و فعالیت های فرمانده جدید نیروی زمینی سپاه»، خبرگزاری ایرنا.
  8. «سردار محمد پاکپور کیست؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
  9. «نگاهی به زندگینامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  10. «نگاهی به زندگینامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  11. «روایت سرلشکر صفوی از فرماندهی شهید پاکپور در میانه دو جنگ»، پایگاه تحلیلی صراط‌نیوز.
  12. «نگاهی به زندگینامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  13. «نگاهی به زندگینامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  14. فرماندهانی که در کنار فرمانده شان به شهادت رسیدند، فرماندهانی که در کنار فرمانده‌شان به شهادت رسیدند، ۱۲.
  15. «شهید پاکپور, از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  16. «آمریکا کدام فرماندهان سپاه پاسداران را تحریم کرد؟»، رادیو فردا.
  17. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  18. «فرمانده قرارگاه خاتم: شهید پاکپور معمار تحولات عملیاتی بود/ همسر شهید: او تا آخرین لحظات عمر خود در میدان خدمت بود+ تصاویر»، خبرگزاری خبرآنلاین.
  19. «روایت فرمانده قرارگاه سیدالشهدا از محمد پاکپور؛ برخی شبها یک ساعت میخوابید و کم خوراک بود اما...»، خبرگزاری خبرآنلاین.

منابع

تحصیلات

پاکپور در بدو انقلاب دانشجوی رشته دندانپزشکی دانشگاه تهران بود، اما با آغاز غائله کردستان و جنگ تحمیلی، تحصیل را رها کرد و وارد عرصه نظامی شد.[۱] او پس از پایان جنگ تحصیلات خود را ادامه داد و کارشناسی ارشد جغرافیا را از دانشگاه تهران دریافت نمود.[۲] او سپس در دانشگاه تربیت مدرس موفق به اخذ مدرک دکترای جغرافیای سیاسی شد.[۳] موضوع رساله دکتری او «الگوی مناسب برای ایجاد امنیت پایدار در مناطق قومی ایران (مورد مطالعه استان سیستان و بلوچستان)» بود که در سال ۱۳۹۵ تحت راهنمایی محمدرضا حافظ‌نیا دفاع شد.[۴]

فعالیتهای نظامی

دوران دفاع مقدس

محمد پاکپور در ۱۳۵۸ هم‌زمان با غائله کردستان وارد سپاه پاسداران شد و به مقابله با گروه‌های تجزیه‌طلب در غرب کشور شتافت.[۵] با آغاز جنگ ایران و عراق در ۱۳۵۹، به عنوان یکی از فرماندهان جوان در جبهه‌ها حضور یافت.[۶] او به عنوان بنیان‌گذار یگان زرهی سپاه پاسداران شناخته می‌شود و مسئولیت زرهی نیروی زمینی سپاه را در دوران دفاع مقدس بر عهده داشت، به طوری که تأیید ورود تانک‌ها و نفربرها به جنگ بر عهده وی بود. او در این دوران لشکر ۳۰ زرهی را برای نخستین‌بار راه‌اندازی نمود.[۷] برادر جوان وی، رضا پاکپور، متولد ۱۳۴۲، در ۱۳۶۱ در سن ۱۹ سالگی در جریان عملیات رمضان به شهادت رسید.[۸] پاکپور در طول هشت سال جنگ چندین بار مجروح شد و به افتخار جانبازی نائل آمد.[۹]

مبارزه با تروریسم مرزی

پس از پایان جنگ، پاکپور فرماندهی قرارگاه‌های نصرت و شمال را بر عهده گرفت.[۱۰] او در دوران فرماندهی ۱۶ ساله خود در نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۸۱۴۰۴)، ثبات امنیتی چشمگیری در مرزهای غربی و شرقی ایجاد کرد.[۱۱] او در ۱۳۹۰ سلسله عملیات‌های گسترده‌ای را علیه گروهک تروریستی پژاک در شمال‌غرب کشور طراحی و اجرا کرد که تا شهریور ۱۳۹۰ به خروج کامل نیروهای پژاک از مرزهای ایران منجر شد.[۱۲] او هم‌زمان امنیت مردم‌پایه را بر اساس رساله علمی خود پیاده‌سازی کرد و هزاران نفر از نیروهای بومی و عشایر محلی سیستان و بلوچستان و شمال‌غرب را در تأمین امنیت مشارکت داد.[۱۳] در جریان حملات تروریستی به مجلس شورای اسلامی در خرداد ۱۳۹۶، پاکپور شخصاً در محل مجلس حاضر شد و فرماندهی تکاوران یگان تکاور صابرین را برای پاکسازی بهارستان بر عهده گرفت.[۱۴] او همچنین با مسدود کردن فیزیکی و تاکتیکی مرزهای شرقی و غربی با استفاده از سیم‌خاردار، ورود اشرار و ضد انقلاب را محدود کرد.[۱۵] در حوزه جنوب‌شرق نیز با انسجام‌بخشی تاکتیکی به قرارگاه قدس، تروریست‌های جیش‌العدل را زمین‌گیر کرد.[۱۶]

مسئولیتهای نظامی

مسئولیت بازه زمانی منبع/توضیحات
فرماندهی یگان زرهی سپاه دوران دفاع مقدس [۱۷]
فرماندهی قرارگاه نصرت و شمال پس از دوران جنگ [۱۸]
فرماندهی لشکر ۸ نجف اشرف ۱۳۷۶–۱۳۷۹ش [۱۹]
فرماندهی لشکر ۳۱ عاشورا ۱۳۷۹–۱۳۸۲ش [۲۰]
معاون هماهنگ‌کننده نیروی زمینی سپاه ۱۳۸۲–۱۳۸۴ش [۲۱]
رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه ۱۳۸۴–۱۳۸۷ش [۲۲]
معاون عملیات سپاه پاسداران ۱۳۸۷–۱۳۸۸ش [۲۳]
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران ۱۳۸۸–۱۴۰۴ش [۲۴]
فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرداد ۱۴۰۴ – اسفند ۱۴۰۴ش [۲۵]

اقدامات و نوآوریها

دکترین دفاعی

محمد پاکپور صاحب نظریه امنیتی و دکترین دفاعی-تهاجمی بود.[۲۶] او معتقد بود بهترین دفاع, هجوم است و در سطوح عملیاتی، دکترین سپاه را بر مبنای هجوم پیش‌دستانه استوار کرد تا بازدارندگی کامل ایجاد شود.[۲۷] وی هم‌زمان طرح‌های جبرانی دقیق و دستورات کتبی را پیش از شهادت به یگان‌ها ابلاغ کرده بود تا در صورت ترور وی، یگان‌های سپاه پاسخ قاطع و سخت نظامی را بدون فوت وقت آغاز کنند.[۲۸]

اقدامات محرومیت‌زدایی

پاکپور بر اساس تجربه دوران جنگ معتقد بود امنیت پایدار مرزها صرفاً با ابزار نظامی تأمین نمی‌شود، بلکه منوط به ارتقای سطح معیشت و محرومیت‌زدایی از مردم بومی است. او در جریان یکی از ملاقات‌های کاری با رهبر جمهوری اسلامی ایران که دو ساعت و نیم به طول انجامید، گزارش تفصیلی از اقدامات نیروی زمینی در حوزه‌های آبرسانی، خانه‌سازی، ساخت مدرسه، مسدودسازی تاکتیکی مرزها و ایجاد اشتغال برای اقشار بی‌بضاعت ارائه داد که مورد تأیید و تقدیر ویژه قرار گرفت. سید ضیاءالدین حزنی، دبیر قرارگاه محرومیت‌زدایی سپاه، او را یاور اصلی اقدامات توسعه‌ای در مناطق دورافتاده و سخت‌گذر شمال‌غرب و جنوب‌شرق معرفی کرد که برای رفع بن‌بست‌های اجرایی به صورت مداوم در میدان حضور داشت.[۲۹]

توسعه ساختاری

او توسعه ساختاری گسترده‌ای در نیروی زمینی سپاه ایجاد کرد که از جمله بارزترین آن‌ها نوسازی و هویت‌بخشی به رزم زمینی نزسا، گسترش یگان‌های واکنش سریع و توسعه تکاوری یگان صابرین بود.[۳۰] او همچنین از عوامل مؤثر در توسعه سازمان رزم سپاه بود و نقش مؤثری در انسجام ساختاری آن داشت.[۳۱]

توسعه تسلیحاتی

در حوزه تسلیحاتی، پاکپور تمام یگان‌های زمینی سپاه را به پهپادهای شناسایی و تهاجمی مسلح مجهز ساخت.[۳۲] او فناوری‌های نوین و جنگ الکترونیک را وارد سازمان رزم سپاه کرد و در توسعه و پراکنده‌سازی سامانه‌های موشکی نقش مؤثری ایفا نمود تا آسیب‌پذیری آن‌ها در برابر حملات دشمن به حداقل برسد.[۳۳]

تالیفات علمی

تالیفات علمی او متمرکز بر حوزه جغرافیای سیاسی و امنیت مرزها بود و رساله دکترای او با عنوان الگوهای امنیت پایدار در مناطق قومی، مبنای تئوریک اقدامات توسعه‌ای، محرومیت‌زدایی و مردم‌پایه کردن امنیت در استان سیستان و بلوچستان قرار گرفت.[۳۴]

شهادت

جزئیات پایان حیات

محمد پاکپور در روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ (مصادف با ۱۰ رمضان ۱۴۴۷ق و ۲۸ فوریه ۲۰۲۶م) هدف تجاوز مشترک هوایی و تروریستی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا در تهران قرار گرفت.[۳۵][۳۶] این حمله در جریان برگزاری جلسه شورای عالی دفاع در دفتر کار رهبر جمهوری اسلامی ایران (بیت رهبری) به وقوع پیوست که به شهادت محمد پاکپور منجر شد. در این حمله تروریستی، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، سرلشکر عبدالرحیم موسوی، عزیز نصیرزاده و علی شمخانی نیز به شهادت رسیدند.[۳۷] پس از شهادت، به محمد پاکپور درجه سپهبدی اعطا شد.[۳۸] ساعاتی پس از شهادت او، پاسخ موشکی و پهپادی ایران بر اساس طرح‌های جبرانی پیش‌دستانه او علیه پایگاه‌های آمریکا و سرزمین‌های اشغالی به اجرا درآمد.[۳۹]

تشییع و تدفین

پیکر محمد پاکپور پس از تشییع گسترده با حضور جمعیت انبوه در تهران و اراک و عزیمت هیئت‌های مردمی از مناطق مختلف، جهت خاک‌سپاری به زادگاهش منتقل شد. وی بنا بر وصیت خود، در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ در گلزار شهدای روستای دهسد شهرستان خنداب در کنار مزار برادر شهیدش رضا پاکپور به خاک سپرده شد.[۴۰]

پیامهای تسلیت

در پی شهادت فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سایر فرماندهان ارشد نظامی، نهادها و مراجع رسمی کشور از جمله فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) با صدور بیانیه‌های رسمی شهادت آنان را تسلیت گفتند.[۴۱]

میراث

اقدامات نمادین

مراسم روضه‌خوانی در منزل والده محمد پاکپور در شهر اراک[۴۲] و آیین‌های بزرگداشت رسمی در حرم مطهر امام رضا در مشهد، تهران و بندرعباس با حضور مقامات ارشد کشوری و قشر وسیعی از مردم برگزار شد.[۴۳]

بازتابها

محمد پاکپور در افکار عمومی و به تعبیر رزمندگان به عنوان «زین‌الجند» (زینت سربازان) شناخته می‌شد.[۴۴] محمدهادی رضایی، مسئول نمایندگی ولی‌فقیه در نیروی زمینی سپاه با اشاره به سابقه همکاری چهل و پنج ساله خود، جامعیت شخصیتی او را ستود و خاطرنشان کرد که او در میدان عملیاتی مدیریتی قاطع و غیرقابل‌انعطاف داشت، اما در امور عبادی و بندگی دارای روحیه‌ای بسیار لطیف و رقیق بود.[۴۵] سید یحیی صفوی، مشاور ارشد نظامی، او را فرماندهی متواضع، صمیمی و فاقد کبر توصیف کرد که رفتاری فروتنانه با بسیجیان و سربازان داشت و با وجود جانبازی و جراحی قلب، هرگز لباس جهاد را از تن خارج نساخت.[۴۶] علی‌اکبر پورجمشیدیان، قائم‌مقام وزیر کشور، او را از برجسته‌ترین فرماندهان تاریخ سپاه دانست که تسلط عملیاتی بی‌نظیری داشت.[۴۷] سردار استکی، فرمانده قرارگاه سیدالشهدا، شجاعت پاکپور در جبهه‌ها را مثال‌زدنی خواند به طوری که فرماندهان برای مهار حضور مستقیم او در خط مقدم ناگزیر به استفاده از تیم‌های حفاظتی بودند.[۴۸] اتحادیه اروپا در آوریل ۲۰۲۱ (به همراه تحریم‌های قبلی آمریکا) او را تحریم کرده بود که با واکنش و محکومیت مراجع داخلی مواجه شد.[۴۹]

پانویس

  1. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  2. «نگاهی به زندگی‌نامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  3. «سردار محمد پاکپور کیست؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
  4. «نگاهی به زندگی‌نامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  5. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  6. «سردار پاکپور؛ میدانهای نبرد تا مسئولیتهای راهبردی سپاه»، وبسایت خبری هرمز.
  7. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  8. «روایتی از شهادت برادران پاکپور در عملیات و جنگ رمضان+ عکس»، پایگاه خبری مشرق نیوز.
  9. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  10. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  11. «سردار محمد پاکپور کیست؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
  12. «از جنس میدان»، روزنامه کارگزاران سازندگی ایران.
  13. «نگاهی به زندگی‌نامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  14. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  15. «از جنس میدان»، روزنامه کارگزاران سازندگی ایران.
  16. «ضربه ای که سردار پاکپور به تروریست های پژاک, کومله و دموکرات در مرزهای غربی ایران زد/ جیش الظلم چگونه زمین گیر شد؟»، پایگاه خبری خبرآنلاین.
  17. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  18. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  19. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  20. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  21. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  22. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  23. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  24. «سردار محمد پاکپور کیست؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
  25. «سردار محمد پاکپور کیست؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
  26. «از جنس میدان»، روزنامه کارگزاران سازندگی ایران.
  27. «نگاهی به زندگی‌نامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  28. «دستورات مکتوب سردار پاکپور به یگانهای سپاه برای پس از شهادتش چه بود؟»، پایگاه خبری خبرآنلاین.
  29. «اشراف حاج محمد به مناطق عملیاتی زبانزد بود»، خبرگزاری بسیج.
  30. «نگاهی به زندگی‌نامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  31. «دستورات مکتوب سردار پاکپور به یگانهای سپاه برای پس از شهادتش چه بود؟»، پایگاه خبری خبرآنلاین.
  32. «پورجمشیدیان: شهید پاکپور از برجسته‌ترین فرماندهان تاریخ سپاه بود»، خبرگزاری مهر.
  33. «دستورات مکتوب سردار پاکپور به یگانهای سپاه برای پس از شهادتش چه بود؟»، پایگاه خبری خبرآنلاین.
  34. «نگاهی به زندگی‌نامه سردار محمد پاکپور؛ فرمانده جدید سپاه پاسداران / سردار ایرانی را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری دانشجو.
  35. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  36. «سردار پاکپور؛ میدانهای نبرد تا مسئولیتهای راهبردی سپاه»، وبسایت خبری هرمز.
  37. «فرماندهانی که در کنارفرمانده شان بهشهادت رسیدند»، روزنامه جوان.
  38. «شهید پاکپور، از رزمنده ۱۷ ساله تا شهادت»، خبرگزاری ایرنا.
  39. «روایت تازه فرمانده کل سپاه از حمله موشکی به پایگاه آمریکایی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  40. «روایتی از شهادت برادران پاکپور در عملیات و جنگ رمضان+ عکس»، پایگاه خبری مشرق نیوز.
  41. «روضه در خانه مادری «سپهبدشهید پاکپور» در اراک»، پایگاه خبری مشرق نیوز.
  42. «روضه در خانه مادری «سپهبدشهید پاکپور» در اراک»، پایگاه خبری مشرق نیوز.
  43. «روایتی از شهید پاکپور که در ۹ ماه به اندازه ۹ سال کار کرد»، پایگاه خبری مشرق نیوز.
  44. «روایتی از شهید پاکپور که در ۹ ماه به اندازه ۹ سال کار کرد»، پایگاه خبری مشرق نیوز.
  45. «دستورات مکتوب سردار پاکپور به یگانهای سپاه برای پس از شهادتش چه بود؟»، پایگاه خبری خبرآنلاین.
  46. «روایت سرلشکر صفوی از فرماندهی شهید پاکپور در میانه دو جنگ»، وبسایت صراط نیوز.
  47. «پورجمشیدیان: شهید پاکپور از برجسته‌ترین فرماندهان تاریخ سپاه بود»، خبرگزاری مهر.
  48. «روایت فرمانده قرارگاه سیدالشهدا از محمد پاکپور؛ برخی شبها یک ساعت میخوابید و کم خوراک بود اما...»، پایگاه خبری خبرآنلاین.
  49. وبسایت خبری هرمز.

منابع

تغییر مسیرهای پیشنهادی